Papier

W 2024 r. branża papiernicza powróciła na ścieżkę wzrostu – produkcja masy celulozowej, ceny masy celulozowej oraz produkcja wyrobów papierniczych wzrosły odpowiednio o 2%, 5% i 4%. To umiarkowane ożywienie wynikało przede wszystkim z ponownego wzrostu popytu ze strony branż odbiorczych, po kilku kwartałach redukcji zapasów w związku z ograniczoną konsumpcją gospodarstw domowych i produkcją przemysłową.

Wydaje się jednak, że ożywienie to będzie krótkotrwałe. W drugiej połowie 2024 r. pojawiły się oznaki spowolnienia, a w pierwszej połowie 2025 r. produkcja masy celulozowej i wyrobów papierniczych zaczęła spadać na kilku rynkach, w tym w Brazylii, Kanadzie i Szwecji. W obliczu pogarszających się perspektyw gospodarczych na świecie – co dodatkowo pogłębia polityka celna administracji Trumpa – oczekuje się, że produkcja i ceny pozostaną na niezmienionym poziomie do końca 2025 r., przy czym ryzyko jest przesunięte w stronę spadków.

Oprócz wyzwań stojących przed branżą – od wysokich kosztów energii i nasilającej się konkurencji ze strony tanich producentów, po rosnący wpływ ekstremalnych zjawisk pogodowych i zaostrzających się przepisów środowiskowych – spowolnienie wzrostu może jednak stać się katalizatorem długo oczekiwanej konsolidacji. Trend ten nabrał już tempa w ostatnich latach, o czym świadczą duże transakcje, takie jak fuzja Smurfit-WestRock oraz przejęcie firmy DS Smith przez International Paper.

W perspektywie długoterminowej ogólna produkcja masy papierniczej i wyrobów papierniczych będzie nadal rosła zasadniczo zgodnie z tempem wzrostu PKB, przy czym w głównych segmentach będą miały miejsce różne trendy: oczekiwany jest dalszy spadek produkcji papieru graficznego w wyniku cyfryzacji – opakowania papierowe będą nadal uzależnione od produkcji przemysłowej – natomiast popyt na papier higieniczny pozostanie silny ze względu na jego niezbędny charakter oraz rosnące dochody gospodarstw domowych.

Rozbieżność między sektorem produkcji masy papierniczej (na początku łańcucha dostaw) a sektorem produktów papierniczych (na końcu łańcucha dostaw)

Przemysł papierniczy obejmuje produkcję masy papierniczej oraz jej przetwarzanie na opakowania papierowe, papier graficzny i artykuły papiernicze sanitarne. Przedsiębiorstwa papiernicze działają zarówno na etapie początkowym (masa papiernicza), jak i końcowym (wyroby papiernicze), a także w całym łańcuchu wartości papieru (integracja pionowa). Przemysł papierniczy ma głównie charakter lokalny lub regionalny ze względu na wysokie koszty transportu związane z nieporęcznością i ciężarem wyrobów papierniczych, co sprawia, że bardziej opłacalna jest lokalna produkcja i dystrybucja. Pionowo zintegrowane przedsiębiorstwa papiernicze kontrolują ponad dwie trzecie światowej produkcji masy papierniczej, a celulozownie działają w pobliżu papierni ze względu na efektywność. Pozostała jedna trzecia, znana jako masa rynkowa, jest sprzedawana na rynkach międzynarodowych w celu zaspokojenia potrzeb krajów borykających się z niedoborem zasobów leśnych oraz przedsiębiorstw działających wyłącznie na etapie końcowym. Chociaż poziomy cen masy papierniczej różnią się w poszczególnych regionach ze względu na różnice w klasach, właściwościach i kosztach operacyjnych, to generalnie wykazują one podobne tendencje we wszystkich głównych regionach produkcyjnych. Ponieważ Chiny wytwarzają prawie jedną trzecią wszystkich produktów papierniczych, kraj ten jest głównym motorem napędowym światowego rynku masy papierniczej.

Produkcja i ceny masy papierniczej ustabilizują się w 2025 r. po niewielkim ożywieniu w 2024 r.

Globalna produkcja masy papierniczej wzrosła o 2% w 2024 r., co stanowiło niewielkie, ale znaczące odbicie po gwałtownym spadku o 6% odnotowanym w 2023 r. Ta zmiana sytuacji zasygnalizowała koniec przedłużającego się cyklu redukcji zapasów w branżach przetwórczych, które przez większą część poprzedniego roku dostosowywały się do słabszej konsumpcji gospodarstw domowych i spowolnionej aktywności przemysłowej na kluczowych rynkach. W 2023 r. produkcja powróciła jedynie do poziomu sprzed pandemii, ale popyt pozostawał słaby, co skłoniło producentów papieru do ograniczenia zamówień i zmniejszenia zapasów. To ożywienie popytu miało pozytywny wpływ na ceny masy papierniczej (+5% w 2024 r.), co jednak nie zrekompensowało spadku z 2023 r. (-7%).

Przewidujemy, że zarówno produkcja, jak i ceny masy papierniczej ustabilizują się w 2025 r. Już w drugiej połowie 2024 r. oba wskaźniki zaczęły tracić na sile na kluczowych rynkach, w tym w Ameryce Północnej, Brazylii i Skandynawii, po czym w pierwszej połowie 2025 r. nastąpiło dalsze spowolnienie (cen) oraz ujemny wzrost (produkcji). Pogorszenie perspektyw gospodarczych na rok 2025, wywołane polityką celną Stanów Zjednoczonych i w obliczu podwyższonej niepewności, przełoży się na niższy popyt na opakowania papierowe, a ostatecznie na celulozę, biorąc pod uwagę, że sektor opakowań stanowi około 70% produkcji celulozy.

Osłabienie perspektyw pogłębia wyzwania stojące przed producentami masy papierniczej na półkuli północnej, w tym w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Skandynawii i Japonii, których udział w światowej produkcji systematycznie spadał w ciągu ostatniej dekady na korzyść podmiotów z półkuli południowej, takich jak Brazylia, Indonezja, Urugwaj i Chile. Ci nowi producenci nie tylko zaopatrują kraje charakteryzujące się strukturalnym niedoborem masy celulozowej, takie jak Chiny, Japonia i Indie, ale także w coraz większym stopniu konkurują o udział w rynku w Ameryce Północnej i Europie.

Oprócz intensywnej konkurencji ze strony tanich producentów, wytwórcy masy celulozowej muszą zmagać się z utrzymującymi się wysokimi kosztami energii – szczególnie ci, którzy prowadzą zakłady w Europie i Azji, a także ci, którzy nie dysponują wydajnymi systemami kogeneracyjnymi lub są uzależnieni od hurtowych rynków energii. Kolejnym powodem do niepokoju jest rosnąca konsolidacja wśród pionowo zintegrowanych przedsiębiorstw papierniczych, które pełnią rolę zarówno klientów, jak i konkurentów. Do godnych uwagi przykładów należą przejęcie firmy DS Smith przez International Paper oraz fuzja Smurfit Kappa z WestRock w pierwszej połowie 2024 r.

Warto zauważyć, że wejście w życie rozporządzenia Unii Europejskiej w sprawie wylesiania (EUDR), które pierwotnie miało nastąpić w styczniu 2025 r., zostało przesunięte na rok 2026, aby dać przedsiębiorstwom więcej czasu na przygotowanie się do spełnienia jego wymogów. Rozporządzenie to będzie wymagało od przedsiębiorstw zapewnienia, że ich produkty papiernicze nie pochodzą z obszarów wylesionych, co ma na celu promowanie bardziej zrównoważonych praktyk w całej branży. Chociaż może to przynieść korzyści firmom o rygorystycznych standardach zaopatrzenia, oczekuje się również, że spowoduje wzrost kosztów związanych z zapewnieniem zgodności z przepisami, skomplikuje zarządzanie łańcuchem dostaw oraz potencjalnie ograniczy dostęp do rynku zarówno europejskim importerom, jak i międzynarodowym eksporterom, którzy nie spełnią wymogów UE. Rozporządzenie EUDR stanowi najnowszy znaczący krok w dążeniu UE do promowania zrównoważonego rozwoju w przemyśle papierniczym.

Produkty papiernicze: opakowania papierowe odnotowują ożywienie, popyt na papier graficzny spada, natomiast artykuły higieniczne z papieru wykazują dużą odporność

W 2024 r. przemysł papierniczy wyprodukował szacunkowo 428 mln ton produktów papierowych, co stanowi wzrost o 4% w porównaniu z rokiem 2023. Urugwaj (+14%) i Chile (+11%) osiągnęły lepsze wyniki niż inni czołowi producenci, których wzrost produkcji oscylował między 0 a 6%.

Opakowania papierowe stanowią 70% wolumenu produktów papierniczych. Ponieważ papier jest wykorzystywany w bardzo szerokim spektrum branż zarówno do opakowań pierwotnych (opakowania mające bezpośredni kontakt z towarami), jak i opakowań wtórnych/trzeciorzędnych (opakowania służące do przechowywania i transportu), produkcja ta jest w dużej mierze zgodna z trendami w produkcji przemysłowej i handlu światowym. Podobnie jak w przypadku masy papierniczej, produkcja wyrobów papierniczych znacznie się ożywiła między drugą połową 2023 r. a początkiem drugiej połowy 2024 r., po czym straciła na dynamice.

Stanowiący 20% wolumenu produktów papierniczych papier graficzny osiągnął szczyt w 2007 r. i od tego czasu nieustannie traci na znaczeniu, a jego produkcja spadła o jedną trzecią w ciągu ostatniej dekady. Spadek czytelnictwa drukowanych gazet oraz zmniejszone zużycie papieru drukarskiego spowodowane cyfryzacją gospodarki to silne i długoterminowe trendy; dostępne dane dotyczące produkcji wskazują, że rok 2024 nie stanowił wyjątku od tej tendencji. Priorytetem dla wyspecjalizowanych podmiotów są strategie mające na celu zmniejszenie nadwyżki mocy produkcyjnych poprzez zamykanie zakładów w dojrzałych gospodarkach w tempie od 3% do 6% rocznie oraz poszukiwanie bardziej rentownych i opłacalnych rynków niszowych. Niemniej jednak przestawienie linii produkcyjnych z papieru graficznego na papier opakowaniowy mogłoby zwiększyć nadwyżkę mocy produkcyjnych na tym pokrewnym rynku produktów.

Dla porównania, artykuły papiernicze higieniczne, które stanowią 10% wolumenu produktów papierniczych, są bardziej odporne na cykle gospodarcze ze względu na swój w większości nieopcjonalny charakter. Zużycie na mieszkańca jest silnie skorelowane z poziomem dochodów gospodarstw domowych: globalna produkcja wzrosła o 25% w ciągu ostatniej dekady, głównie dzięki Chinom (+44%), Brazylii (+35%), Meksykowi (+22%), Polsce (+70%) i Indiom (+290%). Artykuły higieniczne znacznie różnią się od reszty rynku, ponieważ są to głównie towary konsumpcyjne sprzedawane w sieci handlowej. Również w 2024 r. czołowi producenci, w tym Kimberly Clark, Oji Paper, Essity, Unicharm, Hengan International i Ontex, osiągnęli lepsze wyniki niż cała branża papiernicza, odnotowując silniejszy wzrost sprzedaży i ogólnie stabilne marże brutto.

W latach 2025 i 2026 przewidujemy, że długoterminowe trendy będą się utrzymywać i nadal będą napędzać sprzedaż papierowych artykułów higienicznych, ale spowodują dalszy spadek sprzedaży papieru graficznego. Sprzedaż opakowań papierowych powinna w 2025 r. pozostać w najlepszym razie na niezmienionym poziomie, a w 2026 r. odnotować umiarkowany wzrost, przy czym możliwe są nowe epizody zmienności (gromadzenie zapasów, wyprzedaż zapasów) wywołane zmianami w polityce celnej Stanów Zjednoczonych.

Ostatnia aktualizacja: lipiec 2025 r.