Arkusze papieru

Światowy przemysł papierniczy nadal boryka się ze strukturalnym spowolnieniem tempa wzrostu – od początku obecnej dekady globalna produkcja rośnie o około 1,0% rocznie, w porównaniu z 1,5% rocznie w poprzedniej dekadzie. Słabszy popyt ze strony przemysłu opakowaniowego oraz długoterminowy spadek zużycia papieru graficznego, w połączeniu z rozbudową mocy produkcyjnych w krajach półkuli południowej oraz środowiskiem charakteryzującym się podwyższonymi kosztami operacyjnymi (produkcja i transport) oraz finansowymi (koszt zadłużenia), negatywnie wpływają na marże zysku i powodują, że większość wskaźników ryzyka osiąga historyczne maksima.

Ożywienie odnotowane w 2024 r. w zakresie produkcji masy celulozowej, cen masy celulozowej oraz produkcji wyrobów papierniczych okazało się krótkotrwałe, a wszystkie trzy wskaźniki uległy znacznemu spowolnieniu w 2025 r. (odpowiednio -1%, -3% i 0%) w obliczu słabszego niż oczekiwano wzrostu gospodarczego w większości dojrzałych gospodarek. Niekorzystny wpływ konfliktu na Bliskim Wschodzie na gospodarkę światową będzie hamował wszelkie potencjalne ożywienie gospodarcze i spodziewamy się, że produkcja masy papierniczej oraz wyrobów papierniczych w 2026 r. utrzyma się na poziomie z 2025 r. Nieznaczna poprawa globalnej sytuacji gospodarczej w 2027 r. mogłaby przełożyć się na nieznacznie lepsze warunki handlowe.

Oprócz istniejących wyzwań stojących przed branżą (wysokie koszty energii i nasilająca się konkurencja ze strony tanich producentów, rosnący wpływ ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz zaostrzające się przepisy dotyczące ochrony środowiska), spowolnienie wzrostu mogłoby jednak stać się katalizatorem długo oczekiwanej konsolidacji. Tendencja ta nabrała już tempa w ostatnich latach, o czym świadczą duże transakcje, takie jak fuzja Smurfit WestRock (2024 r.), przejęcie firmy DS Smith przez International Paper (2024 r.) oraz utworzenie wspólnego przedsięwzięcia Suzano i Kimberly Clark w zakresie produkcji papieru higienicznego (2025 r.).

W perspektywie długoterminowej ogólna produkcja masy celulozowej i papieru będzie nadal rosła zasadniczo zgodnie z tempem wzrostu PKB, choć trendy w poszczególnych segmentach znacznie się różnią. Oczekuje się, że produkcja papieru graficznego będzie nadal spadać z powodu cyfryzacji; opakowania papierowe pozostaną uzależnione od produkcji przemysłowej; natomiast popyt na produkty z papieru higienicznego powinien pozostać silny dzięki ich niezbędnemu charakterowi oraz rosnącym dochodom gospodarstw domowych.

Rozbieżność między sektorem surowcowym (masa papiernicza) a sektorem produktów papierniczych

Przemysł papierniczy obejmuje produkcję masy papierniczej oraz jej przetwarzanie na opakowania papierowe, papier graficzny i artykuły higieniczne z papieru. Przedsiębiorstwa działają na etapie produkcji surowca (masa papiernicza), na etapie produkcji wyrobów końcowych (wyroby papiernicze) oraz w całym łańcuchu wartości przemysłu papierniczego (integracja pionowa). Branża ta ma w dużej mierze charakter lokalny lub regionalny ze względu na wysokie koszty transportu związane z nieporęcznością i ciężarem produktów papierniczych, co sprawia, że lokalna produkcja i dystrybucja są bardziej opłacalne.

Pionowo zintegrowane przedsiębiorstwa papiernicze kontrolują ponad dwie trzecie światowej produkcji masy papierniczej, a celulozownie działają w pobliżu papierni ze względu na efektywność. Pozostała jedna trzecia, znana jako masa rynkowa, jest sprzedawana na rynku międzynarodowym w celu zaspokojenia potrzeb krajów o ograniczonych zasobach leśnych oraz przedsiębiorstw działających wyłącznie na etapie końcowym. Chociaż poziomy cen celulozy różnią się w poszczególnych regionach ze względu na różnice w klasach, właściwościach i kosztach operacyjnych, generalnie wykazują one podobne tendencje w głównych regionach produkcyjnych. Ponieważ Chiny wytwarzają prawie jedną trzecią wszystkich produktów papierniczych, są one głównym motorem napędowym światowego rynku celulozy.

Produkcja papieru na niezmienionym poziomie w 2026 r., ceny celulozy dalej spadają pomimo presji inflacyjnej

Ożywienie odnotowane w 2024 r. w zakresie produkcji masy celulozowej, cen masy celulozowej oraz produkcji wyrobów papierniczych okazało się krótkotrwałe, a wszystkie trzy wskaźniki uległy znacznemu spowolnieniu w 2025 r. (odpowiednio -1%, -3% i 0%) w obliczu słabszego niż oczekiwano wzrostu gospodarczego w większości dojrzałych gospodarek. Kilka krajów, w tym Chiny, gdzie produkcja wyrobów papierniczych wzrosła o 5%, Polska (+2%), Urugwaj (+2%), Portugalia (+1%) i Finlandia (+1%), zdołało jednak przeciwstawić się globalnej tendencji i zwiększyć swój udział w rynku w tym skądinąd trudnym otoczeniu.

Spodziewamy się, że w 2026 r. produkcja masy celulozowej i wyrobów papierniczych utrzyma się na zasadniczo niezmienionym poziomie, ponieważ ponowna presja inflacyjna wywołana konfliktem na Bliskim Wschodzie będzie negatywnie wpływać na konsumpcję gospodarstw domowych i produkcję przemysłową w dojrzałych gospodarkach. Pomimo wysiłków na rzecz redukcji mocy produkcyjnych w krajach półkuli północnej oraz ogólnie inflacyjnego otoczenia oczekuje się, że ceny celulozy spadną w niskim, jednocyfrowym tempie ze względu na ciągłe inwestycje w nowe moce produkcyjne w krajach półkuli południowej (zwłaszcza w Chile, Brazylii, Urugwaju i Indonezji), a także w Chinach.

Prawdopodobnie wzmocni to trwające od dawna przesunięcie globalnej produkcji z dala od producentów z półkuli północnej, w tym ze Stanów Zjednoczonych, Kanady, Skandynawii i Japonii, których udział w światowej produkcji systematycznie spadał w ciągu ostatniej dekady na korzyść podmiotów z półkuli południowej, takich jak Brazylia, Indonezja, Urugwaj i Chile. Ci nowi producenci nie tylko zaopatrują rynki charakteryzujące się strukturalnym niedoborem masy celulozowej, takie jak Chiny, Japonia i Indie, ale także w coraz większym stopniu konkurują o udział w rynku w Ameryce Północnej i Europie.

Warto zauważyć, że rozporządzenie Unii Europejskiej w sprawie wylesiania (EUDR), które pierwotnie miało w pełni wejść w życie w styczniu 2025 r., a następnie zostało przesunięte na 2026 r., zostało ponownie odroczone do 2027 r., aby dać przedsiębiorstwom więcej czasu na dostosowanie się do jego wymogów. Rozporządzenie to będzie wymagało od przedsiębiorstw zapewnienia, że ich produkty papiernicze nie pochodzą z obszarów wylesionych, co ma na celu promowanie bardziej zrównoważonych praktyk w całej branży. Chociaż może to przynieść korzyści przedsiębiorstwom stosującym rygorystyczne standardy zaopatrzenia, oczekuje się również, że spowoduje to wzrost kosztów związanych z zapewnieniem zgodności z przepisami, skomplikuje zarządzanie łańcuchem dostaw oraz potencjalnie ograniczy dostęp do rynku zarówno europejskim importerom, jak i międzynarodowym eksporterom, którzy nie spełniają wymogów UE. Rozporządzenie EUDR stanowi najnowszy znaczący krok w ramach szerszych działań UE na rzecz poprawy zrównoważonego rozwoju w przemyśle papierniczym.

Produkty papiernicze: opakowania papierowe odnotowują ożywienie, popyt na papier graficzny spada, natomiast artykuły higieniczne z papieru wykazują dużą odporność

W 2025 r. przemysł papierniczy wyprodukował szacunkowo 429 mln ton produktów papierniczych, co stanowi wynik praktycznie niezmieniony w porównaniu z rokiem 2023 (+0,4%).

Opakowania papierowe stanowią 70% wolumenu produktów papierniczych. Ponieważ papier jest wykorzystywany w wielu różnych gałęziach przemysłu, zarówno do opakowań pierwotnych (opakowania mające bezpośredni kontakt z towarami), jak i opakowań wtórnych oraz trzeciorzędnych (opakowania służące do przechowywania i transportu), trendy produkcyjne są zasadniczo zbieżne z produkcją przemysłową i handlem światowym. Podobnie jak w przypadku masy celulozowej, produkcja wyrobów papierniczych znacznie się ożywiła w 2024 r., po czym straciła impet i zaczęła spadać od połowy 2025 r.

Stanowiący 20% wolumenu produktów papierniczych papier graficzny osiągnął szczyt w 2007 r. i od tego czasu nieustannie traci na znaczeniu, a jego produkcja spadła o jedną trzecią w ciągu ostatniej dekady. Spadająca liczba czytelników gazet oraz zmniejszone zużycie papieru drukarskiego spowodowane cyfryzacją gospodarki to silne długoterminowe trendy, a dostępne dane produkcyjne wskazują, że rok 2024 nie stanowił wyjątku od tej tendencji. Priorytetem dla wyspecjalizowanych podmiotów pozostaje redukcja nadwyżek mocy produkcyjnych poprzez zamykanie zakładów w dojrzałych gospodarkach w tempie od 3% do 6% rocznie, przy jednoczesnym rozwijaniu bardziej dochodowych rynków niszowych. Niemniej jednak przestawienie linii produkcyjnych z papieru graficznego na gatunki opakowaniowe mogłoby zwiększyć nadwyżki mocy produkcyjnych na tym sąsiednim rynku.

Natomiast artykuły papiernicze higieniczne, które stanowią 10% wolumenu produktów papierniczych, są bardziej odporne na cykle gospodarcze ze względu na swój w dużej mierze niezbędny charakter. Zużycie na mieszkańca jest silnie skorelowane z poziomem dochodów gospodarstw domowych. W ciągu ostatniej dekady globalna produkcja wzrosła o 25%, głównie dzięki Chinom (+44%), Brazylii (+35%), Meksykowi (+22%), Polsce (+70%) i Indiom (+290%). Artykuły higieniczne z papieru znacznie różnią się od reszty rynku, ponieważ są to przede wszystkim produkty konsumenckie sprzedawane za pośrednictwem kanałów handlu detalicznego. W 2025 r., podobnie jak w poprzednich latach, czołowi producenci, w tym Kimberly-Clark, Oji Paper, Essity, Unicharm, Hengan International i Ontex, osiągnęli lepsze wyniki niż cała branża papiernicza, odnotowując silniejszy wzrost sprzedaży i ogólnie stabilne marże brutto.

W latach 2026 i 2027 spodziewamy się utrzymania długoterminowych trendów, które będą nadal wspierać sprzedaż artykułów higienicznych z papieru, przy jednoczesnym dalszym spadku popytu na papier graficzny. Produkcja opakowań papierowych prawdopodobnie pozostanie w najlepszym razie na niezmienionym poziomie w 2026 r., po czym w 2027 r. powróci do umiarkowanego wzrostu.