Togo

Trwały, silny wzrost dzięki inwestycjom

Oczekuje się, że w 2026 r. wzrost gospodarczy utrzyma się na wysokim poziomie. Publiczne i prywatne inwestycje w infrastrukturę – modernizacja portów, ulepszenia sieci drogowej oraz rozwój platformy przemysłowej Adétikopé (AIP) – pobudzą eksport (fosforyty, soja, tekstylia) i reeksport, umacniając rolę kraju jako regionalnego węzła tranzytowego. Trwają prace nad remontem autostrady Lomé–Cotonou (Benin) w ramach projektu korytarza Abidżan–Lagos, mającego na celu otwarcie obszarów produkcyjnych i ułatwienie regionalnych przepływów handlowych. Nowy Program Inwestycji Publicznych (PIP 2026–28) przewiduje również zwiększenie wydatków socjalnych, wzmocnienie zdolności wojska w zakresie zwalczania terroryzmu oraz elektryfikację obszarów wiejskich. Oczekuje się, że przemysł (21% PKB) będzie nadal się rozwijał. Agrobiznes i przemysł tekstylny będą nadal rozwijać się w specjalnych strefach ekonomicznych, natomiast sektor górniczy, który stanowi niewielką część gospodarki, ma nabrać dalszego tempa. Rząd liczy w szczególności na przyspieszenie lokalnego przetwórstwa fosforytów, głównego produktu eksportowego. Ponadto w lipcu 2025 r. rozpoczęto wydobycie manganu w kopalni Nayéga, a w latach 2025–2030 przewiduje się, że wielkość wydobycia będzie wynosić od 4 000 do 8 000 ton miesięcznie. Rolnictwo (20% PKB) może skorzystać na ożywieniu produkcji bawełny. W tym kontekście rząd dąży do zbliżenia produkcji do rekordowego poziomu z lat 2018–2019 (ponad 140 000 ton), podczas gdy obecnie z trudem udaje mu się w sposób trwały przekroczyć symboliczny próg 60 000 ton. Aby wesprzeć sezon 2025–2026, rząd utrzymuje ceny motywacyjne dla producentów (300 franków CFA za kilogram bawełny nasiennej i 14 000 franków CFA za worek nawozu) oraz planuje zwiększyć zużycie nawozów (prognozowane 85 000 ton). Środki te mają również na celu sprostanie wyzwaniom związanym z suwerennością żywnościową i odpornością obszarów wiejskich. Wreszcie oczekuje się, że konsumpcja prywatna pozostanie na wysokim poziomie, wspierana przez umiarkowaną inflację.

W 2025 r. inflacja osiągnęła najniższy poziom od 2017 r. w związku ze spadkiem cen energii i żywności oraz lepszymi lokalnymi zbiorami. Jednak poziom cen w 2026 r. będzie narażony na ryzyko wzrostu związane z warunkami pogodowymi, a także z bezpieczeństwem regionalnym i napięciami geopolitycznymi. Wybuch wojny w Iranie w lutym 2026 r. spowodował gwałtowny wzrost światowych cen ropy naftowej. Utrzymywanie się konfliktu może ponownie wywołać inflację importowaną w tym kraju, który jest uzależniony od importu ropy naftowej.

Konsolidacja fiskalna przebiega zgodnie z planem

W świetle trwających najazdów dżihadystów na północy kraju władze będą nadal przeznaczać znaczne środki na sektor wojskowy, utrzymując jednocześnie wysoki poziom inwestycji publicznych, zwłaszcza w infrastrukturę. Oczekuje się jednak, że deficyt budżetowy ulegnie dalszemu zmniejszeniu i zbliży się do regionalnego kryterium konwergencji wynoszącego 3% PKB. Poprawa ta wynika ze wzrostu dochodów z działalności przeładunkowej w porcie w Lomé, a także z trwającej konsolidacji fiskalnej realizowanej w ramach programu Rozszerzonego Instrumentu Kredytowego (ECF) MFW, podpisanego w marcu 2024 r. na okres 42 miesięcy i przewidującego przydział środków w wysokości 390 mln USD. Budżet na rok 2026 (4 mld EUR, co stanowi wzrost o 14% w stosunku do poprzedniego budżetu) przewiduje stopniowe ograniczanie dotacji, zwłaszcza na energię elektryczną, usługi komunalne i paliwa, oraz utrzymuje limit wydatków na wynagrodzenia w sektorze publicznym na poziomie 15% PKB. Wydatki socjalne pozostaną priorytetem, ponieważ oczekuje się, że będą stanowić prawie połowę budżetu krajowego. Jednak racjonalizacja dotacji paliwowych – która zakładała 40-procentową redukcję do 2026 r. – może zostać zniweczona przez gwałtowny wzrost cen ropy spowodowany wojną w Iranie. Po stronie dochodów rząd zamierza zwiększyć ściągalność podatków dzięki nowym środkom: elektronicznej fakturowaniu w celu poboru podatku VAT, wprowadzeniu 5-procentowego podatku u źródła od wysokich wygranych z gier hazardowych oraz zastosowaniu nowych podatków eksportowych od surowców rolnych. Trwa również reforma podatku VAT, obejmująca zaostrzenie zwolnień dotyczących pasz i środków produkcji w hodowli zwierząt i rybołówstwie. Rząd planuje również podwyższyć podatki akcyzowe (na wyroby tytoniowe i używane pojazdy) oraz poszerzyć podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Celem jest zwiększenie wpływów podatkowych o co najmniej 0,5% PKB rocznie. Po osiągnięciu szczytowego poziomu w 2024 r. oczekuje się, że wskaźnik długu publicznego do PKB będzie stopniowo spadał dzięki rozważnemu zarządzaniu. Świadome wysokiej ekspozycji na rynek regionalny (60% długu publicznego) władze dążą do zwiększenia udziału długu zagranicznego, który charakteryzuje się dłuższymi terminami zapadalności i niższymi stopami procentowymi. Władze dążą zatem do ograniczenia wysokich kosztów obsługi długu (14% PKB), będących konsekwencją zaostrzających się warunków finansowania na rynku regionalnym. MFW szacuje, że ryzyko nadmiernego zadłużenia, zarówno ogólnego, jak i zagranicznego, pozostanie umiarkowane, czemu sprzyjać będzie solidny wzrost gospodarczy, dalsza konsolidacja fiskalna oraz odbudowa rezerw regionalnych. Rezerwy te stopniowo się odbudowują po osiągnięciu szczególnie niskiego poziomu i pod koniec 2025 r. wyniosą około sześciu miesięcy importu. Pomimo tej poprawy Togo nadal narażone jest na znaczną presję w zakresie krótkoterminowego refinansowania.

Deficyt handlowy (12% PKB) ma charakter strukturalny ze względu na duże uzależnienie kraju od importowanych dóbr konsumpcyjnych i środków produkcji, jednak w 2025 r. uległ on zmniejszeniu dzięki ożywieniu produkcji bawełny, rozwojowi przetwórstwa rolnego oraz poprawie warunków handlu. To ostatnie wynikało ze spadku światowych cen ropy i żywności w tamtym okresie, a także z powiązania waluty z euro, które umocniło się względem dolara. Oczekuje się, że tendencja ta utrzyma się ogólnie w 2026 r., chociaż wyższa średnia cena ropy w wyniku wojny w Iranie może spowodować wzrost kosztów importu. Togo czerpie również korzyści ze strukturalnej nadwyżki w sektorze usług (3% PKB), wspieranej przez handel tranzytowy i turystykę, a także ze znacznej nadwyżki na rachunku dochodów wtórnych (6% PKB) dzięki przekazom pieniężnym od emigrantów. Oczekuje się zatem, że w 2026 r. deficyt na rachunku bieżącym ulegnie dalszemu zmniejszeniu. Postępy we wdrażaniu reform wspieranych przez program ECF MFW wzmacniają zaufanie podmiotów zewnętrznych i umożliwią Togo dostęp do finansowania regionalnego i zewnętrznego, zarówno na warunkach preferencyjnych, jak i rynkowych.

Zmiana reżimu i utrzymujące się zagrożenia dla bezpieczeństwa na północy

W wyborach parlamentarnych w kwietniu 2024 r. partia Union pour la République (UNIR) – partia prezydenta Faure’a Gnassingbé, sprawującego władzę od 2005 r. – zdobyła 108 ze 113 mandatów w Zgromadzeniu Narodowym. W maju 2024 r. Zgromadzenie uchwaliło reformę konstytucyjną przekształcającą system z prezydenckiego na parlamentarny. W pierwszych w historii kraju wyborach do Senatu, które odbyły się w lutym 2025 r., UNIR zdobyła 34 z 41 mandatów (pozostałe 20 zostało obsadzonych w drodze mianowania). W maju 2025 r., jako lider partii większościowej, Faure Gnassingbé został mianowany przez Zgromadzenie na stanowisko przewodniczącego Rady Ministrów – nowo utworzonego stanowiska, na którym obecnie skupia się większość władzy wykonawczej. Brak ograniczeń dotyczących liczby kadencji oraz obecność rodziny Gnassingbé u steru kraju od 1967 r., w połączeniu z kontrolą nad siłami bezpieczeństwa oraz instytucjami politycznymi i sądowymi, sugerują, że pozostanie on u władzy przez długi czas. Rząd czerpie również korzyści z widocznego postępu gospodarczego i społecznego. Wreszcie, również w maju 2025 r., Jean-Lucien Savi de Tové, jedyny kandydat ubiegający się o urząd, został wybrany przez 150 członków parlamentu na prezydenta republiki – funkcję, która stała się w dużej mierze symboliczna, ponieważ jej uprawnienia zostały ograniczone w wyniku reformy z 2024 r.

Jeśli chodzi o bezpieczeństwo, północ kraju nadal boryka się z najazdami dżihadystów z powodu nieszczelnej granicy z Burkina Faso. Stan wyjątkowy ogłoszony w regionie Savanes w 2022 r. został przedłużony do marca 2027 r. Przemoc będzie jednak ograniczona do regionu przygranicznego, a władze zachowają skuteczną kontrolę nad tym obszarem.

Togo stopniowo zacieśnia więzi z państwami członkowskimi Sojuszu Państw Sahelu (AES) – Burkina Faso, Mali i Nigerem – i przyjmuje bardziej pojednawcze stanowisko wobec tamtejszych junt wojskowych, zwłaszcza ze względu na fakt, że kraj ten w znacznym stopniu opiera się na handlu z członkami tej grupy. Togo będzie również kontynuować swoje szczególne stosunki z Chinami, które są jego głównym dostawcą, wierzycielem dwustronnym i ważnym partnerem inwestycyjnym. Oba kraje pracują obecnie nad sfinalizowaniem protokołu mającego na celu ułatwienie dostępu togijskiej soi do rynku chińskiego. Według chińskich władz proces zatwierdzania znajdował się w końcowej fazie pod koniec 2025 r. Ponadto Togo i Rosja zacieśniły swoje więzi. W listopadzie 2025 r. Faure Gnassingbé spotkał się z Władimirem Putinem w Moskwie, aby ogłosić otwarcie ambasad obu krajów. Nie wpłynęło to jednak na stosunki z Zachodem, a zwłaszcza z Francją i Stanami Zjednoczonymi. Wreszcie wyniki gospodarcze kraju oraz jego zdolność do wdrażania reform gospodarczych – podkreślona przez zaangażowanie MFW – będą nadal wzmacniać pozytywne nastroje wśród międzynarodowych inwestorów i darczyńców.

Ostatnia aktualizacja: marzec 2026 r.