Benin

Wzrost gospodarczy utrzymuje się na wysokim poziomie, wspierany przez inwestycje

W 2025 r. gospodarka będzie nadal odnotowywać silny wzrost. Sektor przemysłowy (20% PKB w 2024 r.) skorzysta na wzmocnieniu potencjału agroprzemysłowego, zwłaszcza w branży tekstylnej, co będzie możliwe dzięki rozbudowie strefy przemysłowej Glo-Djigbé (GDIZ). Inwestycje publiczne, realizowane w ramach Krajowego Planu Rozwoju na lata 2021–2026 (PAG II), wspierają sektor budowlany. Projekty obejmują modernizację portu w Kotonu oraz rozwój infrastruktury (transport, energia elektryczna, kanalizacja, technologie informacyjne). Inwestycje te przynoszą również korzyści sektorowi usług (50% PKB), zwłaszcza turystyce, telekomunikacji i handlu. Oczekuje się dobrych wyników w rolnictwie (30% PKB) i rybołówstwie, wspieranych przez dotacje na nawozy oraz inwestycje prywatne w sektorach bawełny, orzechów nerkowca, rybołówstwa i akwakultury. Handel transgraniczny z Nigrem stopniowo wraca do normy od sierpnia 2024 r., w tym handel tranzytowy, zwłaszcza ropą naftową. Jednak utrzymujący się brak bezpieczeństwa na północy kraju, gdzie skupiają się główne obszary uprawy bawełny, oraz opóźnienia w pełnym ponownym otwarciu granicy z sąsiednim Nigrem mogą spowolnić wzrost gospodarczy.

Konsumpcja publiczna, już wspierana przez potrzeby związane z bezpieczeństwem i kwestie społeczne, nabierze dalszego tempa w okresie poprzedzającym wybory. Konsumpcja prywatna będzie nadal rosła, korzystając z kontrolowanej inflacji. W 2025 r. inflacja utrzyma się w docelowym przedziale od 1% do 3% wyznaczonym przez Bank Państw Afryki Zachodniej. Kraj skorzysta na niższych światowych cenach zbóż. Już teraz spadek międzynarodowych cen ropy naftowej prowadzi do obniżenia kosztów nielegalnego paliwa sprowadzanego z Nigerii. Ponadto umocnienie się franka CFA względem dolara amerykańskiego, spowodowane wzmocnieniem euro w niepewnej sytuacji na rynkach finansowych oraz utratą zaufania do polityki gospodarczej Stanów Zjednoczonych, przyczyni się do ograniczenia inflacji importowanej.

Konsolidacja finansów publicznych i zmniejszenie deficytu na rachunku bieżącym

Realizacja programu PAG II jest wspierana przez dwa wspólne programy MFW, które wygasają w styczniu 2026 r.: Rozszerzonego Instrumentu Kredytowego/Rozszerzonego Mechanizmu Kredytowego (73 mln USD pozostaje do wypłaty, w tym 35 mln USD w czerwcu 2025 r.) oraz Instrumentu na rzecz Odporności i Zrównoważonego Rozwoju (pozostało 161 mln USD, w tym 80 mln USD w czerwcu). Zgodnie ze zobowiązaniami wobec Funduszu rząd kontynuuje działania na rzecz konsolidacji fiskalnej, co umożliwi dalsze zmniejszenie deficytu publicznego w 2025 r., osiągając pułap 3% PKB ustalony przez Unię Gospodarczą i Walutową Afryki Zachodniej. Budżet na rok 2025 wynosi 3 551 mld franków CFA (5,3 mld euro), co stanowi wzrost o 11% w porównaniu z rokiem 2024. Prawie 42% wydatków przeznacza się na sektory o znaczeniu społecznym, takie jak infrastruktura miejska i wiejska, edukacja, opieka zdrowotna oraz inne programy społeczne. Wydatki na obronę znacznie wzrosły (118 mld franków CFA, czyli +18%) w odpowiedzi na eskalację ataków terrorystycznych na północy kraju. Jednocześnie rząd musi zwiększyć dochody bez hamowania rozwoju. W związku z tym utrzymuje wsparcie dla sektora prywatnego poprzez zwolnienia z podatku VAT i ceł na nowy sprzęt oraz pojazdy importowane przez małe i średnie przedsiębiorstwa. Jednocześnie rząd realizuje swoją średnioterminową strategię dochodową (SRMT) na lata 2024–2028, której celem jest generowanie dodatkowych dochodów w wysokości 0,5% PKB rocznie poprzez poszerzenie podstawy opodatkowania (poprzez walkę z szarą strefą i przemytem), poprawę przestrzegania przepisów podatkowych przez podatników oraz cyfryzację. Wskaźnik zadłużenia publicznego (z czego 73% stanowi zadłużenie zagraniczne) będzie nadal wykazywał tendencję spadkową w 2025 r., schodząc poniżej progu 70% PKB wyznaczonego przez WAEMU, dzięki redukcji deficytu i silnemu wzrostowi gospodarczemu.

Oczekuje się, że w 2025 r. deficyt na rachunku bieżącym ponownie się zmniejszy wraz z poprawą salda handlowego. Chociaż saldo handlowe pozostanie ujemne ze względu na silny popyt krajowy i brak dywersyfikacji gospodarki, niższe światowe ceny ropy i zbóż przyczyniają się do zmniejszenia kosztów importu. Jednocześnie eksport jest stymulowany przez rozbudowę GDIZ i portu w Kotonu, co zbiegło się w czasie ze wzrostem produkcji bawełny i tekstyliów, a także z ożywieniem przychodów z przeładunków w miarę normalizacji stosunków z Nigrem. Deficyt w sektorze usług będzie się utrzymywał ze względu na zapotrzebowanie na szkolenia, doradztwo i usługi inżynieryjne związane z realizacją projektów infrastrukturalnych. Nadwyżka dochodów wtórnych, generowana przez przekazy pieniężne od emigrantów oraz pomoc projektową, równoważy deficyt dochodów pierwotnych spowodowany repatriacją zagranicznych zysków przedsiębiorstw oraz spłatami odsetek od długu. Deficyt na rachunku bieżącym będzie finansowany przez bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ), pożyczki wielostronne – zwłaszcza od Banku Światowego i MFW – oraz emisjami euroobligacji (27% długu zagranicznego w 2024 r.), w tym emisją ze stycznia 2025 r. (500 mln USD z 16-letnim terminem zapadalności i kuponem w wysokości 6,48% w euro).

Rosnący terroryzm islamistyczny na północy

Prezydent Patrice Talon został ponownie wybrany w 2021 r. i sprawuje ścisłą kontrolę nad instytucjami. W wyborach parlamentarnych w styczniu 2023 r. dwie partie prorządowe – Union progressiste (UPR) i Bloc républicain (BR) – zdobyły znaczną większość, zajmując 81 ze 109 mandatów w Zgromadzeniu Narodowym. Wybory odbyły się w warunkach, które osłabiły opozycję (ukierunkowane aresztowania i brutalne represje). Prezydent oświadczył jednak, że zgodnie z konstytucją nie będzie ubiegał się o trzecią kadencję w 2026 r.

Od stycznia 2025 r. północ kraju boryka się z nasileniem śmiertelnych ataków terrorystycznych ze strony grup dżihadystów działających w sąsiednim Burkina Faso i Nigrze. Ataki te są ułatwiane przez słabą współpracę między tymi trzema krajami. Wystąpienie Mali, Burkina Faso i Nigru – zrzeszonych w Sojuszu Państw Sahelu (AES) – ze Wspólnoty Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej w styczniu 2025 r. osłabiło jedność i współpracę regionalną. Stosunki Beninu z krajami AES pozostaną napięte ze względu na jego bliskie powiązania z Francją. W tym kontekście pełna normalizacja stosunków gospodarczych i dyplomatycznych z Nigrem następuje powoli, pomimo wznowienia eksportu ropy z Nigru rurociągiem łączącym Agadem z beninskim portem Sèmè-Kpodji. Chociaż Benin ponownie otworzył swoją granicę w maju 2024 r. po zniesieniu sankcji gospodarczych ECOWAS pod koniec lutego 2024 r., Niger utrzymuje swoją granicę zamkniętą, powołując się na rzekomą obecność francuskich baz wojskowych na terytorium Beninu. Niedawne ataki terrorystyczne zaciemniają krótkoterminowe perspektywy jakiegokolwiek ocieplenia stosunków. Z drugiej strony kraj ten utrzymuje bliskie stosunki z Unią Europejską, oparte na umowach o współpracy gospodarczej i wojskowej oraz znacznych programach pomocowych, które mogłyby ulec rozszerzeniu wraz z wygaśnięciem pomocy amerykańskiej. Stosunki z Chinami charakteryzują się znacznymi chińskimi inwestycjami w projekty transportowe i rolno-przemysłowe oraz trwającą współpracą w zakresie rurociągu naftowego Benin–Niger, którym ropa jest eksportowana do Chin.

Ostatnia aktualizacja: maj 2025 r.