Panama

Wzrost narażony na niepewność związaną z handlem światowym

W 2025 r. nastąpiło ożywienie wzrostu gospodarczego dzięki ustąpieniu skutków zamknięcia kopalni Cobre Panama pod koniec 2023 r. oraz dynamice sektora transportowego w pierwszej połowie roku. Przychody z opłat za przejazd Kanałem wzrosły po zniesieniu ograniczeń tranzytowych nałożonych w odpowiedzi na poważne susze w latach 2023–2024, ale także w związku z oczekiwaniami dotyczącymi ceł amerykańskich.

W 2026 r. ruch na Kanałe Koblę może ulec spowolnieniu z powodu spowolnienia gospodarczego w Stanach Zjednoczonych oraz wysokiego poziomu zapasów. Jednak usługi finansowe i handlowe obsługujące region, wspierane przez strategiczne położenie geograficzne kraju, pozostaną filarami wzrostu gospodarczego. Wzrost kredytów pozostanie silny przy umiarkowanej inflacji. Sektor budowlany skorzysta na dużych projektach infrastrukturalnych, częściowo finansowanych przez partnerów zagranicznych, takich jak przedłużenie linii metra nr 3 (w tym tunel pod Kanałem), remont dróg wiejskich oraz budowa czwartego mostu nad Kanałem. Ponadto w lipcu 2025 r. Zarząd Kanału Panamskiego ogłosił szeroko zakrojony dziesięcioletni plan inwestycyjny o wartości 8,5 mld USD, poświęcony budowie rurociągu do transportu skroplonego gazu ziemnego o długości 80 km, utworzeniu dwóch nowych terminali portowych oraz nowego zbiornika wodnego na rzece Río Indio. Prace mogą rozpocząć się w 2027 r. Finansowanie pochodzić będzie ze środków własnych ACP, partnerstw publiczno-prywatnych oraz wielostronnych pożyczek na preferencyjnych warunkach. Jednak ponowne otwarcie kopalni Cobre Panama jest mało prawdopodobne. Pod koniec 2023 r. Sąd Najwyższy orzekł, że przedłużenie koncesji podpisanej z firmą First Quantum Minerals (FQM) na eksploatację kopalni, która generowała około 5% PKB i 75% eksportu towarów kraju, było niezgodne z konstytucją. W maju 2025 r. władze zatwierdziły plan zezwalający na utrzymanie kopalni w obecnym stanie, finansowany z eksportu ponad 120 000 ton zgromadzonego koncentratu miedzi (300 mln USD, 0,3% PKB). Inicjatywa ta była następstwem ogłoszenia przez FQM zawieszenia postępowania arbitrażowego przeciwko Panamie, co utorowało drogę do negocjacji. Jednak brak konsensusu politycznego i sprzeciw społeczny prawdopodobnie uniemożliwią ponowne uruchomienie kopalni. Prezydent Mulino będzie dążył do stłumienia nowych protestów, takich jak masowe demonstracje z 2023 r., lub strajków, takich jak ten z 2025 r., zainicjowany przez pracowników budowlanych, nauczycieli i pracowników plantacji bananów. Strajk ten sparaliżował 90% działalności budowlanej, spowodował zawieszenie edukacji publicznej i doprowadził do zamknięcia amerykańskiej firmy bananowej Chiquita Brands. Postulaty dotyczyły głównie reformy systemu emerytalnego, a także dwustronnej umowy o współpracy w zakresie bezpieczeństwa ze Stanami Zjednoczonymi oraz ewentualnego ponownego uruchomienia kopalni.

Konsumpcja publiczna pozostanie ograniczona przez trwające działania na rzecz konsolidacji fiskalnej. Z drugiej strony konsumpcja prywatna (której wzrost w 2026 r. szacuje się na 4%) powinna zostać pobudzona przez powrót Rezerwy Federalnej Stanów Zjednoczonych (Fed) do łagodzenia polityki pieniężnej, ponieważ gospodarka Panamy jest dolaryzowana. Inflacja nieznacznie wzrośnie, ale strukturalnie pozostanie na umiarkowanym poziomie.

Krucha konsolidacja fiskalna

W 2025 r. deficyt budżetowy znacznie się zmniejszył po gwałtownym wzroście w 2024 r. spowodowanym czynnikami nadzwyczajnymi: uregulowanie zaległych płatności (0,8% PKB), nadmierne wydatki związane z wyborami, spadek dochodów z Kanału Panamskiego spowodowany suszą (0,3% PKB) oraz utrata dochodów z górnictwa w wyniku zamknięcia kopalni Cobre.

W 2026 r. obsługa zadłużenia będzie wymagała dodatkowych 2,1 mld USD w porównaniu z 2025 r., a spłaty odsetek – dodatkowych 469 mln USD, co daje odpowiednio ponad 8 mld USD i 3,7 mld USD. Wymagania finansowe brutto wyniosą zatem 9% PKB. Pomimo tej rosnącej presji oczekuje się, że deficyt nieznacznie się zmniejszy dzięki kontynuacji konsolidacji fiskalnej. Rząd liczy na poprawę ściągalności podatków dzięki silniejszym mechanizmom kontroli, a nie na wprowadzenie nowych podatków i podwyżek stawek. Korzystne będą również dochody generowane przez Kanał w postaci opłat licencyjnych i dywidend (17% dochodów, czyli 3% PKB). Oczekuje się, że dochody wzrosną o 14%, pomimo prognozowanego 7-procentowego spadku opłat za przejazd. Rząd będzie utrzymywał ścisłą kontrolę nad wydatkami operacyjnymi. Jednak automatyczne podwyżki wynagrodzeń urzędników służby cywilnej oraz składek emerytalnych ograniczą elastyczność. Ponadto plan konsolidacji fiskalnej może napotkać przeszkody w postaci wyzwań politycznych – rządząca partia Realizando Metas (RM) posiada jedynie 15 mandatów (na 71) w rozdrobnionym Zgromadzeniu Narodowym – oraz presji społecznej. Reforma emerytalna wprowadzona w 2025 r., mająca na celu pokrycie ogromnego deficytu systemu poprzez zastąpienie modelu solidarności międzypokoleniowej systemem określonych świadczeń, obejmującym system indywidualnych kont dla nowych ubezpieczonych, wywołała strajk ogólnokrajowy. Reforma, która ma zwiększyć dochody publiczne o jeden punkt procentowy PKB poprzez podwyższenie składek pracodawców z 4,25% do 7,25%, została potępiona przez związki zawodowe jako prywatyzacja systemu socjalnego. Rząd będzie w stanie sfinansować swój deficyt budżetowy na rynkach kapitałowych. Panama ma korzystne warunki dostępu do rynków międzynarodowych, czemu sprzyja dolaryzacja jej gospodarki. O ile agencje ratingowe nie obniżą ponownie ratingu kraju, warunki te powinny ulec poprawie w 2026 r. dzięki łagodzeniu polityki pieniężnej w Stanach Zjednoczonych. Oczekuje się, że dług publiczny, którego 85% stanowi dług zagraniczny, a 72% znajduje się w rękach zagranicznych wierzycieli komercyjnych, ustabilizuje się.

W 2026 r. saldo rachunku bieżącego może ulec dalszemu pogorszeniu. Spadek światowego handlu może negatywnie wpłynąć na przychody z ruchu tranzytowego przez Kanał Panamski oraz z powiązanego z tym reeksportu. Na handel usługami logistycznymi mogą również wpłynąć globalne napięcia handlowe. Saldo usług charakteryzuje się jednak strukturalną nadwyżką (15,5% PKB w 2026 r.), wynikającą głównie z transportu i turystyki. Strukturalny deficyt handlowy pogłębi się (-10% PKB), zwłaszcza że popyt na importowane dobra kapitałowe wzrośnie w związku z dużymi projektami infrastrukturalnymi. Deficyt dochodów pierwotnych będzie nadal napędzany przez repatriację dywidend i odsetek przez inwestorów zagranicznych. Panama pozostanie atrakcyjna dla znacznych napływów bezpośrednich inwestycji zagranicznych, które w dużej mierze sfinansują jej deficyt na rachunku bieżącym, szczególnie w kontekście szeroko zakrojonego planu inwestycyjnego Zarządu Kanału Panamskiego. Sprzyja temu jej pozycja jako centrum logistycznego i finansowego oraz istnienie stref wolnego handlu.

Panama w centrum napięć chińsko-amerykańskich

José Raúl Mulino, kandydat centroprawicowej partii RM, wygrał jednogłośne wybory prezydenckie w maju 2024 r., uzyskując 34% głosów i pokonując swojego głównego rywala o dziesięć punktów procentowych. Nie dysponuje on jednak większością w Zgromadzeniu Narodowym, które jest silnie rozdrobnione i charakteryzuje się rosnącą popularnością sił niezależnych i antyestablishmentowych. W 2026 r. Mulino będzie musiał nadal zmagać się z innymi partiami, a do tego zmierzyć się z burzliwą opinią publiczną. W szczególności będzie musiał spełnić żądania Stanów Zjednoczonych, zachowując jednocześnie suwerenność Panamy, aby nie podsycać niezadowolenia społecznego. W 2025 r. wybuchły protesty po podpisaniu porozumienia w sprawie bezpieczeństwa z Waszyngtonem, a do Sądu Najwyższego wpłynęła skarga o niezgodność z konstytucją. Porozumienie, ważne i odnawialne na trzy lata, zezwala na rozmieszczenie wojsk amerykańskich w okolicy Kanału i zapewnia dostęp do trzech strategicznych obiektów. Porozumienie odzwierciedla rosnące wpływy Stanów Zjednoczonych, charakteryzujące się zwiększoną presją na suwerenność w rejonie Kanału, obecnością chińskich przedsiębiorstw w gospodarce panamskiej oraz kontrolą migracji. Porozumienie w sprawie deportacji nielegalnych imigrantów ze Stanów Zjednoczonych daje tym ostatnim większą władzę. Władze amerykańskie zastrzegają sobie prawo do deportowania do Panamy wszystkich imigrantów z krajów Ameryki Południowej lub innych kontynentów, ponieważ uznaje się, że przeszli oni przez cieśninę Darién, położoną na granicy z Kolumbią.

Panama znalazła się również w centrum napięć chińsko-amerykańskich. Kraj ten zbliża się do Białego Domu, o czym świadczy decyzja o nieprzedłużaniu członkostwa w chińskiej inicjatywie „Jeden pas i jedna droga” oraz ogłoszenie przez Stany Zjednoczone, że zastąpią chiński sprzęt telekomunikacyjny w trzynastu lokalizacjach na terenie Panamy. Niemniej jednak Panama nie chce zrażać do siebie Pekinu. Głównym punktem spornym są negocjacje w sprawie sprzedaży działalności portowej hongkońskiego konglomeratu CK Hutchinson konsorcjum kierowanemu przez amerykańskiego zarządzającego aktywami BlackRock za 22,8 mld USD. Transakcja obejmuje sieć 43 portów na całym świecie, w tym terminale Balboa i Cristóbal położone po obu stronach Kanału, obsługiwane przez spółkę zależną Panama Ports Company. Rozmowy zostały opóźnione pod presją Pekinu, a okres wyłączności BlackRock wygasł. Pod koniec lipca 2025 r. CK Hutchinson ogłosił zamiar włączenia do konsorcjum chińskiego inwestora strategicznego w celu zachowania wpływów tego kraju. Jednocześnie, pod presją Waszyngtonu, Sąd Najwyższy Panamy bada zgodność z konstytucją przedłużenia koncesji udzielonej konglomeratowi z Hongkongu, która może zostać unieważniona lub zmieniona. W lipcu 2025 r. Mulino poruszył również kwestię możliwości zawarcia partnerstwa publiczno-prywatnego w zakresie zarządzania terminalami portowymi.

Ostatnia aktualizacja: sierpień 2025 r.