Armenia

Wzrost gospodarczy pozostaje bardzo silny, ale ulega spowolnieniu

Po niezwykle silnym wzroście od 2022 r. oczekuje się, że gospodarka Armenii pozostanie bardzo prężna w 2026 r., choć tempo wzrostu będzie bardziej umiarkowane. Tendencja do normalizacji odzwierciedla stopniowe wygasanie wyjątkowego napływu migrantów z Rosji w następstwie wojny na Ukrainie, a także dostosowanie działalności w zakresie reeksportu, która silnie wspierała aktywność gospodarczą. W 2025 r. spadek eksportu i produkcji przemysłowej – spowodowany w szczególności całkowitym zamknięciem w marcu kanału umożliwiającego reeksport rosyjskiego złota, mimo że od 2022 r. podlegało ono sankcjom międzynarodowym – uwydatnił zależność niektórych segmentów od tych przepływów. W tym kontekście wzrost gospodarczy w coraz większym stopniu opiera się na czynnikach krajowych. Aktywność gospodarcza będzie nadal wspierana przez sektor budowlany, który w 2025 r. odnotował wyjątkowy wzrost (+20%), podparty wysokim poziomem inwestycji publicznych, zwłaszcza w projekty infrastrukturalne finansowane przez międzynarodowe instytucje finansowe (MFW i UE). Segmenty o wyższej wartości dodanej, takie jak ICT (8% PKB) i usługi finansowe, nadal wykazują dobrą dynamikę i będą nadal przyczyniać się do transformacji modelu gospodarczego. Inwestycje prywatne pozostają bardziej nierównomierne i ograniczone przez wciąż restrykcyjne warunki finansowania, przy stopie referencyjnej utrzymywanej na poziomie 5% w kwietniu 2026 r., jednak ogólny poziom inwestycji pozostaje wysoki dzięki wsparciu publicznemu oraz finansowaniu zewnętrznemu ze źródeł rosyjskich, azjatyckich i europejskich.

Konsumpcja gospodarstw domowych (67% PKB) pozostanie głównym motorem aktywności gospodarczej, wspierana przez utrzymujący się wzrost płac realnych (+6% rok do rokuw pierwszych miesiącach 2026 r.) oraz poprawiającej się sytuacji na rynku pracy, przy czym stopa bezrobocia spadła z 15% na początku 2025 r. do blisko 12% na początku 2026 r. Jednak dynamika ta jest w coraz większym stopniu ograniczana przez powrót inflacji (4,6% w marcu 2026 r.), napędzanej głównie przez ceny żywności i przekraczającej obecnie docelowy przedział Banku Centralnego Armenii (2–4%). Sytuację pogarsza mniej sprzyjające otoczenie zewnętrzne: rosnące ceny energii w obliczu napięć na Bliskim Wschodzie oraz fakt, że cena ropy Brent ponownie przekroczyła 100 USD za baryłkę, mogą nasilić presję inflacyjną i osłabić siłę nabywczą gospodarstw domowych w drugiej połowie roku. Jednocześnie w sektorach o wysokim wzroście, zwłaszcza w budownictwie, pojawiają się niedobory siły roboczej, które napędzają presję płacową i ujawniają ograniczenia mocy produkcyjnych. W tym kontekście wzrost gospodarczy będzie w coraz większym stopniu uzależniony od czynników krajowych i coraz bardziej narażony na ograniczenia wewnętrzne.

Podwójny deficyt pozostanie na wysokim poziomie

Podobnie jak w 2025 r., oczekuje się, że w 2026 r. budżet pozostanie deficytowy. Taka trajektoria odzwierciedla kontynuację ekspansywnego kursu fiskalnego, wynikającego zarówno z kontekstu wyborczego, jak i rosnących wydatków socjalnych, związanych zwłaszcza z przyjęciem od 2023 r. ponad 100 000 uchodźców z Górskiego Karabachu. Wydatki na inwestycje publiczne również będą nadal rosły, zwłaszcza w zakresie infrastruktury transportowej i sieci drogowej, przy wsparciu międzynarodowych instytucji finansowych (MIF). Budżet na rok 2026 (+5% w porównaniu z rokiem 2025) potwierdza tę tendencję, przewidując wyższe wydatki na opiekę zdrowotną oraz wprowadzenie powszechnego systemu ubezpieczeń zdrowotnych, podczas gdy wydatki na obronę mają spaść o około 15%, po tym jak osiągnęły już poziom około 6% PKB. Po stronie dochodów rozważa się podwyższenie stawki VAT (obecnie wynoszącej 20%) w celu poszerzenia podstawy opodatkowania, choć termin tej zmiany pozostaje niepewny. Finansowanie będzie nadal opierać się na zasobach krajowych oraz wsparciu międzynarodowych instytucji finansowych (UE, MFW, EBOR), co pomaga ograniczyć ryzyko krótkoterminowe. W tym kontekście oczekuje się, że dług publiczny – wciąż stosunkowo niski – będzie nadal rósł w umiarkowanym tempie, zachowując w dużej mierze strukturę preferencyjną (około 80%), co łagodzi ryzyko refinansowania.

Oczekuje się, że w 2026 r. rachunek bieżący pozostanie na minusie, przy czym deficyt będzie jeszcze bardziej wyraźny niż w 2025 r. Korekta eksportu w następstwie zamknięcia kanałów reeksportu (zwłaszcza w przypadku złota) negatywnie wpływa na dynamikę handlu, podczas gdy baza eksportowa pozostaje skoncentrowana na produktach o niskiej wartości dodanej (diamenty, metale, towary rolne). Rosja pozostaje głównym partnerem handlowym (ponad 40% całkowitego obrotu handlowego i prawie 90% eksportu produktów rolnych), co utrzymuje wysoki poziom zależności, mimo że część przepływów handlowych jest przekierowywana w stronę Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Unii Europejskiej (UE). Import powinien utrzymać się na wysokim poziomie, wspierany przez silny popyt krajowy i dużą zależność energetyczną, co ogranicza możliwość znaczącej poprawy salda zewnętrznego. Ryzyko zewnętrzne wzrosło w obliczu napięć regionalnych: korytarz irański, który stanowi znaczną część handlu, może zostać zakłócony, a rosnące ceny energii wywierają dodatkową presję na bilans handlowy. W tym kontekście potrzeby w zakresie finansowania zewnętrznego pozostają znaczne, ale ryzyko płynności jest ograniczone dzięki ciągłemu wsparciu ze strony partnerów międzynarodowych i stałemu dostępowi do finansowania.

Podwyższone ryzyko polityczne przed wyborami

Oczekuje się, że ryzyko polityczne pozostanie wysokie w 2026 r. w obliczu utrzymujących się napięć wewnętrznych i zbliżających się wyborów parlamentarnych zaplanowanych na czerwiec. Oczekuje się, że premier Nikol Paszynian pozostanie u władzy po wyborach parlamentarnych, przy braku wiarygodnej alternatywy, pomimo spadku popularności od czasu utraty Górskiego Karabachu w 2023 r. Napięcia z opozycją pozostają wysokie, ale obecnie dodatkowo potęguje je otwarta konfrontacja z Ormiańskim Kościołem Apostolskim, który publicznie oskarżył rząd o oddanie terytorium. Ten impas nadal osłabia władzę wykonawczą i podsyca i tak już wysokie niezadowolenie społeczne. W tym kontekście oczekuje się, że kampania wyborcza w 2026 r. będzie się toczyć wokół wyraźnego wyboru między dalszym zbliżeniem do Unii Europejskiej a bardziej nacjonalistyczną linią promowaną przez rozdrobnioną i częściowo prorosyjską opozycję. Pomimo spadku poparcia wyborczego w ostatnich latach Paszynian zachowuje przewagę, zwłaszcza ze względu na rosnące nastroje antyrosyjskie wynikające z braku wsparcia ze strony Moskwy podczas ofensywy azerskiej. Jednak stopniowy wzrost znaczenia nowych partii politycznych oraz zaostrzenie debaty politycznej mogą zwiększyć istniejącą niestabilność, co wiąże się z niebagatelnym ryzykiem napięć społecznych i przedterminowych wyborów po 2026 r.

Na arenie międzynarodowej perspektywy nadal zdominowane są przez proces pokojowy z Azerbejdżanem, który wpływa na szerszą równowagę polityczną i gospodarczą. Osiągnięto wstępne porozumienie, ale nadal istnieją poważne punkty sporne, zwłaszcza kwestia zmiany konstytucji Armenii oraz problem korytarza Zangezur. Wszelkie dalsze ustępstwa pozostają kwestią wrażliwą politycznie i mogą ponownie wywołać napięcia wewnętrzne, nawet jeśli władze dążą do zawarcia trwałego porozumienia. W perspektywie średnioterminowej podpisanie traktatu pokojowego pozostaje prawdopodobne, ale będzie to wiązało się ze znacznymi zmianami politycznymi. Jednocześnie Armenia dąży do strategicznej reorientacji w kierunku Zachodu, z wyraźnym zamiarem pogłębienia więzi z Unią Europejską, i oczekuje się, że złoży wniosek o członkostwo w UE około 2026–27 roku. Zmianie tej towarzyszy trwałe pogorszenie stosunków z Rosją, pomimo ograniczonych prób przywrócenia równowagi sił, zwłaszcza w sektorze energetycznym. Tymczasem stopniowa normalizacja stosunków z Turcją mogłaby otworzyć nowe możliwości gospodarcze, zwłaszcza w zakresie handlu i połączeń regionalnych, ale pozostaje uzależniona od tego, jak będą się rozwijać stosunki z Azerbejdżanem.

Ostatnia aktualizacja: kwiecień 2026 r.