Albania

Silny wzrost gospodarczy, nadal napędzany popytem krajowym i turystyką

W 2025 r. wzrost gospodarczy utrzymał się na wysokim poziomie, zwłaszcza dzięki ożywieniu popytu krajowego. Konsumpcja gospodarstw domowych jest wspierana przez utrzymującą się dobrą koniunkturę na rynku pracy oraz potwierdzenie, że inflacja ustabilizowała się poniżej poziomu 3%, który jest celem albańskiego banku centralnego. Inwestycje korzystają z poprawy warunków finansowych oraz wdrażania funduszy europejskich przeznaczonych dla krajów kandydujących z regionu Bałkanów, które są przydzielane proporcjonalnie do PKB i liczby ludności każdego kraju. Albania mogłaby otrzymać do 922 mln EUR w postaci pożyczek i dotacji do momentu przystąpienia do UE, pod warunkiem osiągnięcia wyznaczonych celów. Ponadto boom turystyczny nadal stymuluje prywatne i publiczne inwestycje w budownictwo mieszkaniowe oraz dużą infrastrukturę (lotniska, porty morskie, sieć transportową itp.).

Ponadto eksport jest napędzany przez sektor usług, który nadal czerpie korzyści z rozwoju turystyki (26% PKB w 2024 r.), wspierając w ten sposób leka. W 2024 r. turystyka ponownie pobiła rekordy, odnotowując 11,7 mln przyjazdów turystów zagranicznych (+15,2% w porównaniu z 2023 r.) oraz prawie 5 mld EUR wydatków turystów zagranicznych (+55%). Ponadto oczekuje się, że eksport towarów będzie stopniowo odradzał się po dwóch latach gwałtownego spadku związanego z niekorzystnym otoczeniem zewnętrznym i umocnieniem leka. Niemniej jednak popyt zewnętrzny będzie zależał od powolnego ożywienia gospodarek partnerów europejskich, od których Albania jest w dużym stopniu uzależniona, w czasie, gdy ich działalność przemysłowa jest narażona na niepewność związaną z potencjalnymi cłami amerykańskimi.

Strukturalnie wysoki deficyt handlowy

Budżet na rok 2025 przewiduje historyczny poziom wydatków publicznych w wysokości 8,2 mld EUR (32% PKB), w tym 1,6 mld EUR na inwestycje (6,2% PKB). Inwestycje te mają na celu przede wszystkim sfinansowanie szerokiego zakresu projektów infrastrukturalnych, w tym rozpoczęcia budowy portu Porto Romano oraz rozbudowy sieci drogowej i energetycznej. Po drugie, dochody są zwiększane dzięki silnej aktywności gospodarczej w kraju, wyższym wpływom z podatku dochodowego w następstwie znacznych podwyżek wynagrodzeń w sektorze publicznym w lipcu 2024 r. oraz walce z szarą strefą i uchylaniem się od podatków. Ograniczy to wzrost ogólnego deficytu. Oczekuje się, że saldo pierwotne (tj. z wyłączeniem odsetek od długu) będzie zrównoważone. W tym kontekście wskaźnik zadłużenia będzie nadal spadał dzięki dobrym wynikom gospodarczym i aprecjacji leka (około 45% długu jest denominowane w walucie obcej).

Oczekuje się, że w 2025 r. deficyt na rachunku bieżącym wzrośnie, co będzie wynikało z pogłębiającego się deficytu w handlu towarami oraz spowolnienia wzrostu w sektorze turystycznym. Chociaż umocnienie leka obniży koszty importu, zwłaszcza energii, produktów pośrednich i dóbr kapitałowych, eksport – który już teraz jest ograniczony i narażony na niepewność w Europie – prawdopodobnie ucierpi. Ponadto import będzie napędzany silnym popytem krajowym, zwłaszcza w sektorze budowlanym. Jednocześnie boom turystyczny, choć przebiegający w wolniejszym tempie, będzie nadal wspierał nadwyżkę w bilansie usług, a przekazy pieniężne emigrantów pozwolą utrzymać dodatnie saldo dochodów wtórnych. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (7% PKB w 2024 r.), głównie w budownictwie, turystyce i energetyce, będą nadal finansować znaczną część deficytu.

Potwierdzenie ciągłości politycznej sprzyja integracji europejskiej

W obliczu słabej opozycji, podzielonej przez skandale związane z oszustwami i korupcją, urzędujący premier z ramienia Partii Socjalistycznej, Edi Rama, wygrał wybory parlamentarne w maju 2025 r., uzyskując 52,1% głosów. Edi Rama, sprawujący urząd od 2013 r., rozpoczyna obecnie swoją czwartą z rzędu kadencję. Dzięki odnowionej większości parlamentarnej, obejmującej 82 ze 140 mandatów w parlamencie, rząd socjalistyczny będzie kontynuował walkę z korupcją i przestępczością zorganizowaną w perspektywie przystąpienia do Unii Europejskiej. W tym kontekście, po inwazji na Ukrainę, UE oficjalnie rozpoczęła negocjacje akcesyjne z Albanią i Macedonią Północną. Rozmowy dotyczące pierwszych „fundamentalnych” rozdziałów negocjacji zostały ostatecznie rozpoczęte w październiku 2024 r. po oddzieleniu ich od negocjacji z Macedonią Północną. Niemniej jednak, pomimo wysiłków na rzecz reformy systemu sądownictwa i wprowadzenia środków antykorupcyjnych, przystąpienie w perspektywie krótkoterminowej pozostaje mało prawdopodobne ze względu na skalę reform, które należy jeszcze przeprowadzić. Reformy mogłyby jednak zostać przyspieszone dzięki planowi wzrostu gospodarczego o wartości 6 mld euro, zaproponowanemu przez UE krajom bałkańskim ubiegającym się o członkostwo.

Ponadto Albania będzie nadal utrzymywać dobre stosunki z Włochami, z którymi w 2025 r. ma się odbyć pierwszy w historii szczyt międzyrządowy. Umowa o wzajemnym uznawaniu składek emerytalnych między obydwoma krajami wejdzie w życie 1 czerwca 2025 r. Jednak zawarta w listopadzie 2023 r. umowa dotycząca przenoszenia do Albanii osób ubiegających się o azyl przybywających do Włoch szybko napotkała przeszkody prawne i w chwili pisania niniejszego tekstu nadal nie ma zastosowania. Sąd w Rzymie wielokrotnie odrzucał wnioski o zatrzymanie migrantów przeniesionych do dwóch ośrodków w Albanii, a następnie skierował sprawę do Trybunału Sprawiedliwości UE. Ośrodki te, finansowane przez Włochy, służą obecnie głównie do repatriacji imigrantów, których wnioski o azyl zostały odrzucone i którym w związku z tym grozi deportacja.

Ostatnia aktualizacja: maj 2025 r.