USA
Indie
Europa
Chiny
Dominikana
Kolumbia
BrazyliaSpowolnienie wzrostu gospodarczego w obliczu spadających cen ropy i rosnącej inflacji
Wzrost gospodarczy Wenezueli w 2025 r. ma miejsce w kontekście kruchej i zasadniczo defensywnej stabilizacji makroekonomicznej, podtrzymywanej niemal wyłącznie przez czynniki zewnętrzne i tymczasowe. Głównym czynnikiem tej poprawy był wzrost eksportu ropy naftowej, możliwy dzięki selektywnemu złagodzeniu sankcji amerykańskich, a przede wszystkim dzięki utrzymaniu koncesji firmy Chevron, co pozwoliło reżimowi zachować dostęp do twardej waluty bez konieczności natychmiastowego uciekania się do monetyzacji deficytu. Ten dodatkowy napływ dolarów przyczynił się do częściowego odbudowania rezerw walutowych, które osiągnęły najwyższy poziom od dziesięciu lat, oraz pomógł ograniczyć zmienność kursu walutowego, co skutkowało jedynie umiarkowaną deprecjacją bolivara w ciągu całego roku i pozwoliło na razie uniknąć powrotu do hiperinflacji. Wyniki osiągnięte w 2025 r. nie stanowią strukturalnego ożywienia gospodarki. Wzrost gospodarczy pozostaje oderwany od wzrostu wydajności, inwestycji prywatnych czy wzmocnienia instytucji, a ma miejsce w kontekście chronicznego niedoinwestowania, pogarszających się usług publicznych, przynoszących straty przedsiębiorstw państwowych oraz niezwykle wąskiej bazy produkcyjnej. Gospodarka pozostaje nadmiernie uzależniona od ropy naftowej jako źródła waluty zagranicznej, podatna na wstrząsy zewnętrzne i kierunek polityki Stanów Zjednoczonych, podczas gdy otoczenie krajowe nadal charakteryzuje się wysokim poziomem nieformalności, niskim poziomem ściągalności podatków oraz poważnymi ograniczeniami zdolności do trwałego wzrostu.
W odniesieniu do roku 2026 prognozy dotyczące wzrostu gospodarczego stały się znacznie bardziej niepewne z powodu konfliktu politycznego, który miał miejsce w styczniu i który w nieoczekiwany sposób zaburzył wcześniej obserwowaną równowagę między ograniczoną stabilizacją gospodarczą a ciągłością reżimu. Ten nowy kontekst zwiększa stopień nieprzewidywalności w odniesieniu do prowadzenia polityki gospodarczej, funkcjonowania instytucji oraz zdolności kraju do utrzymania stabilnych przepływów twardej waluty. Gospodarka Wenezueli pozostaje strukturalnie uzależniona od sektora naftowego oraz stanowiska Stanów Zjednoczonych, co sprawia, że wzrost gospodarczy jest szczególnie wrażliwy na zmiany w otoczeniu politycznym. Obecna niepewność ma tendencję do negatywnego wpływu na decyzje dotyczące produkcji, eksportu i inwestycji, w tym w sektorze ropy i gazu, osłabiając główny kanał wsparcia dla aktywności gospodarczej obserwowanej w 2025 r. W tym scenariuszu wzrost gospodarczy w 2026 r. nie powinien być postrzegany jako automatyczne przedłużenie dynamiki z 2025 r. Chociaż natychmiastowe załamanie gospodarcze nie jest scenariuszem bazowym, zwiększona niepewność polityczna ogranicza przewidywalność dochodów z zagranicy, ogranicza zdolność rządu do planowania wydatków oraz zwiększa prawdopodobieństwo pojawienia się dodatkowych presji fiskalnych i monetarnych. W konsekwencji prognozy na rok 2026 wskazują na ekspansję w dużym stopniu zależną od kształtu nowych ustaleń politycznych oraz reakcji społeczności międzynarodowej, przy czym ryzyko jest przesunięte w kierunku spadku, a brakuje wewnętrznych czynników fundamentalnych zdolnych do podtrzymania trwalszego cyklu wzrostu.
W obliczu niepewności politycznej utrzymują się słabości fiskalne
W 2025 r. sytuacja gospodarcza Wenezueli charakteryzowała się połączeniem tymczasowej ulgi zewnętrznej i utrzymującej się kruchości strukturalnej. Rachunek bieżący pozostawał na plusie, ale wynik ten odzwierciedlał głównie ograniczenie importu narzucone przez sankcje, ograniczony dostęp do finansowania zewnętrznego oraz niskie dochody krajowe, a nie zdrowy rozwój zdolności produkcyjnych. Niemniej jednak selektywne złagodzenie sankcji oraz utrzymanie koncesji firmy Chevron pobudziły eksport ropy naftowej i zwiększyły napływ dolarów, umożliwiając pewną odbudowę rezerw walutowych oraz utrzymanie minimalnego poziomu importu, w tym poprzez kanały równoległe. W sferze fiskalnej częściowe odzyskanie dochodów z ropy zmniejszyło pilną potrzebę monetyzacji deficytu, ale nie wystarczyło to do zmiany strukturalnej dynamiki finansów publicznych: deficyt pozostawał wysoki, odzwierciedlając rozbudowaną administrację państwową, chronicznie deficytowe przedsiębiorstwa państwowe, osłabioną przez szarą strefę bazę podatkową oraz niewielkie pole manewru w zakresie konsolidacji budżetowej bez narażania sieci patronatu. W tym kontekście oszczędności publiczne pozostawały ujemne, a oszczędności prywatne utrzymywały się na niskim poziomie, ograniczone przez niskie dochody realne, niepewność instytucjonalną oraz brak sprawnych kanałów pośrednictwa finansowego.
W 2026 r. perspektywy dotyczące rachunku bieżącego, salda budżetowego i tworzenia oszczędności stały się znacznie bardziej niepewne, ponieważ otoczenie polityczne i instytucjonalne zaczęło wprowadzać większą zmienność do głównych kanałów makroekonomicznych. Trwałość nadwyżki na rachunku bieżącym stała się mniej przewidywalna, ponieważ zależy ona niemal wyłącznie od ciągłości eksportu ropy naftowej oraz stopnia dostępu do rynków zagranicznych, w kontekście większego ryzyka zakłóceń i surowszego egzekwowania przepisów. Jakiekolwiek osłabienie napływu dolarów nie przełożyłoby się raczej na deficyty zewnętrzne możliwe do sfinansowania, lecz na dalsze ograniczenie importu, pogłębiając restrykcje dotyczące działalności gospodarczej i konsumpcji. W zakresie polityki fiskalnej niepewność bezpośrednio wpływa na przewidywalność dochodów, podczas gdy sztywność wydatków – związana z utrzymaniem aparatu państwowego, przynoszących straty przedsiębiorstw państwowych oraz ewentualnych dodatkowych nacisków na wydatki na bezpieczeństwo – dodatkowo ogranicza możliwości dostosowawcze. Przy praktycznie zerowym dostępie do rynków zewnętrznych i bardzo wąskiej bazie inwestorów krajowych finansowanie deficytu staje się coraz bardziej niestabilne, co zwiększa ryzyko częstszego uciekania się do finansowania monetarnego. Sytuacja ta sprzyja utrzymywaniu się oszczędności publicznych i prywatnych na bardzo niskim poziomie, osłabiając bufory gospodarcze i narażając gospodarkę na większe wstrząsy w całym 2026 roku.
Maduro umacnia władzę w obliczu kontrowersyjnych wyborów i narastających napięć geopolitycznych
Odkąd Nicolás Maduro objął urząd na trzecią kadencję po wyborach prezydenckich w 2024 r., które były szeroko kwestionowane z powodu podejrzeń o oszustwa, krajowa scena polityczna Wenezueli przez cały rok 2025 charakteryzowała się poważnym deficytem legitymizacji i pogorszeniem się stanu instytucji. Napięcia te pogłębiły się podczas wyborów parlamentarnych i regionalnych, które odbyły się w maju 2025 r., w których Zjednoczona Socjalistyczna Partia Wenezueli (PSUV) odniosła miażdżące zwycięstwo – wygrywając w 23 z 24 stanów i zdobywając ponad 80% głosów na listach ogólnokrajowych – w procesie zbojkotowanym przez większość opozycji, która potępiła brak gwarancji wyborczych po ubiegłorocznych wyborach prezydenckich. Wybory te charakteryzowały się również aresztowaniami przeciwników politycznych, ograniczeniami mobilizacji politycznej oraz silną obecnością sił bezpieczeństwa, co umocniło kontrolę Maduro nad władzami regionalnymi i legislaturą, ale jednocześnie wzmocniło postrzeganie wyborów jako niekonkurencyjnych i cieszących się niską wiarygodnością w oczach społeczeństwa. Pomimo krytyki wewnętrznej i zewnętrznej partnerzy strategiczni i handlowi, tacy jak Chiny i Rosja, formalnie uznali legitymację zwycięstwa Maduro, choć przyjęli ostrożne i pragmatyczne stanowisko, unikając bardziej aktywnego zaangażowania politycznego lub znaczącego wsparcia materialnego, częściowo po to, by nie pogłębiać napięć ze Stanami Zjednoczonymi.
Kryzys polityczny, który w 2025 r. osiągnął etap stagnacji, przerodził się w głęboki upadek porządku instytucjonalnego. W ciągu całego roku stosunki między Wenezuelą a Stanami Zjednoczonymi stopniowo się pogarszały, przechodząc od presji gospodarczej do bezpośredniej konfrontacji militarnej, co odzwierciedlało bezprecedensową eskalację napięć dwustronnych. Pod pretekstem zwalczania handlu narkotykami administracja amerykańska zintensyfikowała operacje morskie i przechwytywanie statków powiązanych z transportem ropy i narkotyków, związanych z tzw. wenezuelską „flotą cieni”, w tym blokady i konfiskaty tankowców na Karaibach i Atlantyku. Waszyngton uzasadniał tę kampanię jako strategię mającą na celu powstrzymanie nielegalnej działalności i wywarcie presji na reżim Nicolása Maduro. Ta dynamika osiągnęła punkt kulminacyjny w postaci niespodziewanej operacji wojskowej na początku stycznia 2026 r., podczas której amerykańskie siły specjalne schwytały Maduro w Caracas i przetransportowały go do Nowego Jorku, gdzie postawiono mu federalne zarzuty handlu narkotykami, narkoterroryzmu i innych przestępstw; przed sądem nie przyznał się do winy. W związku z nieoczekiwanym odejściem Maduro Sąd Najwyższy ogłosił wiceprezydent Delcy Rodríguez prezydentem tymczasowym, co faktycznie zakończyło trzecią kadencję, która rozpoczęła się w styczniu 2025 r.