Niger

Wzrost gospodarczy napędzany przez sektor naftowy i rolnictwo

Wzrost gospodarczy, który konsekwentnie napędzany jest przez sektor naftowy i rolnictwo, osiągnął w 2025 r. poziom 6,9%, ale przewiduje się jego nieznaczne spowolnienie do 6,7% w 2026 r., a następnie do 6,5% w 2027 r. Ropa naftowa stała się ostatnio głównym motorem wzrostu eksportu, podczas gdy historycznie wiodącym towarem eksportowym był uran. Jeśli chodzi o infrastrukturę naftową, historyczny rurociąg łączący pola naftowe w Agadem z rafinerią SORAZ w Zinderze został przekazany w ręce państwa w maju 2026 r. i jest zarządzany przez nowo utworzoną spółkę państwową SNPI na mocy umowy podpisanej z chińską państwową spółką naftową CNPC w maju 2026 r. Umowa obniża stawkę za transport rurociągiem do terminalu naftowego w Beninie z 27 do 15 USD za baryłkę. Przewiduje ona również przeniesienie 45% udziałów w spółce WAPCO – operatorze odcinka na terytorium Nigru i spółce zależnej CNPC – na rzecz rządu. Jednak rurociąg nadal osiąga rozczarowujące wyniki, generując około 50% prognozowanych celów przepustowości. Wreszcie przemysł uranowy, naznaczony nacjonalizacją Somaïr (spółki zależnej francuskiej firmy Orano) w 2025 r., działa na zmniejszonych mocach produkcyjnych. Poszukuje się nowych partnerów. Państwowa spółka TNUC, założona w 2024 r., podpisała umowę z rosyjską firmą Uranium One w celu rozwoju przyszłych kopalń. Kanadyjska grupa Global Atomic jest jedynym zachodnim operatorem nadal obecnym na rynku i cieszy się wyraźnym poparciem rządu. Grupa posiada 20-procentowy udział publiczny w swojej spółce zależnej SOMIDA i zamierza uruchomić kopalnię Dasa w drugiej połowie 2026 r.

Chociaż sektor naftowy nabiera tempa, gospodarka nadal opiera się na rolnictwie, które stanowi 40% PKB i zapewnia 80% miejsc pracy. Zboża uprawiane na terenach nawadnianych deszczem (głównie proso i sorgo) stanowią podstawę diety ludności (85% konsumpcji krajowej). W 2025 r. odnotowano silne ożywienie produkcji zbóż, które zgodnie z oczekiwaniami utrzyma się w 2026 r. Aby wesprzeć ten kluczowy sektor, Bank Światowy przeznaczył środki na 24 operacje (14 krajowych i 10 regionalnych) o łącznej wartości 4,7 mld USD, z czego 11% jest przeznaczone bezpośrednio na rolnictwo. W szczególności Bank finansuje rozwój nawadniania i hodowli zwierząt (PACIPA), mający na celu zwiększenie areału nawadnianego (z 18 000 do 39 700 hektarów do 2027 r.). Finansuje również Program Odporności Systemów Żywnościowych (PRSA), który zapewnia dystrybucję nasion i nawozów, a także udostępnianie informacji agro-hydro-meteorologicznych około 70 000 rolnikom. Rolnictwo kryje w sobie znaczny potencjał dla Nigru, pod warunkiem większej odporności na wstrząsy klimatyczne, poprawy stanu dróg oraz niezależności energetycznej. Mając na uwadze te perspektywy, realizowane są różne projekty: zbliża się zakończenie budowy zapory wodnej w Kandadji, wzniesionej przez chińską firmę China Gezhouba, która ma generować 130 MW energii elektrycznej i zapewnić nawadnianie obszaru o powierzchni 45 000 hektarów. Uruchomiono elektrownię cieplną sfinansowaną przez Algierię, natomiast kompleks elektrowni węglowej w Salkadamma został uznany za obiekt użyteczności publicznej w czerwcu 2026 r.

Inflacja nieznacznie wzrosła w 2026 r. po powszechnym spadku cen w 2025 r. spowodowanym dobrymi zbiorami i efektem bazowym. Jednocześnie konsumpcja gospodarstw domowych wzrosła o 6,3%. Aby wesprzeć aktywność gospodarczą i złagodzić warunki finansowania, BCEAO obniżyło swoją podstawową stopę procentową o 0,25 punktu procentowego, z 3,25% do 3,0%. Rząd uwzględnił również w projekcie budżetu na rok 2026 środki mające na celu wsparcie siły nabywczej i produkcji krajowej. Oczekuje się, że deficyt publiczny tymczasowo wzrośnie z powodu odroczonych wydatków inwestycyjnych oraz potrzeb związanych z odbudową po powodzi.

Rozważne zarządzanie budżetem i aktywa naftowe

Deficyt budżetowy ustabilizował się na poziomie około 3% (standard UEMOA) dzięki rosnącym dochodom rządowym w ramach konsolidacji fiskalnej wspieranej przez MFW. Oczekuje się, że rząd uzyska większe dochody dzięki zwiększonemu eksportowi ropy naftowej, ograniczeniu zwolnień podatkowych, szerszemu poborowi podatków oraz działaniom na rzecz zwalczania korupcji. Ponadto zarządzanie finansami publicznymi uległo poprawie dzięki stopniowemu wdrażaniu systemu jednolitego rachunku skarbowego („CUT” w języku francuskim), ukierunkowanemu poborowi podatków oraz zmniejszeniu zaległości w płatnościach. Utrzymuje się priorytetowe wydatki: bezpieczeństwo, zdrowie, odbudowa oraz pomoc dla gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji. Niektóre wydatki rosną, np. inwestycje infrastrukturalne: nawadnianie, energetyka (zapory) oraz duże projekty pobudzające produkcję krajową. Oczekuje się, że budżet pozostanie na właściwej ścieżce do 2027 r., pod warunkiem że wydatki na bezpieczeństwo i pomoc humanitarną nie wzrosną zbyt gwałtownie.

Wskaźnik długu publicznego w stosunku do PKB jest znacznie niższy od poziomu referencyjnego UEMOA wynoszącego 70%. Około 61% długu znajduje się w rękach wierzycieli zewnętrznych – kredytodawców wielostronnych i dwustronnych – na warunkach preferencyjnych. Oczekuje się, że MFW zatwierdzi dziesiątą transzę w ramach Rozszerzonego Instrumentu Kredytowego, która zostanie wykorzystana na pokrycie potrzeb w zakresie finansowania zewnętrznego. Pozostała część długu znajduje się w posiadaniu lokalnego i regionalnego sektora bankowego w postaci papierów wartościowych emitowanych przez rząd, których rentowność zazwyczaj przekracza 10%. W 2026 r. kraj ten stanie w obliczu znacznego szczytu refinansowania: termin zapadalności upłynie dla papierów wartościowych rządu o wartości 869,01 mld FCF (co odpowiada 1,3 mld EUR), co stanowi 43% zadłużenia pozostającego do spłaty.

Deficyt na rachunku bieżącym ma charakter strukturalny, ponieważ mimo wzrostu eksportu (skoncentrowanego na kilku produktach wydobywczych i rolnych) importowana jest znaczna ilość sprzętu i usług w celu zrekompensowania braków w zakresie transportu, wyposażenia i umiejętności, a zwłaszcza wiedzy specjalistycznej w sektorze wydobywczym. Poprawa sytuacji będzie wynikała przede wszystkim z wydobycia ropy naftowej, dzięki rurociągowi Niger–Benin, który już w 2026 r. umożliwi eksport znacznej części z 35 mln baryłek wyprodukowanych w tym roku. ?Nacjonalizacja zagranicznych przedsiębiorstw wydobywczych, ujednolicenie wynagrodzeń obywateli i cudzoziemców oraz zmniejszenie liczby stanowisk zajmowanych przez chińskich pracowników ograniczają odpływ netto dochodów pierwotnych. Dochody wtórne pomagają zrównoważyć deficyt na rachunku bieżącym, ale ich wkład zmniejszył się od 2023 r. z powodu zmniejszenia pomocy budżetowej.

Zwiększone zagrożenia dla bezpieczeństwa i odrzucenie długoletnich partnerów

26 lipca 2023 r. prezydent Mohamed Bazoum, który został demokratycznie wybrany w lutym 2021 r., został obalony przez członków gwardii prezydenckiej. Wraz z innymi oddziałami sił zbrojnych przywódcy zamachu stanu utworzyli Narodową Radę Ochrony Ojczyzny (CNSP), na czele której stanął Abdourahamane Tiani, samozwańczy prezydent. 26 marca 2025 r. weszła w życie karta przejściowa, ustanawiająca pięcioletni okres przejściowy prowadzący do wyborów w 2030 r., który może zostać przedłużony w przypadku zagrożeń dla bezpieczeństwa lub opóźnień w reformach. Karta ta doprowadziła również do rozwiązania 172 istniejących partii politycznych. Początkowe poparcie społeczne, podsycane przez nacjonalizacje, słabnie z powodu utrzymującego się wysokiego poziomu ubóstwa, które dotyka 41% ludności, ale przede wszystkim z powodu trwającego braku bezpieczeństwa. Junta została zmuszona do zmierzenia się z rebelią dżihadystów wywodzącą się z Burkina Faso i Mali (dwa ataki na lotnisko w Niamey w styczniu i lipcu 2026 r.).

Od czasu wycofania się sił zachodnich (zwłaszcza francuskich) Niger zacieśnił współpracę w zakresie bezpieczeństwa z Mali i Burkina Faso w ramach Sojuszu Państw Sahelu (AES). Stosunki z Algierią uległy poprawie, o czym świadczy powrót ambasadorów w 2026 r. oraz wznowienie budowy gazociągu Nigeria–Niger–Algieria. Wznowiono również dialog z Beninem, który właśnie wybrał nowego prezydenta, Romualda Wadagniego. Oba kraje dążą do ponownego otwarcia wspólnej granicy.

Wizyta rosyjskiego ministra spraw zagranicznych Siergieja Ławrowa w Niamey w lipcu 2026 r. świadczyła o ociepleniu stosunków między obydwoma krajami. Celem jego wizyty było pogłębienie współpracy wojskowej i technicznej w ramach Korpusu Afrykańskiego. Niger zacieśnił więzi z innymi krajami niebędącymi częścią świata zachodniego, takimi jak Chiny i Turcja. Z drugiej strony pogorszyły się stosunki z Zachodem (na który przypada 51% eksportu Nigru), a w szczególności z Francją i Stanami Zjednoczonymi.

Ostatnia aktualizacja: lipiec 2026 r.