Mozambik

Inwestycje w gaz ziemny – filary wzrostu gospodarczego w 2027 r.

Po umiarkowanym ożywieniu gospodarczym w 2026 r., które zostało zahamowane przez niszczycielskie powodzie na początku roku, słabe wyniki przemysłu wydobywczego oraz gwałtowny wzrost cen ropy naftowej, oczekuje się, że w 2027 r. tempo wzrostu gospodarczego przyspieszy i powinno nadal być w dużej mierze napędzane przez ogromne inwestycje w sektorze skroplonego gazu ziemnego (LNG). Megaprojekt FLNG „Coral Norte” firmy Eni (7,2 mld USD), projekt Mozambique LNG firmy TotalEnergies (20,5 mld USD) oraz projekt Rovuma LNG firmy ExxonMobil (30 mld USD), w przypadku którego wkrótce zapadnie ostateczna decyzja inwestycyjna, przyczynią się do wzrostu nakładów inwestycyjnych w kraju w latach 2028–2031 oraz w trakcie trwania poszczególnych etapów budowy. Projekty te, zlokalizowane w północnej prowincji Cabo Delgado, zostały opóźnione z powodu zagrożenia terrorystycznego, które obecnie jest pod kontrolą. Jako źródło tysięcy miejsc pracy w kraju, te projekty infrastruktury gazowej napędzają wzrost konsumpcji prywatnej, podczas gdy wpływ powstań z lat 2024–2025 stopniowo słabnie. Tendencja ta prawdopodobnie się nasili, jeśli presja inflacyjna związana z energią i wojną w Iranie osłabnie, co mogłoby skłonić Banco de Moçambique do wznowienia cyklu luzowania polityki pieniężnej pomimo chronicznego deficytu walutowego, który pośrednio wiąże meticala z dolarem.

Z drugiej strony oczekuje się, że eksport netto pozostanie głównym czynnikiem hamującym wzrost w 2027 r. Import obrabiarek, sprzętu budowlanego oraz specjalistycznych usług związanych z realizacją projektów gazowych gwałtownie wzrośnie, podczas gdy perspektywy eksportowe pozostają ograniczone w perspektywie krótkoterminowej. Spadek eksportu węgla (21% całkowitego eksportu w 2025 r.) oraz niepewność związana z Mozal Aluminium, głównej huty aluminium w kraju (20%), która została zamknięta w marcu 2026 r. na czas nieokreślony z powodu trudności z dostawami energii elektrycznej, nie powinny zostać zrównoważone przez rozwój sektora LNG przez kilka kolejnych lat. W szerszej perspektywie oczekuje się, że sektory inne niż wydobywcze odnotują skromniejszy wzrost, co ilustruje brak dywersyfikacji gospodarczej Mozambiku, gdzie 82% ludności nadal żyje poniżej międzynarodowej granicy ubóstwa.

Rosnące potrzeby finansowe w oczekiwaniu na zyski z gazu ziemnego

Pomimo zobowiązania rządu do ograniczenia wydatków na wynagrodzenia w sektorze publicznym (49% wydatków publicznych, czyli 14% PKB w 2025 r.) oczekuje się, że w 2027 r. deficyt budżetowy jeszcze bardziej wzrośnie, a koszty obsługi długu znacznie się zwiększą. W związku z tym, od momentu zawieszenia w kwietniu 2025 r. programu MFW w ramach Rozszerzonego Instrumentu Kredytowego, Mozambik w coraz większym stopniu polega na krótkoterminowym finansowaniu krajowym, które jest bardziej kosztowne i zwiększa ryzyko refinansowania. Jednocześnie dochody rządowe pozostaną stabilne, ponieważ reformy mające na celu poszerzenie podstawy opodatkowania i modernizację poboru podatków mają jedynie marginalny wpływ na działania na rzecz konsolidacji fiskalnej. W związku z tym oczekuje się, że w 2027 r. wskaźnik długu publicznego do PKB będzie nadal rósł.

Chociaż zadłużenie zagraniczne, które w 2025 r. stanowiło 68% całkowitego zadłużenia, równomiernie podzielony między kredytodawców wielostronnych i dwustronnych, ma w dużej mierze charakter preferencyjny, ogólny poziom zadłużenia uznaje się za nie do utrzymania, o czym świadczą obawy związane z zarządzaniem jedyną euroobligacją kraju o wartości 900 mln USD, której termin wykupu przypada w 2031 r. W związku z tym władze w Maputo pracują nad wynegocjowaniem nowego programu finansowania z MFW, od którego uzależniona byłaby wypłata przez Bank Światowy kwoty 6 mld USD w latach 2026–2031. Pełna spłata zadłużenia wobec MFW w wysokości około 700 mln USD w marcu 2026 r. – kilka lat przed terminem – wzmocniła wiarygodność Mozambiku, ponieważ kraj ten wydaje się gotowy do dalszego wdrażania reform gospodarczych. Korzystna decyzja MFW pozostaje uzależniona od osiągnięcia porozumienia co do zasad restrukturyzacji zadłużenia między wierzycielami, które uwzględni korzyści fiskalne wynikające z megaprojektów do 2030 r., pod warunkiem, że nie wystąpią dalsze opóźnienia. Maputo rozważa również konwersję części lub całości długu w wysokości 1,4 mld USD wobec Chin – największego wierzyciela dwustronnego Mozambiku – na juany w celu obniżenia kosztów spłaty. Inicjatywa ta ma jeszcze większe szanse powodzenia, biorąc pod uwagę, że Pekin realizuje strategię internacjonalizacji juana.

Oczekuje się, że w 2027 r. rachunek bieżący pozostanie w głębokim deficycie, co wynika z pogarszającego się salda handlowego spowodowanego wzrostem importu towarów i usług związanych z megaprojektami gazowymi. Dzięki produkcji gazu z Coral Sul – odpowiednika Coral Norte – oraz potencjalnemu ponownemu uruchomieniu Mozal Aluminium eksport zrekompensuje jedynie częściowo deficyt spowodowany importem. Ponadto deficyt dochodów pierwotnych, napędzany przez repatriację zysków przez przedsiębiorstwa zagraniczne, przewyższy przekazy pieniężne od pracowników zagranicznych, na które wpłynęła deportacja cudzoziemców z Republiki Południowej Afryki. W rezultacie oczekuje się, że deficyt na rachunku bieżącym będzie w dużej mierze finansowany z inwestycji zagranicznych, co nie zapobiegnie jednak wyczerpaniu rezerw walutowych poniżej krytycznego progu wynoszącego trzy miesiące importu w 2027 r.

Wyzwania związane z bezpieczeństwem stanowią kluczowy element ambicji związanych z gazem ziemnym

Sytuacja polityczna w Mozambiku nadal charakteryzuje się protestami na dużą skalę, które nastąpiły po wyborach prezydenckich w październiku 2024 r. – naznaczonych nieprawidłowościami – i zakończyły się zwycięstwem Daniela Chapo, kandydata Frontu Wyzwolenia Mozambiku (Frelimo), partii sprawującej władzę od czasu uzyskania niepodległości. Chociaż niepokoje ustąpiły po krwawym stłumieniu protestów, podstawowe przyczyny powstania – pogarszająca się sytuacja gospodarcza, nierówności dochodów i tym podobne – utrzymują się i nadal podsycają niezadowolenie. W parlamencie długoletnia partia opozycyjna, Narodowy Ruch Oporu Mozambiku (Renamo), straciła mandaty na rzecz nowej partii – Optymistycznej Partii na rzecz Rozwoju Mozambiku (Podemos) – której kandydat był głównym przywódcą protestów. Inicjatywy na rzecz pojednania narodowego podjęte od tego czasu z trudem przynoszą efekty. Wdrażanie ustawy uchwalonej w kwietniu 2025 r., mającej na celu ograniczenie uprawnień prezydenta, odpolitycznienie instytucji i wzmocnienie decentralizacji, przebiega powoli i niepewnie.

Niepewna sytuacja bezpieczeństwa w prowincji Cabo Delgado, gdzie skupiają się duże projekty gazowe (morskie w przypadku Coral Norte, lądowe w przypadku pozostałych), stanowi jeden z głównych priorytetów rządu. Od 2017 r. w prowincji tej trwa rebelia dżihadystów kierowana przez grupę powiązaną z Państwem Islamskim. Ogłoszenie w maju 2026 r., że europejskie wsparcie finansowe dla rwandyjskiej interwencji wojskowej w Cabo Delgado nie zostanie przedłużone, nie powinno zagrozić rozmieszczeniu oddziałów, ponieważ Maputo ogłosiło, że zapewniło sobie inne źródła finansowania, przy czym Bruksela planuje mimo wszystko kontynuować szkolenie żołnierzy mozambickich. Zaangażowanie Rwandy ma tym większe znaczenie, że zagraniczne firmy dopiero zaczynają ponownie angażować się w regionie po kilku latach nieobecności spowodowanej ogłoszeniem siły wyższej w związku z terroryzmem. Jakiekolwiek dalsze zakłócenia jeszcze bardziej opóźniłyby rozwój sektora LNG, który jest głównym motorem wzrostu w perspektywie średnioterminowej.

Ostatnia aktualizacja: lipiec 2026 r.