Rwanda

Silny wzrost napędzany inwestycjami i sektorem usług

W 2024 r. PKB Rwandy wzrósł o 8,9%, napędzany ożywieniem produkcji rolnej (+5%) po roku 2023, w którym powodzie wpłynęły na plony, a także silnym wzrostem w przemyśle (+10%) i usługach (+10%).

W 2025 r. oczekuje się nieznacznego spowolnienia wzrostu w miarę stabilizacji produkcji rolnej. Aktywność gospodarcza będzie nadal napędzana przede wszystkim przez sektor usług — główny motor wzrostu ze względu na jego udział w gospodarce (46%) — w tym turystykę biznesową, telekomunikację i usługi finansowe. Rozwijać się będzie również przemysł, zwłaszcza w sektorach budownictwa i przetwórstwa surowców mineralnych. Oczekuje się, że w 2026 r. wzrost gospodarczy utrzyma się na podobnym poziomie, pomimo zmniejszenia pomocy zagranicznej (zwłaszcza zakończenia wsparcia ze strony USAID) oraz wprowadzenia nowych podatków od towarów (takich jak podatek VAT od niektórych produktów), co może nieznacznie osłabić konsumpcję. Tę dynamikę miałyby wspierać zwiększone inwestycje, zwłaszcza w projekt lotniska Bugesera (na przedmieściach Kigali), rozpoczęty w 2017 r., ale opóźniony przez pandemię i zmiany w planach, którego ukończenie przewiduje się na lata 2027–2028. Planowane są również dodatkowe inwestycje w remonty dróg oraz rozbudowę systemu oczyszczania ścieków.

Inflacja, która w 2023 r. osiągnęła poziom 14%, spadła w 2024 r. do 4,8% dzięki ożywieniu produkcji rolnej, które doprowadziło do obniżenia cen, oraz opóźnionym skutkom zacieśnienia polityki pieniężnej (wraz z podwyższeniem stopy referencyjnej do 7,5% w 2024 r.). Oczekuje się, że jej niedawny wzrost będzie się utrzymywał w drugiej połowie 2025 r. z powodu deprecjacji franka rwandyjskiego oraz wyższych podatków od paliw i transportu. Niemniej jednak inflacja powinna utrzymać się w docelowym przedziale banku centralnego wynoszącym 2%–8% – na poziomie około 7% – podczas gdy stopa procentowa ma zostać utrzymana na poziomie 6,5%. Poprawa aktywności zawodowej (wzrost wskaźnika zatrudnienia z 53,1% do 56% między pierwszym kwartałem 2024 r. a pierwszym kwartałem 2025 r.) spowodowała spadek stopy bezrobocia do 14,9% w 2024 r. (-2,3 punktu procentowego w ujęciu rok do roku). Jednak bezrobocie pozostaje wysokie wśród kobiet (17,6%) i młodzieży (18,5%).

Podwójny deficyt wynikający z wysiłków reformatorskich i ograniczeń inwestycyjnych

W roku budżetowym 2024–2025 (od 1 lipca 2024 r. do 30 czerwca 2025 r.) odnotowano nieco niższyniż oczekiwano, wynoszący 5,5% PKB, głównie dzięki wpływom z podatków od towarów i usług oraz z handlu zagranicznego, które zrównoważyły słabsze wyniki w zakresie podatku dochodowego spowodowane umiarkowanym wzrostem płac i krótkotrwałym załamaniem na rynku pracy. W roku budżetowym 2025–2026 oczekuje się spadku wydatków operacyjnych o 1,1% PKB, przy czym wzrost wydatków na emerytury zostanie z nadwyżką zrównoważony przez redukcję bieżących wydatków administracji publicznej. Prognozuje się, że dochody publiczne wzrosną o 475 mln USD pomimo spadku pomocy zagranicznej (o 110 mln USD w porównaniu z pierwotnymi prognozami). Oczekuje się jednak, że znaczne inwestycje w lotnisko w Kigali oraz narodowe linie lotnicze RwandAir (równowartość 3% PKB), wraz z wydatkami nadzwyczajnymi w wysokości 0,9% PKB wynikającymi z przekroczenia kosztów projektów, znacznie zwiększą deficyt publiczny w roku budżetowym 2025–2026.

W perspektywie średnioterminowej oraz na mocy porozumienia z MFW Rwanda zobowiązała się od 2023 r. do realizacji ścieżki konsolidacji fiskalnej, której celem jest stopniowe zmniejszenie deficytu publicznego do poziomu 3% PKB do 2030 r. przy użyciu dwóch głównych narzędzi: reformy składek emerytalnych oraz stopniowej przebudowy systemu podatkowego. Od 1 stycznia 2025 r. stawka składki emerytalnej została podwojona, wzrastając z 6% do 12% wynagrodzenia brutto, przy czym obciążenie tymi składkami jest równo dzielone między pracodawców a pracowników. Stopa ta będzie następnie rosła o dwa punkty procentowe rocznie od 2027 r., aby w 2030 r. osiągnąć poziom 20%, co ma zapewnić stabilność rwandyjskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Jednocześnie w latach 2025–2030 będzie stopniowo wdrażana ambitna reforma podatkowa. Ma ona na celu poszerzenie podstawy opodatkowania poprzez poprawę opodatkowania działalności niezgłoszonej, stopniowe zniesienie niektórych zwolnień z podatku VAT (zwłaszcza dotyczących telefonów, pojazdów hybrydowych, piwa i usług transportowych), usprawnienie ulg podatkowych w zakresie podatku dochodowego w celu zwiększenia atrakcyjności inwestycji prywatnych oraz wprowadzenie podatku VAT od paliw kopalnych w celu zwalczania zanieczyszczenia środowiska i emisji gazów cieplarnianych. Oczekuje się, że dług publiczny, wynoszący około 80% PKB, będzie nadal rósł w 2026 r., ponownie ze względu na inwestycje. Około 80% długu publicznego lub gwarantowanego przez państwo w Rwandzie jest zaciągnięte u wierzycieli zewnętrznych, z czego trzy czwarte stanowią wierzyciele wielostronni, a większość tej kwoty pochodzi z wysoce preferencyjnego finansowania udzielanego przez Bank Światowy.

W wymiarze zewnętrznym rachunek bieżący wykazuje strukturalny, znaczny deficyt i oczekuje się, że w latach 2025 i 2026 deficyt ten będzie się nadal pogłębiał. Eksport będzie wspierany przez produkcję rolną, rozwój przetwórstwa surowców mineralnych, turystykę oraz trwającą korektę realnego efektywnego kursu walutowego. Jednak import związany z projektem lotniska w Kigali, zależność od żywności i energii, a także wydatki na zwiększenie odporności infrastruktury na zjawiska klimatyczne utrzymają deficyt handlowy na tym samym poziomie co w 2024 r. Wyższe odsetki od kredytów komercyjnych oraz zmniejszona pomoc międzynarodowa również zwiększą presję na rachunek bieżący. Deficyt ten zostanie sfinansowany dzięki poprawie sytuacji na rachunku finansowym, zwłaszcza dzięki zwiększonym bezpośrednim inwestycjom zagranicznym, w tym z Kataru, który współfinansuje budowę lotniska.

Wewnętrzna stabilność polityczna a napięcia regionalne

Paul Kagame, pełniący funkcję prezydenta kraju od 2000 r., został, co nie było zaskoczeniem, ponownie wybrany 15 lipca 2024 r., uzyskując ponad 99% głosów. Chociaż regularnie oskarżany jest o tłumienie sprzeciwu – przeciwnicy polityczni są często aresztowani – przypisuje mu się również przywrócenie pokoju społecznego, stabilności politycznej oraz znaczne zmniejszenie ubóstwa (43% w 2023 r. w porównaniu z 75% w 2000 r.). W wymiarze regionalnym Rwanda prowadzi aktywną politykę zagraniczną, charakteryzującą się licznymi interwencjami wojskowymi, łączącą kwestie bezpieczeństwa, dyplomacji i gospodarki. Kigali angażuje się w konflikt w Kivu we wschodniej części DRK od 2012 r., wspierając M23 – ugrupowanie zbrojne podające się za obrońcę kongijskich Tutsi – oraz poprzez obecność swoich oddziałów, co potwierdziła ONZ. Interwencja ta wynika przede wszystkim z względów bezpieczeństwa, a jej celem jest zneutralizowanie FDLR – zbrojnej grupy Hutu, która po ludobójstwie na Tutsi w 1994 r. uciekła z Rwandy, szukając schronienia we wschodniej części Zairu. Po drugie, ma ona na celu rozwiązanie rywalizacji z Ugandą i Burundi, kierowanymi przez Hutu, którzy również są obecni militarnie w tym regionie. Wreszcie ma ona na celu zapewnienie kontroli nad strategicznymi surowcami, takimi jak koltan. Porozumienie pokojowe podpisane z DRK w Waszyngtonie w czerwcu 2025 r. pod presją USA przewiduje wycofanie wojsk rwandyjskich oraz trójstronną współpracę w zakresie wydobycia (DRK–Rwanda–USA), ale jego wdrożenie pozostaje niepewne. Jednocześnie w Doha odbyły się dodatkowe negocjacje między DRK a M23, przy mediacji Kataru. Wynikiem rozmów była deklaracja intencyjna z lipca 2025 r., która zawierała zobowiązanie do trwałego zawieszenia broni oraz do podjęcia formalnych negocjacji w sprawie kompleksowego porozumienia pokojowego, które ma zostać podpisane nie później niż 8 sierpnia 2025 r., a także plan działania na rzecz przywrócenia władzy państwowej we wschodniej części DRK.

Jednocześnie Rwanda rozszerza swoje wpływy w Afryce poprzez wielostronne i dwustronne działania wojskowe, które służą wzmacnianiu pozycji i zapewnianiu korzyści dyplomatycznych. Rwanda zapewnia wsparcie wojskowe rządowi Republiki Środkowoafrykańskiej, zarówno w ramach MINUSCA (misji pokojowej ONZ), jak i na podstawie umów dwustronnych, w zamian za koncesje w sektorach górniczym i rolniczym. W Mozambiku oddziały rwandyjskie walczą na pierwszej linii frontu z islamistycznymi rebeliantami w Cabo Delgado, zabezpieczając w ten sposób pośrednio międzynarodowe inwestycje w sektorze gazowym. Dzięki temu Rwanda uzyskuje wsparcie finansowe od Unii Europejskiej. Ponadto Rwanda uczestniczy w misji ONZ (UNMISS) w Sudanie Południowym.

Ostatnia aktualizacja: lipiec 2025 r.