Indeks Coface ujawnia niezaprzeczalną rzeczywistość: na poziomie 41,1% globalne ryzyko polityczne osiąga w 2025 roku historyczny punkt. Utrwalone konflikty zbrojne, kruchość instytucji oraz uporczywe napięcia społeczne – te zjawiska stają się trwałą normą dla firm.
Globalne ryzyko polityczne i społeczne osiąga bezprecedensowy poziom
Po historycznym roku wyborczym 2024 (70 krajów zaangażowanych, reprezentujących ok. 55% globalnego PKB), który wyniósł ryzyko polityczne na pierwszy plan sceny światowej, rok 2025 nie przynosi wytchnienia, lecz raczej pogłębia dynamikę niestabilności i napięć. Ta rzeczywistość znajduje odzwierciedlenie w globalnym indeksie ryzyka politycznego Coface, który w 2025 roku osiąga rekordowy poziom 41,1%. Obecnie przewyższa szczyt odnotowany w okresie pandemii Covid-19 (+2,8 pkt proc.).
To jedna z kluczowych obserwacji przedstawionych w corocznej aktualizacji indeksu ryzyka politycznego Coface, którego ewolucja została szczegółowo opisana w najnowszym opracowaniu ekonomicznym October 2025 Risk Review, opublikowanym przez Coface. Globalny wynik edycji 2025 ukazuje złożoną rzeczywistość:
- 68 z 166 analizowanych krajów wykazuje wyższe ryzyko niż w ubiegłym roku;
- 106 krajów znajduje się powyżej swojej średniej sprzed pandemii
Te obserwacje odzwierciedlają zbieżność kilku czynników wpływających zarówno na gospodarki wschodzące, jak i na rozwinięte demokracje.
Wyższy niż kiedykolwiek, wynik indeksu ryzyka politycznego Coface na rok 2025 potwierdza fundamentalny trend wzrostowy, który alarmował nas od kilku lat. Obserwujemy podwójne zjawisko: konflikty, które się utrwalają, podnosząc ogólny poziom ryzyka, oraz klimat polityczny i społeczny pozostający kruchy, w którym frustracja i niestabilność wciąż podsycają napięcia.
- Anna Farrugia, Ekonomista Coface
Zbrojne konflikty i gwałtowne niepokoje społeczne: dwa czynniki degradacji klimatu bezpieczeństwa
Komponent „konflikty” jest głównym czynnikiem pogarszania ryzyka politycznego. Liczba konfliktów odnotowanych na poziomie krajowym ponownie wzrosła, a wzrost ten jest w dużej mierze zdominowany przez dwa główne ogniska zapalne:
- wojnę Ukraina–Rosja,
- konfrontacje Izrael–Gaza–Zachodni Brzeg
Konflikty te zakorzeniają się i krystalizują napięcia geopolityczne, wpływając zarówno na stabilność regionalną, jak i globalne łańcuchy dostaw.
Jednocześnie rośnie skala gwałtownych niepokojów wewnętrznych, podważających istniejące rządy, czego przykładem jest ruch protestacyjny w Nepalu, który doprowadził do rezygnacji premiera. W Indonezji niepokoje społeczne również przerodziły się w przemoc. Wydarzenia te mają bezpośrednie konsekwencje dla firm, takie jak:
- zakłócenia logistyczne;
- wzrost kosztów ubezpieczeń;
- ryzyko zerwania kontraktów i zmienności rynkowej.
Te ustalenia wzmacniają wniosek, do którego doszliśmy, gdy po raz pierwszy stworzyliśmy nasz wskaźnik ryzyka politycznego: ryzyko bezpieczeństwa nie ogranicza się do zbrojnych konfliktów ani wojen między państwami. Napięcia wewnętrzne są istotnym czynnikiem.
- Ruben Nizard, Dyrektor ds. Analiz Ryzyka Politycznego i Badań Sektorowych w Coface
Gdy słabnące instytucje spotykają się ze społeczeństwami w chaosie
Powszechna kruchość instytucjonalna jest drugim filarem wzrostu ryzyka politycznego. Krajobraz polityczny i społeczny pozostaje niepewny, a niektóre niedawne wydarzenia znajdują odzwierciedlenie w danych indeksu Coface. W rezultacie ogólny wskaźnik kruchości politycznej i społecznej pozostaje wysoki. Dalekie od bycia oszczędzonymi, gospodarki rozwinięte stają w obliczu kombinacji kilku czynników:
- wzrost populizmu, nasilony przez ostatnie wybory;
- pogorszenie wyników dotyczących kontekstu instytucjonalnego i wolności obywatelskich (wolność wypowiedzi i wyznania, prawo do zrzeszania się i organizowania, rządy prawa);
- utrzymująca się inflacja, generująca presję na zmiany.
Stany Zjednoczone stanowią najbardziej wyrazisty przykład tego zjawiska: nie tylko mają najwyższy poziom ryzyka politycznej i społecznej kruchości wśród gospodarek rozwiniętych, ale także największy wzrost w porównaniu z okresem sprzed pandemii Covid.
Inne gospodarki rozwinięte, takie jak Wielka Brytania i Francja, podążają podobnymi trendami, wzmocnionymi przez niestabilność rządową i niepewność fiskalną. We Francji obecny kryzys polityczny ilustruje kruchość instytucjonalną, którą trudno rozwiązać, co obciąża zaufanie gospodarstw domowych i firm, ograniczając zarówno konsumpcję, jak i inwestycje.
W gospodarkach wschodzących młodzi ludzie odgrywają wiodącą rolę, co widać na przykładzie wydarzeń w Bangladeszu w ubiegłym roku oraz w Kenii. Nasze dane pokazują, że ryzyko politycznej i społecznej kruchości rośnie w krajach, w których pokolenie Z zmobilizowało się w bezprecedensowy sposób w 2025 roku, takich jak Indonezja, Filipiny, Madagaskar, Maroko i Peru.
Te młode populacje wyrażają swoje frustracje związane z::
- elitami uznawanymi za nieskuteczne lub skorumpowane;
- rosnącymi nierównościami;
- pogorszeniem jakości usług publicznych i sytuacji bezpieczeństwa;
- brakiem perspektyw gospodarczych.
Ponadto Afryka pozostaje regionem najbardziej narażonym na ryzyko polityczne i społeczne, z wyjątkowo wysokimi wskaźnikami w krajach obecnie rządzonych przez junty wojskowe po zamachach stanu, takich jak Burkina Faso i Niger. Kraje tradycyjnie uznawane za bardziej stabilne również wykazują niepokojące oznaki.
W Tunezji koncentracja władzy przez Kaïsa Saïeda zwiększa napięcia instytucjonalne, podczas gdy w Senegalu realizacja ambitnego planu budżetowego na 2026 rok może podsycać społeczne frustracje.
Następujące po sobie kryzysy i erozja fundamentów instytucjonalnych, w połączeniu z silnymi presjami społecznymi, podsycają powszechne niezadowolenie. Te napięcia tworzą destabilizujący koktajl, który może okazać się potencjalnie wybuchowy dla obecnych rządów.
- Anna Farrugia, ekonomista Coface
Kluczowe ryzyka w 2026 roku
Nowy paradygmat ryzyka politycznego i społecznego – nowa norma dla firm
Ryzyko polityczne i społeczne nie jest już zjawiskiem jednorazowym: osiąga rekordowe i trwałe poziomy. Dla firm jest to kluczowy czynnik ryzyka handlowego, który należy monitorować i uwzględniać w:
- strategiach rozwoju;
- politykach zabezpieczających;
- decyzjach inwestycyjnych.
Ryzyko polityczne i społeczne wchodzi w nową erę. To, co kiedyś uznawano za tymczasowe zakłócenie, stało się ryzykiem strukturalnym. Połączenie rywalizacji geopolitycznych, polaryzacji, transformacji energetycznej i wyzwań technologicznych sprawia, że ten podwyższony poziom ryzyka będzie się utrzymywał.
- Ruben Nizard, Szef Analiz Ryzyka Politycznego i Badań Sektorowych w Coface
