Język, zwyczaje płatnicze, specyfika prawna, sposoby komunikacji… Ponieważ powodzenie windykacji należności w dużej mierze zależy od zdolności dostosowania się do lokalnych warunków, nasi eksperci dzielą się swoim doświadczeniem i radami, które pomogą zapobiec temu, aby działania windykacyjne szybko przerodziły się w kosztowny i mało efektowny proces.
#1 - Równowaga między szansami a złożonością
Windykacja należności w Afryce stanowi kluczowe zagadnienie strategiczne dla firm prowadzących działalność na tym kontynencie. Choć Afryka oferuje znaczny potencjał gospodarczy i szerokie możliwości rozwoju, wiąże się jednocześnie z podwyższonym ryzykiem opóźnień w płatnościach oraz braku zapłaty. Co istotne, terminy płatności mogą się znacząco różnić w zależności od kraju, a lokalne praktyki rynkowe często odbiegają od standardów europejskich.
Wskaźnik DSO (Days Sales Outstanding), będący jednym z kluczowych mierników skuteczności zarządzania należnościami, często osiąga w Afryce bardzo wysokie poziomy - nawet do 120 dni. Taka sytuacja zwiększa zapotrzebowanie na kapitał obrotowy, obciąża płynność finansową i negatywnie wpływa na rentowność przedsiębiorstw. W obliczu tak dużych różnic skuteczna strategia windykacyjna wymaga dogłębnej znajomości lokalnych uwarunkowań, rygorystycznego zarządzania ryzykiem oraz wykorzystania odpowiednich narzędzi operacyjnych i prawnych.
Niestabilność polityczna i gospodarcza pozostaje rzeczywistością w wielu krajach afrykańskich. Wynika ona między innymi z konfliktów wewnętrznych, częstych zmian rządów, silnego uzależnienia gospodarek od surowców naturalnych oraz niewystarczających rezerw walutowych.
Czynniki te zakłócają łańcuchy płatności oraz ograniczają dostęp do walut obcych, niezbędnych do regulowania zobowiązań wynikających z międzynarodowych faktur handlowych.
#2 – Radzenie sobie ze zróżnicowanymi zwyczajami płatniczymi
Praktyki płatnicze w Afryce są wysoce zróżnicowane - różnią się nie tylko pomiędzy poszczególnymi krajami, lecz także pomiędzy sektorami gospodarki. To powoduje, że jednolite podejście do zarządzania należnościami często okazuje się nieskuteczne, a firmy muszą dostosowywać swoje strategie do lokalnych realiów i standardów rynkowych.
W niektórych krajach opóźnienia w płatnościach są w praktyce akceptowanym elementem obrotu handlowego. Wynika to częściowo z faktu, że sądowe systemy dochodzenia należności są postrzegane jako nieskuteczne, czasochłonne lub zbyt kosztowne. W efekcie dłużnicy są świadomi, że ryzyko realnych sankcji za nieterminowe regulowanie zobowiązań pozostaje ograniczone, co dodatkowo osłabia dyscyplinę płatniczą i utrudnia skuteczne odzyskiwanie należności.
#3- Radzenie sobie z powolnymi procedurami prawnymi
W wielu krajach afrykańskich systemy sądownicze borykają się z niedoborem zasobów. Taka sytuacja prowadzi do znacznych opóźnień w rozpatrywaniu spraw.
Gdy terminy płatności ulegają wydłużeniu, a wskaźnik DSO (średni okres spływu należności) przekracza akceptowalne poziomy, podjęcie kroków prawnych często staje się nieuniknione – jednak proces ten może trwać od 12 do 36 miesięcy, co zwiększa koszt zadłużenia i zmniejsza szanse na jego odzyskanie.
#4- Odwaga i pomysłowość w działaniach operacyjnych
Eksperci Coface ds. windykacji we Francji odnieśli duży sukces - i to w dość „pomysłowy” sposób - w sprawie dotyczącej jednego z krajów afrykańskich, doprowadzając do pełnego odzyskania kwoty 2,8 mln euro na rzecz swojego klienta. W ramach umowy ubezpieczeniowej Coface obejmował ochroną firmę specjalizującą się w systemach obronnych i nadzoru, zapewniając zabezpieczenie przed brakiem płatności rat związanych z realizacją projektu.
Po zakończeniu prac kraj, który złożył zamówienie, odmówił zapłaty faktury końcowej. Pomimo kilku prób polubownego rozwiązania sprawy przez ubezpieczonego klienta, dłużnik nie dokonał płatności. W związku z tym Coface otrzymał od ubezpieczonego zlecenie interwencji w tej sprawie.
Ponieważ kontrakt zawierał klauzulę arbitrażową, Coface wszczął postępowanie arbitrażowe przed UNCITRAL (Komisją Narodów Zjednoczonych ds. Międzynarodowego Prawa Handlowego). Trybunał arbitrażowy zobowiązał państwo-dłużnika do zapłaty 2,3 mln euro oraz 560 tys. euro tytułem odsetek za opóźnienie i kosztów prawnych. Ponieważ orzeczenie nie zostało dobrowolnie wykonane, Coface dostrzegł okazję i zastosował „kreatywną” (choć nie mniej skuteczną!) metodę windykacji: przy wsparciu swoich prawników uzyskał zabezpieczenie w postaci zajęcia czterech lokomotyw zamówionych przez dłużne państwo u belgijskiego producenta, na mocy decyzji Sądu Apelacyjnego w Liège, co zablokowało ich dostawę.
To zdecydowane działanie wywołało natychmiastową reakcję ze strony państwa-dłużnika, które następnie uregulowało całość zobowiązania. Ten sukces windykacyjny pokazuje zdolność Coface do uruchamiania wszelkich dostępnych narzędzi prawnych i operacyjnych w obronie interesów swoich klientów: pełne odzyskanie należności, w drodze międzynarodowego arbitrażu, przeciwko suwerennemu państwu
#5 - Ekspert jako strategiczny partner w działaniu
Ze względu na złożoność afrykańskich realiów gospodarczych, prawnych i kulturowych, samodzielne dochodzenie należności może szybko przerodzić się w czasochłonny, kosztowny i obarczony dużą niepewnością proces.
Zespoły wewnętrzne firm nie zawsze dysponują odpowiednim czasem, przygotowaniem ani wiedzą lokalną, aby skutecznie prowadzić negocjacje - zwłaszcza w przypadku dłużników mających siedzibę za granicą, w krajach charakteryzujących się odmiennymi praktykami handlowymi, językami i systemami prawnymi. Co więcej, bezpośrednie działania windykacyjne podejmowane przez wierzyciela mogą szybko doprowadzić do pogorszenia, a nawet zerwania strategicznych relacji biznesowych.
Powierzenie tego zadania światowemu liderowi, takiemu jak Coface, oznacza oparcie się na sieci międzynarodowych ekspertów obecnych lokalnie na rynkach. Specjaliści ci łączą wiedzę prawną z umiejętnościami negocjacyjnymi i potrafią dostosować strategię windykacyjną do specyfiki każdego przypadku. Coface odzyskuje należności w 190 krajach, w tym w 50 państwach Afryki.
Dzięki dogłębnej znajomości lokalnych realiów biznesowych oraz modelowi działania opartemu na wynagrodzeniu za sukces (success fee), eksperci Coface często doprowadzają do szybszych i bardziej płynnych rozliczeń - jednocześnie pomagając zachować relacje handlowe i umożliwiając koncentrację na podstawowej działalności firmy.
