Trynidad i Tobago

Trwały wzrost w 2025 r., ale ponura przyszłość energetyczna

W 2025 r. aktywność gospodarcza nabrała tempa. Poprawa sytuacji w sektorze energetycznym (stanowiącego 30% PKB), obserwowana pod koniec 2024 r., utrzymała się dzięki uruchomieniu w kwietniu i maju 2025 r. odpowiednio morskich projektów gazowych Cypre (obsługiwanych przez BP) i Mento (EOG). W sektorach pozenergetycznych przemysł przetwórczy (6% PKB), usługi finansowe (6%) oraz turystyka (7,5%) odnotowują solidny popyt.

Konsumpcja prywatna pozostanie na wysokim poziomie, wspierana przez niską inflację oraz spodziewany 10-procentowy wzrost wynagrodzeń w sektorze publicznym. Ekspansja kredytowa (+8,8% rok do roku w marcu 2025 r.) oraz stabilizacja na rynku pracy, po niewielkim wzroście bezrobocia w 2024 r. (5,5% w IV kwartale 2024 r. w porównaniu z 4,1% w IV kwartale 2023 r.), również wspierają popyt krajowy. Ponadto inwestycje są nadal stymulowane przez rozwój projektów gazowych i działalność portową w stolicy. Jednak w sferze stosunków zewnętrznych Trynidad i Tobago boryka się z nowymi barierami celnymi ze strony USA. Chociaż eksport energii (34% całości, z czego 54% trafia do USA) jest zwolniony z ceł i wspierany przez realizowane projekty gazowe (wzrost eksportu LNG o 43% między kwietniem a majem 2025 r.), to eksport produktów petrochemicznych (16% całości), stali i aluminium (7,5%) prawdopodobnie poniesie największe konsekwencje tych środków.

Perspektywy dla sektora energetycznego w 2026 r. pogarszają się jednak. 17 kwietnia 2025 r. administracja Trumpa ogłosiła cofnięcie licencji OFAC zezwalających na eksploatację transgranicznych złóż gazu z Wenezuelą i dała koncernom naftowym czas do końca maja 2025 r. na wstrzymanie działalności. Chociaż projekt Manakin-Cocuina, którego rozpoczęcie produkcji przewidywano dopiero na rok 2029, stanowił długoterminowy czynnik wzrostu, to przede wszystkim wstrzymanie megaprojektu Dragon zakłóca perspektywy energetyczne kraju. Złoże to, eksploatowane przez Shell, zawiera 4 biliony stóp sześciennych zasobów i miało zostać uruchomione w 2026 r., a od 2027 r. miało służyć do produkcji LNG. Miało to zrównoważyć spadek wydobycia na krajowych złożach i umożliwić krajowi utrzymanie pozycji wiodącego eksportera LNG, amoniaku i metanolu w regionie. Jego zawieszenie blokuje zatem import wenezuelskiego gazu rurociągowego, zakłócając jego przetwarzanie i odsprzedaż w postaci LNG lub produktów petrochemicznych.

Nowy rząd dokonuje przeglądu budżetu śródrocznego

Oczekuje się, że w roku budżetowym 2024–25 deficyt budżetowy ulegnie zwiększeniu. Po objęciu urzędu w kwietniu 2025 r. nowy rząd musiał zmierzyć się z pogarszającą się sytuacją budżetową, którą minister finansów Davendranath Tancoo przypisał niegospodarności poprzedniej administracji, kierowanej przez Ludowy Ruch Narodowy (MNP). Twierdził on, że poprzednia administracja niedoszacowała niektórych niezbędnych wydatków, zwłaszcza w dziedzinie edukacji. W tym kontekście w czerwcu 2025 r. parlament zatwierdził zwiększenie budżetu (+5% w stosunku do budżetu pierwotnego) o 3,1 mld TT$, przeznaczone głównie na wydatki bieżące (2,9 mld TT$) oraz na projekty rozwojowe (279 mln TT$). Jest to dodatek do pierwotnego budżetu wynoszącego prawie 60 mld TT$ (około 9 mld USD), który opierał się na deficycie wynoszącym 2,9% PKB zgodnie z szacunkami poprzedniego rządu. Ponadto korekta w dół założeń dotyczących cen ropy naftowej (z 77,8 USD do 66 USD za baryłkę) oraz wahania lokalnych cen LNG, które są indeksowane do amerykańskiego indeksu referencyjnego Henry Hub (z 3,59 USD do 5 USD/MMBtu), wpływają na dochody z sektora energetycznego (25% całkowitych dochodów), co skłoniło nowy rząd do przewidywania deficytu budżetowego dwukrotnie większego niż w pierwotnej prognozie. Rosnący deficyt pogłębia tendencję wzrostową długu publicznego, przy czym jego część zewnętrzna będzie stanowić 32% całości w kwietniu 2025 r. Oczekuje się, że deficyt zostanie sfinansowany poprzez zaciąganie pożyczek krajowych oraz korzystanie z instrumentów wielostronnych (CAF, IDB, IFC). Rząd ogłosił również plany racjonalizacji niektórych wydatków, takich jak umowy z prywatnymi firmami ochroniarskimi oraz mieszkania służbowe. Jeśli chodzi o dochody, w maju 2025 r. uchyleno ustawę z 2021 r. ustanawiającą Urząd Skarbowy Trynidadu i Tobago (TTRA) – niezależny organ podatkowy, którego celem było usprawnienie poboru podatków i pozyskanie od 1,5 mld do 3 mld dolarów. Decyzja ta wynikała z obietnic wyborczych złożonych związkom zawodowym sektora publicznego. Rząd obiecał wzmocnić obecną Radę Podatkową (BIR), jednak brak natychmiastowych działań zagraża stabilności dochodów, która i tak jest już osłabiona przez zależność od węglowodorów.

Obecna nadwyżba budżetowa nadal malała w 2025 r. Nowe protekcjonistyczne środki Stanów Zjednoczonych (USA są największym odbiorcą, na którego przypada 41% całkowitego eksportu) spowalniają eksport produktów petrochemicznych (w 2024 r. 25% z nich trafiało do USA), zwłaszcza amoniaku i metanolu, podczas gdy eksport węglowodorów korzysta z rozpoczęcia wydobycia na polach Cypre i Mento. Jednak dochody z sektora energetycznego są osłabiane przez spadek cen węglowodorów. Deficyt w bilansie usług zmniejsza się wraz z dalszym ożywieniem sektora turystycznego. Rachunek dochodów pierwotnych pozostaje deficytowy z powodu repatriacji dochodów wielu zagranicznych koncernów naftowych działających w kraju. Dzięki wsparciu funduszu majątkowego (Fundusz Dziedzictwa i Stabilizacji) rezerwy walutowe utrzymują się na odpowiednim poziomie. Na koniec 2024 r. wynosiły one 5,6 mld USD, co odpowiada wartości ośmiomiesięcznego importu. Wreszcie prognozy na rok 2026 wskazują na utrzymanie się nadwyżki na rachunku bieżącym w związku z wstrzymaniem realizacji megaprojektów „Dragon” i „Manakin-Cocuina”, co negatywnie wpływa na eksport LNG i produktów petrochemicznych.

Partia UNC wygrywa przedterminowe wybory parlamentarne

Sytuacja polityczna w Trynidadzie i Tobago została wstrząśnięta przez przedterminowe wybory parlamentarne, które odbyły się 28 kwietnia 2025 r. w następstwie rezygnacji byłego premiera Keitha Rowleya w styczniu 2025 r. Wybory te oznaczały triumfalny powrót Kamli Persad-Bissessar i jej partii Zjednoczony Kongres Narodowy (UNC, centrolewica), która zdobyła 54,2% głosów i 26 z 41 mandatów w Izbie Reprezentantów, skutecznie kończąc dziesięcioletnie rządy Ludowego Ruchu Narodowego (PNM, centrolewica). Partia Ludowa Tobago (TPP), popierająca UNC, zdobyła oba mandaty na Tobago (półautonomicznej wyspie) kosztem PNM. Głosowanie nadal przebiega zgodnie z podziałami etnicznymi: Afro-Trynidadczycy tradycyjnie głosują na PNM, a Indo-Trynidadczycy na UNC, przy czym o wyniku decydują osoby mieszanej pochodzenia etnicznego i inne grupy. Zwycięstwo partii można wyjaśnić szczególnie napiętą sytuacją przedwyborczą. Odchodzący rząd, już osłabiony przekazaniem władzy między Keithem Rowleyem a jego ministrem ds. energii Stuartem Youngiem w marcu 2024 2025 r., mocno ucierpiał na skutek politycznych konsekwencji cofnięcia przez Stany Zjednoczone koncesji na transgraniczne projekty gazowe na początku kwietnia 2025 r. Decyzja ta, postrzegana jako porażka dyplomatyczna, stała się potężnym atutem wyborczym dla opozycji. Ponadto niemożność opanowania przestępczości, pomimo stanu wyjątkowego ogłoszonego pod koniec grudnia 2024 r. i przedłużanego trzykrotnie, podkopała wiarygodność PNM. W 2024 r. odnotowano 625 zabójstw (45,7 na 100 000 mieszkańców) – co stanowi historyczny rekord – w związku z czym bezpieczeństwo narodowe stało się głównym przedmiotem troski wyborców. Nowy rząd Persad-Bissessar stoi zatem przed potrójnym wyzwaniem. Pierwszym z nich jest dotrzymanie obietnic dotyczących walki z przestępczością zorganizowaną w kontekście ograniczonych zasobów i nieszczelnych granic z Wenezuelą. Ponadto będzie musiała wprowadzić podwyżki wynagrodzeń w sektorze publicznym, jednocześnie przywracając równowagę w i tak już nadwyrężonych finansach publicznych. Po trzecie, nowy rząd będzie musiał lawirować między żądaniami Stanów Zjednoczonych a krajowymi potrzebami gospodarczymi.

W związku z tym rząd Persad-Bissessar powinien zapewnić Waszyngton o swojej współpracy w zakresie bezpieczeństwa regionalnego, zwłaszcza w walce z wenezuelskimi sieciami przestępczymi. Z drugiej strony musi utrzymywać stosunki gospodarcze z Caracas, aby zrekompensować spadek krajowych rezerw gazu i zachować przemysł petrochemiczny. Chociaż była premier odwołała się od decyzji USA w sprawie licencji OFAC, bezkompromisowe stanowisko administracji Trumpa pozostawia niewiele miejsca na negocjacje. Wreszcie kraj ten będzie utrzymywał stosunki gospodarcze z Chinami, zwłaszcza w ramach inicjatywy „Nowy Jedwabny Szlak”.

Ostatnia aktualizacja: czerwiec 2025 r.