Indie
Zjednoczone Emiraty Arabskie
Południowa Afryka
Europa
Uganda
Chiny
TurcjaSilny wzrost napędzany eksportem i inwestycjami
W 2026 r. wzrost gospodarczy pozostanie silny, napędzany przez eksport złota i inwestycje. Oczekuje się, że nowe kopalnie rozpoczną produkcję między końcem 2026 r. a 2028 r. Są one rozmieszczone na terenie całego kraju; gospodarka górnicza Tanzanii jest wyjątkowa, ponieważ opiera się na rozległej sieci małych kopalń i czerpie korzyści z bogatych i zróżnicowanych zasobów mineralnych. Chociaż złoto stanowi 80% wydobycia, a na drugim miejscu znajduje się węgiel (6%), który jest wykorzystywany do produkcji energii elektrycznej lub eksportowany, zaczynają być eksploatowane znaczne złoża grafitu, miedzi, niklu, litu i kobaltu, takie jak kopalnie grafitu w Nachu i Ruangwa (na południowym wschodzie). Projekty te, które są bardzo atrakcyjne dla inwestorów zagranicznych (z Australii, Kanady i Wielkiej Brytanii), są wspierane przez rząd poprzez uproszczenie procedur wydawania koncesji górniczych (do 2024 r.), zwolnienie ze ceł na sprzęt oraz hojne środki budżetowe przeznaczone dla Ministerstwa Surowców Mineralnych. W zamian państwo otrzymuje 16-procentowy bezpłatny i nieprzenoszalny udział w każdej spółce posiadającej koncesję, która musi również zarezerwować część swojej produkcji dla lokalnego przemysłu przetwórczego.
Aby ułatwić transport tych surowców, przyciągnąć więcej inwestorów i wzmocnić swoją rolę jako regionalnego centrum, Tanzania rozwija swoją infrastrukturę kolejową w kierunku Burundi (projekt SGR), Zambii (wraz z modernizacją linii TAZARA) oraz na terenie kraju – z Dar es Salaam do Mwanza (na północy, nad brzegiem Jeziora Wiktorii) i Kigomy (na zachodzie, nad brzegiem Jeziora Tanganika), infrastrukturę drogową wraz z autostradą Tanga–Arusha–Musoma o długości 600 km, łączącą port w Tanga (na północnym wschodzie) z Jeziorem Wiktorii (na północnym zachodzie), porty, w tym port w Bagamoyo, który ma stać się największym portem w Afryce Wschodniej, finansowany przez Chiny (80%) i Oman (20%), oraz modernizacja portów na Zanzibarze (półautonomicznym archipelagu) i w Dar es Salaam (budowa dwóch nowych nabrzeży), a także sektor energetyczny w następstwie ogłoszenia na początku 2025 r. ambitnego pięcioletniego planu rozbudowy sieci elektroenergetycznej oraz rozwoju elektrowni słonecznych, wiatrowych i wodnych – planu finansowanego przez rząd oraz, w jednej trzeciej, przez partnerów wielostronnych i banki rozwoju. Wreszcie wschodnioafrykański rurociąg do transportu ropy naftowej, finansowany przez Total Energies (62%), krajowe przedsiębiorstwa energetyczne Tanzanii i Ugandy (30%) oraz CNOOC (8%, Chiny), może zostać ukończony w 2026 r. po prawie 10 latach prac.
Wreszcie konsumpcja prywatna wzrośnie nieznacznie wraz z rozwojem turystyki i niewielką poprawą plonów rolnych (kawa, tytoń, orzechy nerkowca itp.), co będzie możliwe dzięki zwiększonemu stosowaniu nawozów, pomimo zagrożeń klimatycznych i rosnącej inflacji cen żywności – czynników ograniczających wzrost siły nabywczej gospodarstw domowych. W najbliższych miesiącach podstawowa stopa procentowa może zostać nieznacznie obniżona, jeśli ceny paliw będą nadal spadać, ale z pewnością utrzyma się na poziomie powyżej 5%, aby utrzymać inflację pod kontrolą.
Utrzymanie stabilności budżetowej i zwiększenie atrakcyjności dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych
Rok budżetowy 2025 (1 lipca 2024 r. – 30 czerwca 2025 r.) zakończył się większym niż oczekiwano deficytem publicznym, który jednak pozostaje umiarkowany. W lutym 2025 r. przyjęto poprawkę mającą na celu zwiększenie wydatków na edukację, dostosowanie do zmian klimatu oraz opiekę zdrowotną – sektor ten poważnie ucierpiał w wyniku zakończenia amerykańskiego programu pomocy (USAID) – a także uregulowanie zaległości związanych z budową infrastruktury. Jednak w marcu wydatki nadal rosły, co odzwierciedlało przyspieszenie realizacji projektów inwestycyjnych. Cele programu Rozszerzonego Instrumentu Kredytowego MFW zostały odpowiednio skorygowane w dół. Program ten, przedłużony o kolejne sześć miesięcy dzięki skutecznemu wdrożeniu reform strukturalnych (zwiększona przejrzystość polityki pieniężnej i wydatków publicznych, redukcja zaległości), ma zakończyć się w maju 2026 r.
Oczekuje się, że w roku budżetowym 2026 deficyt nieznacznie się zmniejszy. Wydatki będą nadal rosły w wyniku podwyżek wynagrodzeń w służbie cywilnej, wyższych kosztów obsługi zadłużenia, organizacji wyborów prezydenckich (październik 2025 r.) oraz inwestycji publicznych w infrastrukturę energetyczną, logistyczną i sportową – w tym stadion w Arushy (północny wschód), na którym odbędzie się Puchar Narodów Afryki w 2027 r. Zostanie to zrównoważone przez wyższe wpływy z podatku od osób prawnych, rozszerzenie podstawy opodatkowania podatkiem VAT na zakupy internetowe, podwyższone cła na import mebli, lodów i e-papierosów oraz eksport sklejki, a także wprowadzenie podatku turystycznego. Oczekuje się zatem, że wskaźnik zadłużenia do PKB utrzyma się na umiarkowanym poziomie. Osiemdziesiąt pięć procent długu Tanzanii znajduje się w rękach wierzycieli krajowych (40%) lub wielostronnych (45%) na warunkach preferencyjnych. Pozostała część należy do zagranicznych banków publicznych specjalizujących się we wspieraniu eksportu (Chiny, Indie i Korea Południowa).
Oczekuje się, że w 2026 r. deficyt na rachunku bieżącym utrzyma się na umiarkowanym poziomie, przy czym eksport i import – których znaczna część wynika z projektów budowlanych – będą rosły w tym samym tempie. Deficyt ten jest finansowany z nadwyżek na rachunku kapitałowym, generowanych przez dotacje na projekty inwestycyjne od instytucji wielostronnych (MFW i Bank Światowy), oraz na rachunku finansowym, który odnotowuje rosnący wolumen bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) i kredytów projektowych. Rezerwy walutowe pozostaną stabilne, na poziomie nieco poniżej czterech miesięcy importu. W ramach systemu płynnego kursu walutowego dla szylinga bank centralny mógłby ponownie interweniować, aby ograniczyć zmienność kursu i zapobiec jego deprecjacji.
Ponowny wybór Samii Suluhu 29 października 2025 r. podsyca niezadowolenie
Śmierć prezydenta Magufuliego w 2021 r., rok po jego kontrowersyjnym ponownym wyborze, wyniosła do władzy jego wiceprezydentkę, Samię Suluhu. Początkowo postrzegana jako zwolenniczka większej otwartości demokratycznej – zwłaszcza dzięki ponownemu uruchomieniu mediów zakazanych przez jej poprzednika oraz zniesieniu zakazu organizowania wieców politycznych przez partie opozycyjne – prezydent ostatecznie powróciła do cenzury politycznej i nadużywania systemu wymiaru sprawiedliwości w celu uciszenia opozycji, jak w przypadku Tundu Lissu, głównego przywódcy opozycji, który w lutym 2025 r. został skazany za zdradę stanu i grozi mu kara śmierci. Ponowny wybór prezydent Suluhu w październiku 2025 r. (z wynikiem 97,66% głosów) był z góry przesądzony, ale po nim doszło do gwałtownych starć między policją a protestującymi, w wyniku których zginęły setki cywilów. Zwiastuje to kontynuację nieprzerwanej serii zwycięstw wyborczych Partii Rewolucyjnej (Chama cha Mapinduzi, CCM) od czasu wprowadzenia systemu wielopartyjnego w 1992 roku.
Chociaż Tanzania utrzymuje dobre stosunki z Zachodem – zwłaszcza z partnerami z Wspólnoty Narodów, przy czym Kanada i Australia są głównymi partnerami w sektorze górniczym – kraj ten jest bardziej zorientowany na Azję. Jej więzi z Chinami są historycznie bliskie od czasu uzyskania niepodległości w 1964 r., zarówno na płaszczyźnie dyplomatycznej, jak i gospodarczej: Pekin finansuje duże projekty, takie jak modernizacja linii kolejowej TAZARA, budowa portu w Bagamoyo oraz elektrowni wodnych i infrastruktury drogowej. Indie – z którymi w 2023 r. podpisano umowę o współpracy wojskowej – oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie są również ważnymi partnerami: stanowią one wiodące rynki zbytu dla tanzańskiego eksportu oraz głównych inwestorów, zwłaszcza w zakresie rozbudowy portu w Dar es Salaam. Wreszcie Tanzania zbliżyła się ostatnio do Rosji, która inwestuje w wydobycie i przetwarzanie uranu. Rozpoczęcie budowy pierwszego zakładu przeznaczonego do tego celu przewiduje się na rok 2026.
Z perspektywy regionalnej Tanzania dąży do wzmocnienia swojej roli jako centrum dla wszystkich krajów południowo-wschodniej Afryki. Jest ona członkiem-założycielem Wspólnoty Afryki Wschodniej, strefy wolnego handlu towarami, osobami i kapitałem, która promuje integrację gospodarczą i polityczną wśród swoich ośmiu członków. Jednak dążenie do otwartości jest osłabiane przez zakaz prowadzenia przez cudzoziemców małych przedsiębiorstw w 15 sektorach działalności, który wszedł w życie pod koniec lipca 2025 r. Tanzania jest również członkiem Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju (SADC), która zrzesza 16 krajów i ma na celu promowanie współpracy gospodarczej, stabilności politycznej oraz bezpieczeństwa regionalnego. W ramach tej organizacji Tanzania przeprowadziła interwencje wojskowe w celu wsparcia rządu kongijskiego w walce z grupą M23 oraz ściśle współpracuje z rządem Mozambiku na mocy dwustronnej umowy dotyczącej bezpieczeństwa w przygranicznej prowincji Cabo Delgado. Sąsiadujące z Tanzanią kraje bez dostępu do morza – Uganda, Rwanda, Burundi, Zambia i Malawi – korzystają z portu w Dar es Salaam, choć głównym punktem eksportowym regionu pozostaje port w Mombasie w Kenii.