Szwecja

Obniżki stóp procentowych będą nadal wspierać gospodarkę

W 2025 r. szwedzka gospodarka ma kontynuować stopniowe ożywienie, napędzane przez wzrost konsumpcji gospodarstw domowych. Po słabym 2024 r. oczekuje się, że poprawa sytuacji na rynku pracy, wyższe płace realne oraz niższe podatki zapewnią tak bardzo potrzebne wsparcie dla wydatków. Ponadto spadające stopy procentowe i stabilizujący się rynek nieruchomości prawdopodobnie wzmocnią zaufanie konsumentów, a efekt bogactwa dodatkowo wzmocni popyt gospodarstw domowych. Oczekuje się również, że działalność sektora publicznego będzie pełnić rolę przeciwwagi, a zwiększone wydatki i inwestycje, zwłaszcza w dziedzinie obronności i infrastruktury, zapewnią stabilność całej gospodarce.

Pomimo tych pozytywnych zmian w kraju nadal istnieją zagrożenia zewnętrzne. Stosunkowo słaba korona szwedzka powinna nadal wspierać eksport, jednak globalne otoczenie handlowe pozostaje niepewne. Amerykańskie cła oraz słaba kondycja europejskiego sektora produkcyjnego stanowią ryzyko spadku koniunktury, potencjalnie ograniczając skalę wzrostu napędzanego eksportem.

Liczba upadłości przedsiębiorstw rośnie od trzech lat z rzędu – a w latach 2023 i 2024 nawet o dwucyfrowe wartości – i oczekuje się, że w 2025 r. utrzyma się na wysokim poziomie, ponieważ firmy borykają się z wysokimi kosztami pracy i energii, ale w ciągu roku sytuacja nieco się poprawi dzięki lepszemu popytowi krajowemu i niższym kosztom odsetkowym.

Rosnące zadłużenie nie powinno stanowić problemu

Oczekuje się, że saldo rachunku bieżącego Szwecji utrzyma stabilną nadwyżkę w 2025 r., wspierane przez utrzymującą się dobrą kondycję salda towarowego i salda dochodów pierwotnych. W 2025 r. deficyt bilansu usług powinien ulec zmniejszeniu, choć nadal oczekuje się, że pozostanie ujemny (częściowo z powodu niektórych form wykorzystania własności intelektualnej). Bilans towarowy może ulec pewnemu spowolnieniu, ale poprawa w zakresie usług i dochodów pierwotnych powinna pomóc w utrzymaniu zdrowego nadwyżki, zapewniając stabilność pozycji zewnętrznej Szwecji.

Prognozuje się, że w 2025 r. deficyt budżetowy Szwecji zmniejszy się pomimo zwiększonych wydatków rządowych i obniżek podatków. Wynika to przede wszystkim z wyższych wpływów podatkowych spowodowanych lepszą podstawą opodatkowania, co pomoże zrównoważyć ekspansję fiskalną. W rezultacie oczekuje się, że dług publiczny nieznacznie wzrośnie, choć pozostanie na bardzo akceptowalnym poziomie, zwłaszcza w porównaniu z innymi gospodarkami rozwiniętymi.

Zaostrzona polityka imigracyjna w kraju i nacisk na wydatki na obronność

Oczekuje się, że krajobraz polityczny Szwecji będzie bardziej skoncentrowany na polityce, ponieważ w 2025 r. nie odbędą się żadne wybory – ani do Parlamentu Europejskiego, ani samorządowe – a kolejne wybory parlamentarne zaplanowano dopiero na 2026 r. Obecny rząd, w skład którego wchodzą Umiarkowani, Chrześcijańscy Demokraci i Liberałowie, przy wsparciu skrajnie prawicowych Szwedzkich Demokratów, cieszy się w sondażach poparciem nieco poniżej 50% głosów, przy czym Szwedzcy Demokraci i Umiarkowani idą łeb w łeb jako największe partie wspierające rząd.

W obliczu utrzymującej się niepewności geopolitycznej oraz niedawnego przystąpienia Szwecji do NATO wydatki na obronność mają gwałtownie wzrosnąć, osiągając w 2025 r. szacunkowo 2,4% PKB. Imigracja pozostaje kluczową kwestią polityczną, a trwają debaty na temat zaostrzenia wymogów dotyczących uzyskania obywatelstwa, w tym propozycji wydłużenia okresu pobytu z pięciu do ośmiu lat oraz pozbawiania obywatelstwa osób posiadających podwójne obywatelstwo, skazanych za poważne przestępstwa. Tymczasem porządek publiczny nadal plasuje się wśród najważniejszych obaw wyborców, kształtując w znacznym stopniu agendę polityki wewnętrznej.

Płatności

Weksle i weksle własny nie są ani powszechnie stosowane, ani zalecane, ponieważ muszą spełniać szereg wymogów formalnych, aby mogły być uznane za prawnie ważne.

Podobnie jak zasady wystawiania czeków stały się bardziej elastyczne, tak samo sankcje wobec wystawców czeków bez pokrycia zostały z biegiem lat złagodzone. W rezultacie korzystanie z czeków praktycznie zanikło.

Z drugiej strony korzystanie przez szwedzkie banki z sieci elektronicznej SWIFT zapewnia bezpieczną, wydajną i ekonomiczną usługę krajowych i międzynarodowych przelewów środków. Płatności zależą od dobrej wiary kupującego. Sprzedającym zaleca się upewnienie się, że dane ich rachunku bankowego są poprawne, jeśli chcą otrzymać płatność w terminie.

Pobrania bezpośrednie stanowią około 10% płatności bezgotówkowych w Szwecji, a ich popularność szybko rośnie. W Szwecji istnieją dwa rodzaje poleceń zapłaty: Autogiro Foretag (AGF) dla transakcji B2B oraz AutogiroPrivat (AGP) dla płatności B2C. Oba mogą być wykorzystywane do płatności jednorazowych lub cyklicznych.

Windykacja należności

Faza polubowna

Ugoda ma na celu odzyskanie długu bez kierowania sprawy do postępowania sądowego. Dłużnik jest informowany (ustnie lub na piśmie, przy czym preferowana jest korespondencja pisemna) o zadłużeniu, terminie płatności oraz konsekwencjach nieuregulowania długu. Jeśli dłużnik zgodzi się spłacić dług, obie strony mogą uzgodnić spłatę w ratach na podstawie oficjalnego dokumentu określającego warunki umowy.

W przypadku braku konkretnej klauzuli dotyczącej odsetek w umowie, od 2002 r. obowiązuje stopa odsetkowa równa sześciomiesięcznej stopie referencyjnej (referensräntan) Szwedzkiego Banku Centralnego (Sveriges Riksbank) powiększonej o osiem punktów procentowych.

Zgodnie ze szwedzką ustawą o odsetkach (räntelag, 1975 r., ostatnio zmienioną w 2013 r.) odsetki od odszkodowania są naliczane od 30. dnia następującego po dniu, w którym wierzyciel skierował do pozwanego pisemne roszczenie o odszkodowanie, o ile powód o to wnioskuje. W każdym przypadku odsetki mogą zostać zasądzone od dnia doręczenia wniosku o wezwanie do sądu.

Postępowanie sądowe

Postępowanie przyspieszone

W przypadku gdy roszczenia spełniają pewne podstawowe wymogi (np. płatność jest przeterminowana, podjęto próbę mediacji), wierzyciele mogą uzyskać nakaz zapłaty (Betalningsföreläggande) w ramach postępowania uproszczonego za pośrednictwem Urzędu Egzekucyjnego. Wniosek musi zostać złożony na piśmie i jasno określać podstawy roszczenia. Nie ma konieczności przedkładania żadnych dodatkowych dowodów.

Urząd Egzekucyjny (Kronofog–demyndigheten) nakazuje dłużnikowi udzielenie odpowiedzi w terminie od dziesięciu dni do dwóch tygodni. Jeżeli dłużnik nie udzieli odpowiedzi w terminie lub nie uzna długu, zostanie wydany wyrok co do zasadności pierwotnego wniosku.

Chociaż system ten ma charakter formalny, zapewnia stosunkowo proste i szybkie rozwiązanie w przypadku roszczeń bezspornych, co znacznie odciążyło sądy. Wierzyciele nie mają obowiązku zatrudniania adwokata, jednak w niektórych okolicznościach zaleca się skorzystanie z jego pomocy. Średnio proces ten trwa dwa miesiące od złożenia wniosku do wydania orzeczenia. Orzeczenie podlega natychmiastowemu wykonaniu.

Postępowanie sądowe

Jeśli dłużnik kwestionuje dług, wierzyciel ma możliwość zwrócenia się do sądu rejonowego (sądu pierwszej instancji, Tingsrätten) lub zakończenia postępowania.

Postępowanie obejmuje rozprawę wstępną, podczas której sędzia, po zapoznaniu się z aktami sprawy, dowodami i argumentami stron, stara się pomóc im w osiągnięciu ugody. To strony same decydują, jakie dowody chcą przedstawić.

Jeśli spór pozostaje nierozstrzygnięty, postępowanie toczy się dalej w formie pisemnych oświadczeń i ustnych argumentów aż do rozprawy głównej, podczas której nacisk kładzie się na mowy procesowe pełnomocników (obrony i oskarżenia) oraz przesłuchanie świadków.

Zgodnie z zasadą bezpośredniości sąd opiera swój wyrok wyłącznie na dowodach przedstawionych podczas rozprawy. O ile nie zachodzą wyjątkowe okoliczności, wyrok wydawany jest zazwyczaj w ciągu dwóch tygodni od zakończenia rozprawy.

Zasadniczo Kodeks postępowania cywilnego nakłada na stronę przegrywającą obowiązek pokrycia wszystkich uznanych za uzasadnione kosztów sądowych, a także kosztów obsługi prawnej poniesionych przez stronę wygrywającą powyżej określonego progu wartości przedmiotu sporu (około 23 800 SEK, czyli około 2 390 EUR).

0

Uzyskanie tytułu wykonawczego w pierwszej instancji zajmuje do dwunastu miesięcy (w wyjątkowych przypadkach dłużej), biorąc pod uwagę powszechną w Szwecji tendencję do wnoszenia apelacji od wyroków.

Egzekucja orzeczenia sądowego

Gdy tylko wyrok krajowy stanie się prawomocny, podlega on egzekucji. Jeśli dłużnik nie zastosuje się do wyroku, wierzyciel może zwrócić się do sądowego organu egzekucyjnego o zajęcie i sprzedaż majątku dłużnika.

W przypadku orzeczeń wydanych w państwie członkowskim UE obowiązują specjalne warunki egzekucji. Jeżeli roszczenie jest bezsporne, wierzyciel może złożyć wniosek o wydanie europejskiego tytułu egzekucyjnego, a jeżeli wartość roszczenia nie przekracza 2 000 euro, wierzyciel może wszcząć europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń. W przypadku orzeczeń wydanych w państwach spoza UE Sąd Apelacyjny w Svea Hovrät musi uznać orzeczenie, aby można było je wykonać, pod warunkiem że między państwem spoza UE a Szwecją została podpisana umowa o uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń.

Postępowania upadłościowe

POSTĘPOWANIA POZASĄDOWE

Prawo szwedzkie nie reguluje formalnie ugód pozasądowych. Niemniej jednak wierzyciele i dłużnicy mogą podjąć dobrowolne negocjacje w celu uzgodnienia warunków spłaty zadłużenia i osiągnięcia porozumienia.

RESTRUKTURYZACJA

Celem restrukturyzacji jest znalezienie rozwiązania finansowego dla niewypłacalnej spółki, której perspektywy biznesowe w długim okresie uznaje się za stabilne. Spółka może złożyć wniosek o restrukturyzację do sądu rejonowego. W przypadku zatwierdzenia wniosku sąd wyznaczy rekonstruktora, który będzie zarządzał procesem restrukturyzacji. Osoba ta zbada sytuację finansową przedsiębiorstwa, a następnie opracuje i wdroży plan restrukturyzacji, w ramach którego można umorzyć nawet 75% zadłużenia.

UPADŁOŚĆ

Postępowanie upadłościowe wszczyna się w wyniku trwałej niewypłacalności przedsiębiorstwa. Ma ono na celu likwidację niewypłacalnego przedsiębiorstwa poprzez sprzedaż jego aktywów i podział uzyskanego dochodu między wierzycieli. Wniosek do sądu rejonowego może złożyć zarówno dłużnik, jak i wierzyciel. Po ogłoszeniu przez sąd upadłości przedsiębiorstwa wyznacza on syndyka, który przejmuje niezależną kontrolę nad majątkiem przedsiębiorstwa, a jego głównym zadaniem jest zbycie tego majątku oraz spłata długów masy upadłościowej zgodnie z ustawową kolejnością zaspokajania wierzycieli.

Ostatnia aktualizacja: marzec 2025 r.