Szwajcaria

Wzrost gospodarczy w 2025 r. nadal umiarkowany

W 2024 r. gospodarka szwajcarska odnotowała umiarkowany wzrost pomimo słabych wyników strefy euro i rosnącej niepewności politycznej na świecie. Stosunkowo wysoki poziom konsumpcji prywatnej oraz przychody z licencji związanych z rozgrywkami UEFA EURO 2024 i Igrzyskami Olimpijskimi w Paryżu miały zauważalny wpływ na sytuację w Szwajcarii. Gospodarka powinna pozostać stabilna. Konsumpcja prywatna powinna wykazywać stabilny wzrost i pozostać ważnym filarem ogólnego wzrostu gospodarczego. Ponadto, choć inflacja będzie prawdopodobnie podlegać pewnym wahaniom w ciągu roku, nie powinna nigdy osiągnąć poziomu 1% i będzie znacznie niższa niż w ostatnich trzech latach. W drugiej połowie 2024 r. spadły zarówno ceny energii, jak i żywności, co zapewniło niski poziom wyjściowy w 2025 r. Ponadto referencyjna stopa procentowa kredytów hipotecznych („hypothekarischer Referenzzinssatz”), ustalana przez rząd szwajcarski w celu regulacji rynku i wytyczania kierunków działania banków, została obniżona na początku marca 2025 r. z 1,75% do 1,5%, tj. do najniższego poziomu od grudnia 2023 r. Jest to pierwszy przypadek obniżenia tej stopy przez rząd od marca 2020 r., co może mieć wpływ na wszystkie nowe czynsze (60% gospodarstw domowych to najemcy), które powinny skorzystać z niższych opłat za wynajem. Po drugie, na konsumpcję wpłynie również dalszy wzrost kosztów obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Średnia składka wzrośnie o 6% w 2025 r. Jest to jednak mniej niż wzrost odnotowany w 2024 r., który wyniósł średnio 8,7%. W międzyczasie płace nominalne powinny wzrosnąć o kolejne 1,4% w 2025 r. Chociaż tempo wzrostu płac będzie niższe niż w ostatnich dwóch latach (odpowiednio 1,7% i 1,6%), stopa inflacji również będzie niższa, co spowoduje zauważalnie wyższy realny wzrost płac niż w poprzednich latach (1,0% zamiast 0,5% w 2024 r.), co poprawi siłę nabywczą.

Niższa presja inflacyjna skłoniła już Szwajcarski Bank Narodowy (SNB) do czterokrotnego obniżenia swojej podstawowej stopy procentowej w 2024 r., z 1,75% do 0,5%. W marcu 2025 r. nastąpiła kolejna obniżka stóp o 25 punktów bazowych, co spowodowało spadek poziomu stóp procentowych do 0,25%, uznawanego za poziom neutralny. Ponieważ nie spodziewamy się, aby polityka pieniężna stała się ekspansywna, nie przewidujemy dalszych obniżek stóp w tym roku. Chociaż niższa stopa procentowa powinna wspierać finansowanie inwestycji przedsiębiorstw oparte na kredytach, wysoka globalna niepewność geopolityczna, a zwłaszcza potencjalny konflikt handlowy ze Stanami Zjednoczonymi, mogą sprawić, że firmy pozostaną w trybie wyczekującym. Niemniej jednak pozytywne efekty powinny pochodzić z sektora budowlanego. Podczas gdy budownictwo komercyjne również pozostanie w zawieszeniu, budownictwo mieszkaniowe ma powoli odradzać się z niskiego poziomu. Wskazują na to wskaźniki wyprzedzające oraz wyższa liczba wydanych pozwoleń. Ponadto budownictwo inżynieryjne – głównie w zakresie transportu publicznego, infrastruktury i sektora opieki zdrowotnej – pozostaje ważnym motorem napędowym branży budowlanej. Wśród projektów można wymienić na przykład rozbudowę tunelu Gotthard o drugi tunel (całkowity koszt projektu wynosi 2,1 mld CHF), zwiększenie przepustowości dworców kolejowych w Genewie i Lozannie oraz rozbudowę alpejskich elektrowni słonecznych (Solar Express). Planowana jest również rozbudowa Kliniki Uniwersytetu w Zurychu oraz innych budynków na terenie kampusu.

Perspektywy dla szwajcarskiego handlu zagranicznego na dużą skalę są szczególnie trudne do przewidzenia ze względu na niepewną politykę handlową Stanów Zjednoczonych. W 2023 r. Szwajcaria odnotowała nadwyżkę bilansu handlowego ze Stanami Zjednoczonymi w wysokości 34,25 mld CHF, co stanowi najwyższą nadwyżkę handlową w stosunku do jakiegokolwiek partnera handlowego (4,3% PKB). Eksport produktów farmaceutycznych odgrywa ważną rolę i zostałby poważnie dotknięty przez cła. O ile nie dojdzie do znaczącej eskalacji konfliktu handlowego ze Stanami Zjednoczonymi, handel zagraniczny będzie się prawdopodobnie rozwijał w umiarkowanym tempie przy silnym eksporcie produktów farmaceutycznych, podczas gdy globalny popyt na maszyny, elektronikę i zegarki będzie prawdopodobnie nadal spadał. Częściowo zrównoważyć to powinien większy popyt na usługi finansowe oraz solidne dochody z turystyki. Istotnym czynnikiem negatywnie wpływającym na realny wzrost gospodarki szwajcarskiej jest brak jakichkolwiek dużych międzynarodowych wydarzeń sportowych w 2025 r. Organizatorzy dużych imprez sportowych (np. FIFA, UEFA i MKOl) wspierają gospodarkę dzięki przychodom z licencji. Ponieważ duże imprezy piłkarskie (męskie) oraz igrzyska olimpijskie odbywają się tylko co dwa lata, w 2025 r. będzie to miało negatywny wpływ na gospodarkę.

Zdrowe finanse publiczne, ale na horyzoncie rysują się większe wydatki socjalne

Finanse publiczne nadal wykazują niewielką nadwyżkę w bilansie ogólnym sektora publicznego dzięki lepszym wynikom kantonów i systemu zabezpieczenia społecznego, które z nawiązką zrównoważyły wzrost deficytu federalnego. Od 2026 r. emerytura podstawowa będzie obejmowała trzynastą wypłatę miesięczną. Nie jest jednak jasne, w jaki sposób ma to zostać sfinansowane (czy to poprzez wyższe dochody, czy też deficyt budżetowy). Dodatkowe koszty wyniosą 4,1 mld CHF w 2026 r. (0,5% PKB w 2024 r.). W każdym razie dług publiczny pozostaje na bardzo niskim poziomie i nie budzi obaw.

Kraj konsekwentnie odnotowuje nadwyżkę na rachunku bieżącym dzięki znacznej nadwyżce w handlu towarami, która w 2024 r. wyniosła 14% PKB. Chociaż sektor finansowy i ubezpieczeniowy, wraz z licencjami sportowymi, odgrywają ważną rolę w bilansie płatniczym, salda usług i dochodów pierwotnych (np. dochody z inwestycji zagranicznych i pracowników transgranicznych) wykazują strukturalnie niewielki deficyt. Ponadto występuje strukturalny deficyt salda dochodów wtórnych (transferów), wynikający z faktu, że pracownicy zagraniczni zatrudnieni w Szwajcarii wysyłają do swoich krajów część swoich dochodów (403 000 pracowników w 2024 r., co stanowi 7,6% ogółu zatrudnionych). W 2025 r. ewentualna poprawa nadwyżki w handlu towarami oraz wyższe dochody z usług finansowych powinny ulec wyrównaniu ze względu na brak kluczowych wydarzeń sportowych. Powinno to sprawić, że saldo rachunku bieżącego pozostanie w przybliżeniu na niezmienionym poziomie.

Znaczne aktywa szwajcarskie za granicą, wynikające z powtarzających się nadwyżek na rachunku bieżącym, pozwalają krajowi cieszyć się znaczną dodatnią pozycją netto w zakresie inwestycji zagranicznych (111% PKB na koniec września 2024 r.), której wielkość zmienia się w zależności od cen na giełdzie oraz kursu wymiany USD/CHF.

Sytuacja polityczna w kraju jest stabilna, ale nowa umowa handlowa z UE może skomplikować sprawę

Szwajcarski system polityczny jest niezwykle stabilny dzięki tradycji konsensusu politycznego panującej w kraju. Główne decyzje podejmowane są w drodze referendów. Rada Federalna, czyli rząd, składa się z siedmiu ministrów. Prezydenta wybiera się spośród tej grupy na okres jednego roku, a stanowisko to jest obsadzane na zasadzie rotacji. Od 1959 r. skład Rady Federalnej ustalany jest zgodnie z tzw. „magiczną formułą”, zgodnie z którą trzy partie, które zajęły pierwsze miejsca w wyborach parlamentarnych, otrzymują po dwa miejsca, a czwarta partia – jedno miejsce. Aby dostać się do Rady Federalnej, „nowa” partia musi znaleźć się w pierwszej czwórce w dwóch kolejnych wyborach, co zdarza się rzadko. W związku z tym skład partyjny Rady nie uległ zmianie od ostatnich wyborów parlamentarnych w październiku 2023 r. Prawicowa, narodowo-konserwatywna SVP, socjaldemokratyczna SP oraz liberalna FDP mają po dwa miejsca, natomiast chrześcijańsko-demokratyczna Partia Centrum ma jedno miejsce. Kolejne wybory parlamentarne zaplanowano na 2027 r.

Stosunki między Szwajcarią a Unią Europejską uległy poprawie. Główny problem dotyczy umów handlowych, które obejmują również niektóre aspekty migracji oraz przepisy dotyczące ochrony pracowników. Obecnie obowiązują umowy dwustronne I i II z 2002 i 2005 r. oraz łącznie 120 umów szczegółowych. W 2008 r. rozpoczęto negocjacje w sprawie kompleksowej umowy handlowej, która miałaby ująć i zaktualizować istniejące umowy szczegółowe. Jednak po latach negocjacji rząd szwajcarski podjął w 2021 r. decyzję o niepodpisywaniu ostatecznej umowy, ponieważ stało się jasne, że zostałaby ona odrzucona w referendum. Odrzucono rolę Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jako mechanizmu rozstrzygania sporów, który mógłby ograniczyć suwerenność Szwajcarii. Głównym punktem spornym, wynikającym z obaw przed niekontrolowaną migracją z UE, było zachowanie wysokiego poziomu ochrony płac i pracowników w Szwajcarii, podobnie jak możliwość korzystania przez obywateli UE ze szwajcarskiej pomocy społecznej. Stosunki uległy ochłodzeniu, ale negocjacje wznowiono w marcu 2023 r. i sfinalizowano je w grudniu 2024 r., zawierając nową umowę. Nowa umowa zawiera obecnie klauzulę ochronną dotyczącą migracji. Swobodny przepływ osób między UE a Szwajcarią może zostać ograniczony, jeśli spowoduje poważne problemy gospodarcze i społeczne. Jeśli UE nie wyrazi zgody na takie ograniczenie, o wyniku zadecyduje neutralny sąd arbitrażowy. Kompetencje Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) również zostaną ograniczone w celu zachowania suwerenności Szwajcarii. W przypadku kolizji prawa UE z prawem szwajcarskim sprawę rozstrzygać będzie również trybunał arbitrażowy. Nie musi on zwracać się do ETS w celu interpretacji prawa UE.

Nowa umowa nie została jeszcze ratyfikowana. Referendum w Szwajcarii planowane jest na koniec 2025 r. lub początek 2026 r. Zatwierdzenie umowy jest nadal niepewne, ponieważ zwłaszcza SVP, która była najsilniejszą partią w ostatnich wyborach, sprzeciwia się zacieśnieniu więzi z UE. W związku z tym Rada Federalna postanowiła podzielić cały pakiet i stworzyć cztery umowy częściowe (swobodny przepływ osób i transport lądowy, rynek energii elektrycznej, bezpieczeństwo żywności oraz zdrowie). Umowy te będą mogły następnie zostać poddane pod głosowanie w oddzielnych referendach. Niemniej jednak nie jest jasne, jak zareaguje UE, jeśli zatwierdzone zostaną tylko niektóre części umowy.

Płatności

W Szwajcarii weksle i czeki nie są powszechnie stosowane ze względu na wysokie opłaty bankowe i podatkowe. Opłata skarbowa od weksli wynosi 0,75% kwoty głównej w przypadku weksli krajowych i 1,5% w przypadku weksli międzynarodowych.

Podmioty gospodarcze stawiają szczególnie wysokie wymagania dotyczące formalnej ważności czeków i weksli jako instrumentów płatniczych.

Płatności krajowe i międzynarodowe są zazwyczaj realizowane przelewem bankowym – zwłaszcza za pośrednictwem sieci elektronicznej SWIFT, do której podłączone są główne szwajcarskie banki. SWIFT zapewnia szybki i sprawny sposób przetwarzania płatności przy niskich kosztach.

Windykacja należności

Szwajcarski system prawny charakteryzuje się pewnymi specyficznymi cechami technicznymi, w szczególności: istnieniem organu administracyjnego znanego jako Urząd Egzekucyjny i Upadłościowy (Office des poursuites et des faillites / Betreibungs und Konkursamt / Ufficio di esecuzione e fallimenti) w każdym kantonie, wraz z kilkoma oddziałami na szczeblu samorządowym, które są odpowiedzialne za wykonywanie orzeczeń sądowych. Ich funkcje są regulowane przez prawo federalne. Zainteresowane strony mogą przeglądać lub uzyskiwać wyciągi z rejestrów Urzędu; nowy, ujednolicony kodeks postępowania cywilnego, opracowany przez komisję ekspertów i zatwierdzony przez Radę Federalną, wszedł w życie w 2011 roku. Kodeks ten pociągnął za sobą uchylenie 26 kantonalnych ustaw procesowych, które utrudniały sprawne funkcjonowanie systemu sądowego. Niemniej jednak w sprawach sądowych konieczna jest pomoc adwokata znającego organizację sądów w jurysdykcji, w której wszczęto postępowanie, a także język używany w postępowaniu sądowym (francuski, niemiecki lub włoski).

Faza polubowna

Proces windykacji rozpoczyna się od wysłania ostatecznego wezwania do zapłaty, najlepiej listem poleconym (co umożliwia naliczanie odsetek za zwłokę). Wezwanie to wzywa dłużnika do zapłaty w ciągu dwóch tygodni kwoty głównej wraz z odsetkami za zwłokę obliczonymi według ustawowej stopy procentowej wynoszącej 5% (o ile strony nie uzgodniły inaczej).

Postępowanie sądowe

W przypadku braku spłaty wierzyciel może złożyć podpisany i wypełniony formularz wniosku (réquisition de poursuite) w Urzędzie Egzekucji i Upadłości. Urząd ten doręcza następnie dłużnikowi ostateczny nakaz zapłaty w terminie 20 dni, licząc od daty doręczenia wniosku.

Chociaż procedura ta jest bardzo łatwa w stosowaniu dla wierzycieli, pozwala ona jednak dłużnikom na wniesienie sprzeciwu wobec nakazu w ciągu 10 dni od jego doręczenia, bez konieczności podawania uzasadnienia. W takich przypadkach, bez bezwarunkowego dowodu istnienia długu pozwalającego na oddalenie sprzeciwu dłużnika, jedyną drogą dla wierzycieli jest dochodzenie swoich roszczeń w drodze formalnego postępowania sądowego.

Przed wszczęciem formalnego postępowania sądowego obowiązkowe jest przeprowadzenie mediacji lub postępowania pojednawczego przed sędzią pokoju. Wyjątek stanowią spory podlegające jurysdykcji Sądu Gospodarczego w Zurychu lub sprawy, w których obie strony uzgodniły pominięcie tych procedur, a wartość roszczenia przekracza 100 000 CHF.

Postępowanie sądowe polega na wszczęciu formalnej (a obecnie ujednoliconej) procedury, obejmującej etapy pisemne i ustne, z możliwością przesłuchania świadków podczas rozprawy sądowej. Postępowania te mogą trwać od jednego do trzech lat, w zależności od kantonu.

Z kolei w przypadku, gdy wierzyciel posiada bezwarunkowy dowód długu podpisany przez dłużnika (dowolny oryginalny dokument, w którym nabywca uznaje swoje zadłużenie – np. weksel lub czek), może on wystąpić o tymczasowe zniesienie sprzeciwu dłużnika (main levée de l’opposition), bez konieczności stawiania się przed sądem. Jest to procedura uproszczona, szybka i stosunkowo łatwa do uzyskania, w której orzeczenie sądu opiera się na dokumentach przedłożonych przez sprzedającego.

0

Po wydaniu postanowienia o uchyleniu sprzeciwu wierzyciel ma 20 dni na skierowanie sprawy do sędziego w celu uzyskania umorzenia długu (libération de dette), a następnie uzyskania tytułu wykonawczego. Po wydaniu przez sąd ostatecznego orzeczenia Urząd Egzekucyjny i Upadłościowy wydaje nakaz egzekucyjny lub wniosek o ogłoszenie upadłości (commination de faillite). Wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego umożliwia wierzycielowi złożenie do sądu wniosku o ogłoszenie upadłości. Po otrzymaniu tego wniosku sąd wyznacza termin rozprawy i wysyła pisemne wezwanie do stawienia się obu stronom. Jeżeli dłużnik nie dokona spłaty, a wierzyciel nie wycofa swojego wniosku, sąd ogłosi upadłość spółki będącej dłużnikiem.

Postępowania sądowe rozpatruje sąd pierwszej instancji lub sąd rejonowy. Sądy gospodarcze, w których przewodniczy kolegium sędziów zawodowych i niezawodowych, istnieją w czterech kantonach germańskich: Aargau, Berno, Sankt Gallen i Zurych.

Po wniesieniu odwołania do sądu kantonalnego, jako ostatniej instancji w sprawach dotyczących roszczeń przekraczających 30 000 CHF, sprawy rozpatrywane są przez główną federalną instytucję sądową: Szwajcarski Sąd Federalny (Tribunal fédéral Suisse / Schweizerisches Bundesgericht / Tribunale federale svizzero) z siedzibą w Lozannie.

0

0

Wykonanie orzeczenia sądowego

Postępowanie upadłościowe

POSTĘPOWANIE RESTRUKTURYZACYJNE

Postępowanie restrukturyzacyjne (Nachlassverfahren) może zostać wszczęte zarówno przez dłużnika, jak i wierzyciela. Syndyk podejmuje niezbędne działania w celu przygotowania ugody restrukturyzacyjnej do zatwierdzenia przez wierzycieli i sąd. Następnie sporządzany jest spis majątku, w ramach którego wyceniane są wszystkie składniki majątku. Zatwierdzenie ugody wymaga pozytywnego głosu kworum składającego się albo z większości wierzycieli reprezentujących dwie trzecie całkowitej kwoty zadłużenia, albo z jednej czwartej wierzycieli reprezentujących trzy czwarte całkowitej kwoty zadłużenia. Po zatwierdzeniu ugoda musi zostać potwierdzona przez sąd. Wówczas staje się ona ważna i wiążąca dla wszystkich wierzycieli, których roszczenia są objęte ugodą.

POSTĘPOWANIE UPADŁOŚCIOWE

Sąd może ogłosić upadłość spółki i wszcząć postępowanie upadłościowe, jeżeli wierzyciel skutecznie złożył taki wniosek po oświadczeniu dłużnika o niewypłacalności. Sąd ustala, czy należy zastosować postępowanie uproszczone, czy zwykłe, lub czy postępowanie upadłościowe zostanie przeprowadzone (jeżeli majątek jest niewystarczający do pokrycia przewidywanych kosztów postępowania). Następnie syndyk sporządza spis majątku. Postępowanie uproszczone zostaje zarządzone, jeżeli jest mało prawdopodobne, by wpływy z majątku pokryły koszty postępowania zwykłego. W takim przypadku nie odbywają się zgromadzenia wierzycieli, a urząd upadłościowy przystępuje do likwidacji i zbycia majątku bez udziału wierzycieli.

W przypadku zastosowania zwykłego postępowania upadłościowego syndyk ogłasza ogłoszenie o upadłości, w którym wzywa wszystkich wierzycieli i dłużników do zgłoszenia swoich roszczeń i zobowiązań w terminie 30 dni. Ogłoszenie to zaprasza wierzycieli na pierwsze zgromadzenie (podczas którego mogą oni wyznaczyć prywatnego syndyka zamiast państwowego urzędu upadłościowego) oraz na posiedzenie komitetu wierzycieli. Zwołane zostanie drugie zgromadzenie w celu wszczęcia lub kontynuowania roszczeń wobec osób trzecich oraz uzgodnienia sposobu zbycia składników majątku należących do masy upadłościowej.

0

Ostatnia aktualizacja: marzec 2025 r.