Stany Zjednoczone Ameryki

Wszystko stawia się na sztuczną inteligencję

O ile nie dojdzie do żadnego poważnego negatywnego wstrząsu, gospodarka amerykańska powinna nadal rozwijać się w zdrowym tempie, a nawet przyspieszyć. Wiara w potencjał sztucznej inteligencji jest głównym motorem popytu; zarówno poprzez utrzymujący się nadzwyczajny wzrost nakładów inwestycyjnych na sztuczną inteligencję (ok. 2,5–3% PKB), jak i dodatkowe wydatki konsumpcyjne spowodowane ponadprzeciętnymi zwrotami z akcji (firmy z branży sztucznej inteligencji stanowią 40% kapitalizacji rynkowej indeksu S&P 500). Szacuje się, że górny kwintyl gospodarstw domowych odpowiada za 45% wydatków konsumpcyjnych. Podczas gdy przeciętne europejskie gospodarstwo domowe gromadzi majątek, oszczędzając 15% swoich dochodów, jego amerykański odpowiednik buduje majątek poprzez zyski kapitałowe i wydaje 95% swoich dochodów. W związku z tym rozczarowanie harmonogramem monetyzacji dostawców modeli sztucznej inteligencji spowodowałoby zarówno spadek nakładów inwestycyjnych (CAPEX), jak i wyprzedaż akcji, co wywołałoby spadek konsumpcji (stanowiącej 70% PKB), ponieważ zamożniejsze gospodarstwa domowe zaczęłyby oszczędzać ponadprzeciętnie, aby zrównoważyć swoją wartość netto. Nadzwyczajne środki Fed ograniczyłyby rozprzestrzenianie się kryzysu na szerszy system finansowy. Ten scenariusz recesyjny stanowi główne zagrożenie dla perspektyw, ale nie jest naszym scenariuszem bazowym. Oczekuje się również, że od 2027 r. realizacja inwestycji w sztuczną inteligencję będzie utrudniona przez reakcję regulacyjną i wąskie gardła podażowe. Chociaż eksport jest silnie wspierany przez sektor ropy i gazu oraz usługi cyfrowe, jest to z nawiązką równoważone przez gwałtowny wzrost importu dóbr kapitałowych i półproduktów związanych z rozbudową infrastruktury sztucznej inteligencji (serwery, zaawansowane półprzewodniki, sprzęt elektryczny).

Pomimo ogólnie dobrej kondycji gospodarki, otoczenie kosztów produkcji stało się trudniejsze dla mniejszych firm, znajdujących się dalej od czołówki technologicznej. Ogólna liczba upadłości przedsiębiorstw rośnie w tempie 16% r/r i w II kwartale 2026 r. wynosiła o 23% więcej niż przed pandemią. Niestabilna polityka celna spowodowała utrzymującą się niepewność, wyższe koszty nakładów i większe wymagania w zakresie zarządzania zapasami, pomimo korzystnego wsparcia w postaci zwrotów w ramach ustawy IEEPA (0,5% PKB). Inflacja utrzymuje się uporczywie powyżej poziomu docelowego i choć obecnie wykazuje tendencję do spowolnienia, istnieje ryzyko, że zostanie ponownie napędzona przez presję podażową (szoki geopolityczne w sektorze energetycznym, inflację cen żywności spowodowaną zmiennymi warunkami klimatycznymi oraz niedobory nawozów). Taka sytuacja utrudnia Fed dalsze obniżanie stóp procentowych. Wraz z tym, jak rynki obligacji coraz baczniej przyglądają się finansom publicznym USA, rośnie również premia za ryzyko kredytowe państwa. Warunki finansowe stają się zatem coraz bardziej uciążliwe. Najbardziej widocznymi konsekwencjami są: rynek nieruchomości osłabiony przez utrzymujące się wysokie oprocentowanie kredytów hipotecznych (oraz recesja w budownictwie mieszkaniowym), a także rosnąca liczba niewypłacalności wśród firm korzystających z prywatnych kredytodawców. Pomimo podatności na dwa potencjalne poważne wstrząsy destabilizujące (zakłócenia związane ze sztuczną inteligencją oraz zaostrzenie polityki imigracyjnej), rynek pracy powinien pozostać w przybliżeniu w równowadze, nieco poniżej pełnego zatrudnienia (~4%), chyba że zaczniemy dostrzegać wyraźniejsze oznaki zwolnień związanych ze sztuczną inteligencją. Oczekuje się, że Fed utrzyma stopy procentowe w przedziale 3,5–4% do 2027 r., ale zachowa dużą elastyczność, biorąc pod uwagę znaczące zmiany zachodzące w gospodarce.

Dominacja dolara amerykańskiego pozwala na hojną politykę fiskalną; deficyty zewnętrzne będą się utrzymywać

Gdyby nie atrakcyjność amerykańskich obligacji skarbowych jako światowego benchmarku aktywów rezerwowych, trajektoria polityki fiskalnej budziłaby poważne obawy. W wyniku połączenia wyższych stóp procentowych i utrzymujących się wysokich deficytów pierwotnych (3% PKB) wydatki na odsetki wzrosły z przedpandemicznej średniej wynoszącej 1,5% PKB do 3,1% w 2025 r. i oczekuje się, że będą dalej rosnąć w miarę normalizacji wzrostu gospodarczego przy utrzymujących się wysokich stopach procentowych. Największe pozycje wydatków (ubezpieczenia społeczne, opieka zdrowotna i obrona) będą nadal rosły w obliczu starzenia się społeczeństwa, rosnących kosztów opieki medycznej oraz konieczności odnowy i utrzymania potencjału wojskowego. Nacisk na poprawę efektywności kosztowej administracji rządowej powinien być stosunkowo niewielki, a największe potencjalne obszary oszczędności są wrażliwe politycznie (wydatki na weteranów, kryzys opioidowy, pomoc mieszkaniowa). Ustawa „One Big Beautiful Bill Act”, wprowadzająca szeroko zakrojone obniżki podatków przy jedynie częściowym ograniczeniu wydatków (opieka zdrowotna, pomoc żywnościowa i dotacje na zieloną energię), powinna spowodować wzrost długu federalnego netto o 3–3,7 bln USD w ciągu najbliższych dziesięciu lat. Dostrzegamy potencjał dla dalszego wzrostu presji na rentowności obligacji skarbowych w perspektywie średnioterminowej.

W dającej się przewidzieć przyszłości kraj będzie nadal gromadził duże deficyty na rachunku bieżącym. Po pierwsze, dobra kondycja konsumentów będzie generować stały popyt na import, inwestycje zagraniczne powinny nadal napływać do gospodarki, a dodatkowe wydatki deficytowe spowodują zapotrzebowanie na finansowanie. Cła mogą spowodować spadek ogólnego importu w bardzo krótkim okresie, ale dywersyfikacja partnerów handlowych powinna stopniowo zrównoważyć ten efekt. Zewnętrzne słabości Stanów Zjednoczonych stałyby się problemem tylko wtedy, gdyby status dolara jako waluty rezerwowej oraz obligacji skarbowych jako aktywów bezpiecznych uległ znacznemu osłabieniu. Pomimo pewnych wczesnych oznak tego zjawiska w ostatnich latach (rosnące rentowności, hossa na rynku złota), dominacja dolara amerykańskiego nad innymi walutami fiducjarnymi pozostaje znaczna.

Izba Reprezentantów prawdopodobnie przejdzie w ręce Demokratów, a wojna handlowa będzie trwała

Prezydent Donald Trump i Partia Republikańska odnieśli zdecydowane zwycięstwo w wyborach w listopadzie 2024 r., zdobywając prezydenturę z komfortową przewagą w kolegium elektorskim (312/538 głosów) oraz w obu izbach Kongresu (220/435 mandatów w Izbie Reprezentantów, 53/100 mandatów w Senacie). Biorąc pod uwagę bardzo niewielką większość wynoszącą 5 mandatów, rekordową liczbę odchodzących na emeryturę przedstawicieli (43), dużą liczbę okręgów wyborczych, w których wyniki są niepewne (42), oraz tendencję do karania urzędujących polityków w wyborach śródokresowych, oczekuje się, że Izba Reprezentantów przejdzie w ręce Demokratów. Republikanie mają większe szanse na utrzymanie Senatu, ale i on jest zagrożony. Większość w obu izbach miała kluczowe znaczenie dla uchwalania najważniejszych rozwiązań politycznych, takich jak przedłużenie i rozszerzenie ulg podatkowych z 2017 r., zwiększenie budżetu na egzekwowanie przepisów imigracyjnych, zaostrzenie warunków kwalifikujących do programu Medicaid oraz wycofanie ulg podatkowych na czystą energię i pojazdy elektryczne. Większość rodzajów ustaw wymaga również 60 głosów w Senacie, co daje Demokratom pewną władzę w zakresie blokowania polityki i czasami prowadzi do paraliżu rządowego. Sąd Najwyższy ma konserwatywny skład (6 do 3), a jego zobowiązanie do pełnienia funkcji kontroli nad władzą wykonawczą jest podważane przez Biały Dom, który jest gotów testować granice. Jednak w przypadku ewidentnie niezgodnego z prawem stosowania „odwzajemnionych” ceł na mocy ustawy IEEPA oraz prób odwołania przez prezydenta członków Rady Prezesów Fed Sąd Najwyższy stanął w obronie instytucji. Spodziewamy się, że Biały Dom będzie nadal podejmował próby wywierania wpływu na Fed, ale poniesie porażkę, dopóki decydenci Fed będą chronieni przez Sąd Najwyższy.

Biorąc pod uwagę precedens ustanowiony orzeczeniem w sprawie IEEPA, Biały Dom skupia się na przywróceniu pożądanego ogólnego przedziału taryfowego (gdzieś w przedziale 10–15%) przy użyciu solidniejszych podstaw prawnych. Oczekuje się, że każdy pakiet taryfowy zostanie zaskarżony w sądzie, co spowoduje trwający wiele miesięcy proces weryfikacji jego zgodności z prawem. Spodziewamy się dalszego wykorzystywania groźby nałożenia ceł jako narzędzia negocjacyjnego w polityce zagranicznej, mającego na celu wywieranie presji na inne kraje w różnych kwestiach (Grenlandia, bezpieczeństwo i migracja, handel narkotykami, wspieranie osób bliskich prezydentowi itp.). Stosunki z Chinami stanowią główne źródło potencjalnej niestabilności. Między obydwoma supermocarstwami istnieje głęboko zakorzeniona rywalizacja strategiczna. Oba kraje stosowały różnorodne narzędzia, by wywierać presję na gospodarkę rywala (cła, manipulacje kursowe, dotacje przemysłowe, ograniczenia eksportowe kluczowych surowców, takich jak półprzewodniki i minerały ziem rzadkich).

W chwili pisania tego tekstu stosunki te przechodzą fazę względnego odprężenia, ale ten stan rzeczy może się szybko odwrócić. Stany Zjednoczone będą nadal dążyć do uniezależnienia się od Chin w dziedzinie handlu i finansów, jednocześnie przyspieszając wysiłki zmierzające do zwycięstwa w wyścigu technologicznym w zakresie sztucznej inteligencji. Jeśli chodzi o UE, porozumienie z Turnberry z 2025 r. ogranicza cła do 15%, choć nie jest jasne, czy Stany Zjednoczone będą go przestrzegać w obliczu napięć dyplomatycznych, takich jak te dotyczące Hiszpanii i opodatkowania usług cyfrowych. Znaczna niepewność nadal rzuca cień na przyszłość umowy USMCA z Meksykiem i Kanadą (20% całkowitego handlu USA, 5% PKB). Porozumienie wygaśnie w 2036 r., o ile nie dojdzie do uzgodnienia przedłużenia go do 2042 r.; wraz z nim wygaśnie również uprzywilejowany dostęp do rynku amerykańskiego, który umożliwił głęboką integrację łańcucha dostaw w Ameryce Północnej. Naszym roboczym założeniem pozostaje, że uda się znaleźć rozwiązanie pozwalające zachować uprzywilejowany dostęp dla Kanady i Meksyku, ale w perspektywie krótkoterminowej będą sporadycznie wybuchać epizody napięć (w tym groźby wprowadzenia ceł i ich faktyczne nakładanie).

Płatności

Eksporterzy powinni zwracać szczególną uwagę na postanowienia umów sprzedaży dotyczące odpowiednich zobowiązań stron oraz określać warunki płatności najlepiej dostosowane do danego kontekstu, zwłaszcza w przypadku zobowiązań płatniczych na kredyt. W tym zakresie czeki i weksle są bardzo podstawowymi instrumentami płatniczymi, które nie pozwalają wierzycielom na wszczęcie postępowania windykacyjnego w zakresie „prawa wekslowego” (droit cambiaire), co jest możliwe w innych krajach będących sygnatariuszami konwencji genewskich z 1930 i 1931 r. w sprawie jednolitego traktowania prawnego weksli i czeków.

Czeki są powszechnie stosowane, ale ponieważ nie ma wymogu pokrycia ich wartości w momencie wystawienia, oferują stosunkowo ograniczone gwarancje. Posiadacze rachunków mogą wstrzymać realizację czeku, składając pisemny wniosek do banku w ciągu 14 dni od wystawienia czeku. Ponadto w przypadku niewykonania zobowiązania odbiorcy płatności muszą nadal przedstawić dowód roszczenia. Czeki poświadczone zapewniają dostawcom większe bezpieczeństwo, ponieważ bank poświadczający czek potwierdza w ten sposób obecność wystarczających środków na rachunku i zobowiązuje się do jego wypłacenia. Chociaż trudniejsze do uzyskania, a zatem mniej powszechne, czeki kasjerskie – czeki wystawione bezpośrednio na własne konto banku – zapewniają pełne bezpieczeństwo, ponieważ stanowią bezpośrednie zobowiązanie banku do zapłaty.

Weksle i weksle własne są rzadziej stosowane i nie stanowią konkretnego dowodu wierzytelności. System rachunku bieżącego ma uzasadnienie dopiero po nawiązaniu stałych relacji biznesowych.

Często stosuje się przelewy – zwłaszcza za pośrednictwem sieci elektronicznej SWIFT, z którą połączona jest większość amerykańskich banków i która zapewnia szybką i niedrogą realizację płatności międzynarodowych. Przelewy SWIFT są szczególnie odpowiednie w sytuacjach, gdy między stronami umowy istnieje prawdziwe zaufanie, ponieważ sprzedający polega na tym, że kupujący działa w dobrej wierze i faktycznie zainicjuje zlecenie przelewu.

W przypadku dużych kwot duże amerykańskie przedsiębiorstwa korzystają również z dwóch innych wysoce zautomatyzowanych systemów przelewów międzybankowych – Clearing House Interbank Payments System (CHIPS), obsługiwanego przez prywatne instytucje finansowe, oraz Fedwire Funds Service System, obsługiwanego przez Rezerwę Federalną.

Windykacja należności

Etap polubowny

Ponieważ amerykański system prawny jest złożony i kosztowny (zwłaszcza jeśli chodzi o honoraria prawników), zaleca się, aby w miarę możliwości negocjować i dochodzić spłat poza sądem z klientami, a w przeciwnym razie zatrudnić agencję windykacyjną.

Postępowanie sądowe

System sądowy obejmuje dwa podstawowe rodzaje sądów: federalne sądy okręgowe (District Courts), z których co najmniej jeden znajduje się w każdym stanie, oraz sądy okręgowe (Circuit Courts) lub powiatowe (County Courts) podlegające jurysdykcji poszczególnych stanów.

Postępowanie w trybie przyspieszonym

Jeśli dług jest pewny i bezsporny, prawo amerykańskie przewiduje procedurę „wyroku sumarycznego”, w której wniosek o wydanie wyroku sumarycznego opiera się na twierdzeniu jednej ze stron, że wszystkie niezbędne kwestie faktyczne zostały rozstrzygnięte lub że nie ma potrzeby przeprowadzania rozprawy. Jest to właściwe rozwiązanie, gdy sąd stwierdzi, że nie pozostały żadne kwestie faktyczne wymagające rozstrzygnięcia, a zatem o podstawie powództwa lub wszystkich podstawach powództwa zawartych w pozwie można orzec bez przeprowadzania rozprawy. Jeśli sędzia uzna, że istnieją kwestie faktyczne będące przedmiotem sporu, sąd odrzuci wniosek o wydanie wyroku sumarycznego i zarządzi przeprowadzenie rozprawy.

Postępowanie zwykłe

Zdecydowana większość spraw rozpatrywana jest przez sądy stanowe, które stosują prawo stanowe i federalne do sporów podlegających ich jurysdykcji (tj. powództw dotyczących osób mających miejsce zamieszkania lub przebywających w danym stanie).

Z kolei sądy federalne rozstrzygają spory z udziałem rządów stanowych, sprawy dotyczące interpretacji konstytucji lub traktatów federalnych oraz roszczenia o wartości powyżej 75 000 USD między obywatelami różnych stanów amerykańskich lub między obywatelem amerykańskim a obcokrajowcem lub zagranicznym organem państwowym, a w niektórych przypadkach między powodami a pozwanymi z innych krajów.

Kluczową cechą amerykańskiego systemu sądowniczego jest przedprocesowa faza „discovery”, w ramach której każda ze stron może zażądać od strony przeciwnej dowodów i zeznań dotyczących sporu, zanim sąd rozpatrzy sprawę. Podczas samego procesu sędziowie pozostawiają powodom i ich adwokatom znaczną swobodę w zakresie przedstawiania odpowiednich dokumentów w dowolnym momencie oraz ogólnego prowadzenia postępowania. Jest to procedura kontradyktoryjna, w której sędzia pełni raczej rolę arbitra, dbając o przestrzeganie zasad proceduralnych, choć coraz częściej obserwuje się wzmocnienie roli sędziego w prowadzeniu sprawy. Faza ujawniania dowodów może trwać kilka miesięcy, a nawet lat. Może ona wiązać się z wysokimi kosztami ze względu na naleganie każdej ze stron na ciągłe dostarczanie istotnych dowodów (wskazywanych przez każdą ze stron) oraz obejmować różne środki – takie jak dochodzenia, wnioski o dokumenty potwierdzające, zeznania świadków i raporty detektywistyczne – które są następnie przedkładane do zatwierdzenia przez sąd w końcowej fazie postępowania.

W sprawach cywilnych ława przysięgłych rozstrzyga, czy roszczenie jest uzasadnione, a także określa karę, jaką należy nałożyć na sprawcę. W przypadku szczególnie złożonych, długotrwałych lub kosztownych sporów sądowych, takich jak sprawy upadłościowe, sądy zezwalają wierzycielom na pociągnięcie do odpowiedzialności specjalistów (np. biegłych rewidentów), którzy doradzali stronie niewypłacalnej, o ile można wykazać, że doradcy ci działali niewłaściwie.

0

Wykonanie orzeczenia sądowego

Wyroki krajowe w Stanach Zjednoczonych przyznają wierzycielom dodatkowe uprawnienia, takie jak zajęcie i sprzedaż majątku dłużnika lub zajęcie jego rachunku bankowego. Jako państwo federalne, orzeczenia wydane w jednym ze stanów kraju mogą być wykonywane przez sąd innego stanu, pod warunkiem że sąd wykonujący uzna, iż jest właściwy do wykonania danego wyroku.

W przypadku orzeczeń zagranicznych każdy stan ma własne przepisy. Niemniej jednak muszą one najpierw zostać uznane za wyroki krajowe. Jeśli istnieje umowa o wzajemnym uznawaniu, wymóg ten jest spełniony. Jednak w przypadku jej braku postępowanie o exequatur ma na celu zapewnienie egzekucji w sądzie krajowym po zweryfikowaniu, czy wyrok spełnia określone kryteria przewidziane w prawie stanowym.

Postępowania upadłościowe

POSTĘPOWANIA POZASĄDOWE

Różne przepisy stanowe mogą przewidywać postępowania pozasądowe w celu uniknięcia formalnych postępowań sądowych, takie jak „cesja na rzecz wierzycieli” (Assignment for the benefit of creditors) w stanie Kalifornia, gdzie spółka przekazuje cały swój majątek niezależnej stronie trzeciej, która dokonuje jego likwidacji i rozdziela go między wszystkich wierzycieli w sposób sprawiedliwy.

POSTĘPOWANIA RESTRUKTURYZACYJNE

Rozdział 11 amerykańskiego Kodeksu upadłościowego zapewnia podmiotowi znajdującemu się w trudnej sytuacji finansowej możliwość kontynuowania działalności przy jednoczesnym przeprowadzeniu restrukturyzacji finansowej. Dłużnik może ubiegać się o dostosowanie swojego zadłużenia poprzez zmniejszenie kwoty należności lub przedłużenie terminów spłaty. Podmiot będący dłużnikiem oraz jego kierownictwo nadal prowadzą działalność jako dłużnik pozostający w posiadaniu majątku. Sąd upadłościowy sprawuje nadzór nad postępowaniem.

LIKWIDACJA

Zgodnie z rozdziałem 7 amerykańskiego Kodeksu upadłościowego celem tego postępowania jest przeprowadzenie uporządkowanej likwidacji podmiotu znajdującego się w trudnej sytuacji finansowej. Proces ten, nadzorowany przez sąd, polega na sprzedaży aktywów przez syndyka i rozdzieleniu wpływów między wierzycieli zgodnie z priorytetami ustawowymi określonymi w Kodeksie upadłościowym, a także na dochodzeniu dostępnych roszczeń. Amerykański syndyk wyznacza niezależnego syndyka tymczasowego do prowadzenia sprawy. Syndyk tymczasowy zwołuje zgromadzenie wierzycieli po złożeniu wniosku. Odpowiada on za likwidację majątku masy upadłościowej i podział wpływów między wierzycieli. Nadzór nad postępowaniem sprawuje sąd. Prawo stanowe może również przewidywać inne mechanizmy likwidacji majątku dłużnika, takie jak zarząd komisaryczny.

Ostatnia aktualizacja: sierpień 2026 r.