Stany Zjednoczone Ameryki

Dynamiczna (ale spolaryzowana) gospodarka

Jeśli nie będzie się jej ingerować, gospodarka Stanów Zjednoczonych powinna utrzymać dobrą kondycję w 2026 r. Większość kosztów ceł jest pokrywana przez przedsiębiorstwa, co w znacznym stopniu wyjaśnia, dlaczego inflacja jak dotąd nie osiągnęła oczekiwanych poziomów. Liczba upadłości przedsiębiorstw przekracza poziom sprzed pandemii, co wskazuje, że najsłabsze firmy z trudem radzą sobie z wyższymi kosztami, podczas gdy najsilniejsze radzą sobie bardzo dobrze. Podobna dynamika polaryzacji wyjaśnia, dlaczego popyt na towary i usługi pozostaje tak silny. Według ostrożnych szacunków udział najbogatszego kwintyla w konsumpcji (stanowiącej 70% PKB) wynosi 35%; w przypadku najbogatszych grup sięga on 50–60%. Im większe bogactwo, tym większa ekspozycja na rynek akcji: 0,1% najbogatszych posiada około 70% swojego majątku finansowego w akcjach, podczas gdy w przypadku 50% najbiedniejszych odsetek ten wynosi od 15% do 20%. Entuzjazm inwestorów związany ze sztuczną inteligencją nie tylko wspiera nakłady inwestycyjne (CAPEX), ale także stanowi podstawę wydatków zamożniejszych Amerykanów. Ponadto dodatkowe zwroty podatku wynikające z ustawy „One Big Beautiful Bill Act” (OBBBA) powinny zapewnić wzrost dochodów gospodarstw domowych o 0,8% w ciągu całego roku. Podobnie spodziewamy się, że przepisy dotyczące amortyzacji i rozliczania wydatków na badania i rozwój pobudzą inwestycje kapitałowe, rozszerzając dynamikę nakładów inwestycyjnych (CAPEX) poza ekosystem sztucznej inteligencji. Jeśli już, to możemy mieć do czynienia z nadmiernym popytem, a oczekiwane przez nas zbliżenie inflacji do poziomu 2%, po zakończeniu przenoszenia kosztów ceł na ceny, może ulec opóźnieniu.

Należy uważnie obserwować dwa obszary: rynek akcji i rynek pracy. Potencjalnymi czynnikami wywołującymi korektę na rynku akcji są odwrócenie nastrojów inwestorów wobec sztucznej inteligencji, a także nieprzewidywalna polityka Białego Domu, obawiającego się utraty kontroli nad Kongresem w wyborach śródokresowych. Jeśli chodzi o rynek pracy, można by oczekiwać, że dobry obraz wzrostu gospodarczego przywróci mu równowagę. Jednak biorąc pod uwagę silne bodźce do zastępowania siły roboczej przez technologie, o końcu rynku pracy charakteryzującego się „niską rotacją i niskim zatrudnieniem” będziemy mogli mówić dopiero wtedy, gdy faktycznie to zobaczymy. Niedobór pracowników będzie coraz bardziej widoczny w sektorach opartych na pracy nielegalnej (budownictwo, przemysł spożywczy, hotelarstwo). Oczekuje się, że Fed zbliży stopy procentowe do poziomu 3%, choć nie można wykluczyć przerwy w podwyżkach, jeśli presja inflacyjna się nasili. Pomimo nasilającej się presji ze strony władzy wykonawczej nie spodziewamy się, aby niezależność Fed została konkretnie zagrożona, o ile będzie jej bronił Sąd Najwyższy. Dlatego też spodziewamy się, że ożywienie w budownictwie będzie raczej długotrwałe i skoncentrowane w drugiej połowie roku. Wraz z zanikiem skutków gromadzenia zapasów spowodowanego cłami spodziewamy się pozytywnego wkładu eksportu netto.

Dominacja dolara amerykańskiego pozwala na hojną politykę fiskalną, deficyty zewnętrzne będą się utrzymywać

Gdyby nie atrakcyjność amerykańskich obligacji skarbowych jako światowego benchmarku aktywów rezerwowych, kierunek polityki fiskalnej budziłby poważne obawy. W wyniku połączenia wyższych stóp procentowych i utrzymujących się wysokich deficytów pierwotnych (3% PKB) wydatki na odsetki wzrosły z przedpandemicznej średniej wynoszącej 1,5% PKB do 3,1% w 2025 r. i oczekuje się, że będą dalej rosnąć w miarę normalizacji wzrostu gospodarczego przy utrzymujących się wysokich stopach procentowych. Największe pozycje wydatków (ubezpieczenia społeczne, opieka zdrowotna i obrona) będą nadal rosły w obliczu starzenia się społeczeństwa, rosnących kosztów opieki medycznej oraz potrzeby modernizacji i utrzymania potencjału wojskowego. Dążenie do poprawy efektywności kosztowej administracji rządowej powinno być stosunkowo niewielkie, ponieważ największe potencjalne obszary cięć wydatków są wrażliwe politycznie (wydatki na weteranów, kryzys opioidowy, pomoc mieszkaniowa), a redukcja zatrudnienia w służbie cywilnej ma ograniczony zakres. Ustawa OBBBA, wprowadzająca szeroko zakrojone obniżki podatków przy jedynie częściowym ograniczeniu wydatków (opieka zdrowotna, pomoc żywnościowa i dotacje na zieloną energię), powinna spowodować wzrost długu federalnego netto o 3–3,7 bln USD w ciągu najbliższych dziesięciu lat. Cła okazały się użytecznym instrumentem zwiększania dochodów (273 mld USD w 2025 r., 0,9% PKB), ale nie na skalę, która w znaczący sposób zrównoważyłaby szerszą presję deficytową. Ponadto orzeczenie Sądu Najwyższego ograniczające polityczną legitymację znacznej części obecnego systemu ceł spowodowałoby powstanie luki w dochodach. Biorąc pod uwagę silną motywację Partii Republikańskiej do złagodzenia obaw gospodarczych przed wyborami śródokresowymi, istnieje ryzyko wzrostu wydatków, na przykład w związku z propozycją rozesłania do gospodarstw domowych „czeków zwrotnych z tytułu ceł” o wartości 2 000 USD. Dostrzegamy potencjał dalszego wzrostu presji na rentowności obligacji skarbowych w perspektywie średnioterminowej.

Pomimo pewnego zmniejszenia deficytu kraj ten będzie nadal gromadził duże deficyty na rachunku bieżącym w dającej się przewidzieć przyszłości. Po pierwsze, dobra kondycja konsumentów będzie skutkować utrzymującym się popytem na import, ale z drugiej strony inwestycje zagraniczne powinny nadal napływać do gospodarki, podczas gdy wspomniane wcześniej dodatkowe wydatki deficytowe stworzą zapotrzebowanie na finansowanie. Cła mogą spowodować spadek ogólnego importu w bardzo krótkim okresie, ale dywersyfikacja partnerów handlowych powinna stopniowo zrównoważyć ten efekt. Zewnętrzne „słabe punkty” Stanów Zjednoczonych stałyby się problemem tylko wtedy, gdyby status dolara jako waluty rezerwowej oraz obligacji skarbowych jako aktywów stanowiących bezpieczną przystań uległ znacznemu osłabieniu. Można by argumentować, że w 2025 r. pojawiły się pewne wczesne oznaki takiego rozwoju sytuacji, ale jest jeszcze zbyt wcześnie, by stwierdzić, czy jest to tylko chwilowe zjawisko, czy też trend.

Polityka zagraniczna „America first” oraz zagrożenia dla niezależności Fed

Prezydent Donald Trump i Partia Republikańska odnieśli zdecydowane zwycięstwo w wyborach w listopadzie 2024 r., zdobywając prezydenturę z komfortową przewagą w kolegium elektorskim (312/538 głosów) oraz w obu izbach Kongresu (220/435 mandatów w Izbie Reprezentantów, 53/100 mandatów w Senacie). Biorąc pod uwagę bardzo niewielką większość wynoszącą zaledwie 5 mandatów, rekordową liczbę odchodzących na emeryturę przedstawicieli (43), dużą liczbę okręgów wyborczych, w których wyniki są wyrównane (42), oraz tendencję do karania urzędujących polityków w wyborach śródokresowych, Izba Reprezentantów ma duże szanse na przejście w ręce Demokratów. Republikanie mają większe szanse na utrzymanie Senatu, ale i on jest zagrożony. Większość w obu izbach miała kluczowe znaczenie dla uchwalenia kluczowych rozwiązań politycznych, takich jak przedłużenie i rozszerzenie obniżek podatkowych z 2017 r., zwiększenie budżetu na egzekwowanie przepisów imigracyjnych, zaostrzenie warunków kwalifikujących do programu Medicaid oraz cofnięcie ulg podatkowych na czystą energię i pojazdy elektryczne. Większość rodzajów ustaw wymaga również 60 głosów w Senacie, co daje Demokratom pewną władzę w zakresie blokowania polityki i czasami prowadzi do paraliżu rządowego. Sąd Najwyższy ma przewagę republikańską (6 do 3), a jego zaangażowanie w pełnienie funkcji kontroli nad władzą wykonawczą jest podważane przez Biały Dom, który jest gotów testować granice. Prezydent wywiera również presję na Fed, aby obniżył stopy procentowe w większym stopniu, niż miałoby to miejsce w innym przypadku. W 2026 r. prezydent dokona wymiany od 1 do 3 spośród 12 członków komitetu decyzyjnego Fed, w tym przewodniczącego. Nie wystarczyłoby to do przejęcia kontroli nad komitetem, nawet gdyby wszyscy mianowani przez Trumpa członkowie podążali za wskazówkami prezydenta. Chociaż nadal istnieje pewien margines, zanim niezależność Fed zostanie zagrożona, to jednak staje się on coraz węższy.

Nie należy wykluczać rozszerzenia systemu ceł, biorąc pod uwagę upodobanie prezydenta do tego narzędzia. Spodziewalibyśmy się jednak, że dodatkowe cła będą wprowadzane fragmentarycznie w porównaniu z tymi, które zostały nałożone w 2025 r., lub będą służyć przywróceniu systemów celnych uznanych za niezgodne z prawem. Stosunki z Chinami stanowią główne źródło potencjalnej niestabilności. Między obydwoma supermocarstwami toczy się głęboko zakorzeniona rywalizacja strategiczna. Obie strony wykorzystywały różnorodne narzędzia do wywierania presji na gospodarkę rywala (cła, manipulacje walutowe, dotacje przemysłowe, ograniczenia eksportowe kluczowych surowców, takich jak półprzewodniki i minerały ziem rzadkich). W chwili pisania niniejszego tekstu stosunki te przechodzą okres względnego odprężenia, a rozejm handlowy ma wygasnąć w listopadzie 2026 r. Sytuacja ta może się jednak szybko odwrócić. Stany Zjednoczone będą nadal dążyć do uniezależnienia się od Chin w sferze handlu i finansów, jednocześnie wzmacniając swoje wpływy geopolityczne na półkuli zachodniej, czego najbardziej symbolicznym przejawem jest gwałtownie rosnące zaangażowanie w Wenezueli oraz dążenia do przejęcia Grenlandii. Przegląd umowy USMCA w lipcu 2026 r. na nowo zdefiniuje warunki stosunków handlowych z Kanadą i Meksykiem – głównymi partnerami handlowymi Stanów Zjednoczonych (20% całkowitego obrotu handlowego). Wychodzimy z założenia, że umowa przetrwa, choć trudniej jest stwierdzić, czy w formie pełnego przedłużenia (z 2036 r. do 2042 r.), czy też po kolejnej rewizji w 2027 r. Oczekuje się, że naciski na deregulację, zwłaszcza w zakresie ochrony środowiska oraz sprawozdawczości i zgodności z przepisami, będą się utrzymywać i doprowadzą do zmniejszenia obciążeń biurokratycznych dla przedsiębiorstw.

Płatności

Eksporterzy powinni zwrócić szczególną uwagę na postanowienia umów sprzedaży dotyczące odpowiednich zobowiązań stron oraz określić warunki płatności najlepiej dostosowane do danego kontekstu, zwłaszcza w przypadku zobowiązań płatniczych na kredyt. W tym zakresie czeki i weksle są bardzo podstawowymi instrumentami płatniczymi, które nie pozwalają wierzycielom na wszczęcie postępowania windykacyjnego w zakresie „prawa wekslowego” (droit cambiaire), co jest możliwe w innych krajach będących sygnatariuszami konwencji genewskich z 1930 i 1931 r. w sprawie jednolitego traktowania prawnego weksli i czeków.

Czeki są powszechnie stosowane, ale ponieważ nie ma wymogu pokrycia ich w momencie wystawienia, oferują stosunkowo ograniczone gwarancje. Posiadacze rachunków mogą zablokować realizację czeku, składając pisemny wniosek do banku w ciągu 14 dni od wystawienia czeku. Ponadto w przypadku niewywiązania się z zobowiązania odbiorcy muszą nadal przedstawić dowód roszczenia. Czeki potwierdzone zapewniają dostawcom większe bezpieczeństwo, ponieważ bank potwierdzający czek potwierdza w ten sposób obecność wystarczających środków na rachunku i zobowiązuje się do jego wypłaty. Chociaż trudniejsze do uzyskania, a zatem mniej powszechne, czeki kasjerskie – czeki wystawione bezpośrednio na własne konto banku – zapewniają pełne bezpieczeństwo, ponieważ stanowią bezpośrednie zobowiązanie banku do zapłaty.

Weksle i weksle własne są rzadziej stosowane i nie stanowią konkretnego dowodu wierzytelności. System rachunku bieżącego ma uzasadnienie dopiero po nawiązaniu stałych relacji biznesowych.

Często stosuje się przelewy – zwłaszcza za pośrednictwem sieci elektronicznej SWIFT, do której podłączona jest większość amerykańskich banków i która zapewnia szybką i niedrogą obsługę płatności międzynarodowych. Przelewy SWIFT są szczególnie odpowiednie w sytuacjach, gdy między stronami umowy istnieje rzeczywiste zaufanie, ponieważ sprzedający jest uzależniony od działania kupującego w dobrej wierze i skutecznego zainicjowania zlecenia przelewu.

W przypadku dużych kwot duże amerykańskie przedsiębiorstwa korzystają również z dwóch innych wysoce zautomatyzowanych systemów przelewów międzybankowych – Clearing House Interbank Payments System (CHIPS), obsługiwanego przez prywatne instytucje finansowe, oraz Fedwire Funds Service System, obsługiwanego przez Rezerwę Federalną.

Windykacja należności

Faza polubowna

Ponieważ amerykański system prawny jest złożony i kosztowny (zwłaszcza jeśli chodzi o honoraria prawników), zaleca się, aby w miarę możliwości negocjować i dochodzić roszczeń z klientami na drodze pozasądowej lub w przeciwnym razie skorzystać z usług agencji windykacyjnej.

Postępowanie sądowe

System sądowniczy obejmuje dwa podstawowe rodzaje sądów: federalne sądy okręgowe (District Courts), z których co najmniej jeden znajduje się w każdym stanie, oraz sądy okręgowe (Circuit Courts) lub powiatowe (County Courts) podlegające jurysdykcji poszczególnych stanów.

Postępowanie w trybie przyspieszonym

Jeśli dług jest pewny i bezsporny, prawo amerykańskie przewiduje procedurę „wyroku sumarycznego”, w której wniosek o wydanie wyroku sumarycznego opiera się na twierdzeniu jednej ze stron, że wszystkie niezbędne kwestie faktyczne zostały rozstrzygnięte lub że nie ma potrzeby przeprowadzania rozprawy. Jest to właściwe rozwiązanie, gdy sąd stwierdzi, że nie pozostały żadne kwestie faktyczne do rozstrzygnięcia, a zatem o podstawie powództwa lub wszystkich podstawach powództwa zawartych w pozwie można rozstrzygnąć bez przeprowadzania rozprawy. Jeśli sędzia uzna, że istnieją kwestie sporne dotyczące faktów, sąd odrzuci wniosek o wydanie wyroku w trybie uproszczonym i zarządzi przeprowadzenie rozprawy.

Postępowanie zwykłe

Zdecydowana większość postępowań toczy się przed sądami stanowymi, które stosują prawo stanowe i federalne do sporów podlegających ich jurysdykcji (tj. spraw dotyczących osób mających miejsce zamieszkania lub przebywających w danym stanie).

Z kolei sądy federalne rozstrzygają spory z udziałem rządów stanowych, sprawy dotyczące interpretacji konstytucji lub traktatów federalnych oraz roszczenia o wartości powyżej 75 000 USD między obywatelami różnych stanów amerykańskich lub między obywatelem amerykańskim a obcokrajowcem lub organem państwa zagranicznego, a w niektórych przypadkach między powodami a pozwanymi z innych krajów.

Kluczową cechą amerykańskiego systemu sądowniczego jest przedprocesowa faza „discovery”, w ramach której każda ze stron może zażądać od strony przeciwnej dowodów i zeznań dotyczących sporu, zanim sąd rozpatrzy sprawę. Podczas samego procesu sędziowie pozostawiają powodom i ich adwokatom znaczną swobodę w zakresie przedstawiania odpowiednich dokumentów w dowolnym momencie oraz ogólnego prowadzenia postępowania. Jest to procedura kontradyktoryjna, w której sędzia pełni raczej rolę arbitra, dbając o przestrzeganie zasad proceduralnych, choć coraz częściej praktyka wzmacnia rolę sędziego w prowadzeniu sprawy. Faza ujawniania dowodów może trwać kilka miesięcy, a nawet lat. Może ona wiązać się z wysokimi kosztami ze względu na uparte dążenie każdej ze stron do ciągłego dostarczania istotnych dowodów (kwestionowanych przez każdą ze stron) oraz obejmować różne środki – takie jak dochodzenia, wnioski o dokumenty potwierdzające, zeznania świadków i raporty detektywistyczne – które są następnie przedkładane do zatwierdzenia przez sąd w końcowej fazie postępowania.

W sprawach cywilnych ława przysięgłych rozstrzyga, czy roszczenie jest uzasadnione, a także określa karę, jaką należy nałożyć na sprawcę. W przypadku szczególnie złożonych, długotrwałych lub kosztownych sporów sądowych, takich jak sprawy upadłościowe, sądy zezwalają wierzycielom na pociągnięcie do odpowiedzialności specjalistów (np. biegłych rewidentów), którzy doradzali stronie niewywiązującej się ze zobowiązań, o ile można wykazać, że doradcy ci działali niewłaściwie.

0

Wykonanie orzeczenia sądowego

Wyroki krajowe w Stanach Zjednoczonych przyznają wierzycielom dodatkowe uprawnienia, takie jak zajęcie i sprzedaż majątku dłużnika lub zajęcie jego rachunku bankowego. Jako państwo federalne, orzeczenia wydane w jednym ze stanów kraju mogą być wykonywane przez sąd innego stanu, pod warunkiem że sąd wykonujący uzna, iż jest właściwy do wykonania danego wyroku.

W przypadku orzeczeń zagranicznych każdy stan ma własne przepisy. Niemniej jednak muszą one najpierw zostać uznane za orzeczenia krajowe. Jeśli istnieje umowa o wzajemnym uznawaniu orzeczeń, wymóg ten jest spełniony. Jednak w przypadku jej braku postępowanie egzekucyjne ma na celu zapewnienie wykonania orzeczenia w sądzie krajowym po sprawdzeniu, czy orzeczenie spełnia określone kryteria przewidziane w prawie stanowym.

Postępowania upadłościowe

POSTĘPOWANIA POZASĄDOWE

Różne przepisy stanowe mogą przewidywać postępowania pozasądowe w celu uniknięcia formalnych postępowań sądowych, takie jak „cesja na rzecz wierzycieli” (Assignment for the benefit of creditors) w stanie Kalifornia, gdzie spółka przekazuje cały swój majątek niezależnej stronie trzeciej, która dokonuje jego likwidacji i rozdziela go między wszystkich wierzycieli w sposób sprawiedliwy.

POSTĘPOWANIA RESTRUKTURYZACYJNE

Rozdział 11 amerykańskiego Kodeksu Upadłościowego zapewnia podmiotowi znajdującemu się w trudnej sytuacji finansowej możliwość kontynuowania działalności przy jednoczesnym przeprowadzeniu restrukturyzacji finansowej. Dłużnik może ubiegać się o dostosowanie swojego zadłużenia poprzez zmniejszenie kwoty należności lub przedłużenie terminów spłaty. Podmiot będący dłużnikiem oraz jego kierownictwo nadal prowadzą działalność jako dłużnik pozostający w posiadaniu majątku. Sąd upadłościowy sprawuje nadzór nad postępowaniem.

LIKWIDACJA

Zgodnie z rozdziałem 7 amerykańskiego Kodeksu upadłościowego celem tego postępowania jest przeprowadzenie uporządkowanej likwidacji podmiotu znajdującego się w trudnej sytuacji finansowej. Proces ten, nadzorowany przez sąd, polega na sprzedaży aktywów przez syndyka i rozdzieleniu wpływów między wierzycieli zgodnie z priorytetami ustawowymi określonymi w Kodeksie upadłościowym, a także na dochodzeniu dostępnych roszczeń. Amerykański syndyk wyznacza niezależnego syndyka tymczasowego do prowadzenia sprawy. Syndyk tymczasowy zwołuje zgromadzenie wierzycieli po złożeniu wniosku. Odpowiada on za likwidację majątku masy upadłościowej oraz podział wpływów między wierzycieli. Sąd nadzoruje postępowanie. Prawo stanowe może również przewidywać inne mechanizmy likwidacji majątku dłużnika, takie jak zarząd komisaryczny.

Ostatnia aktualizacja: styczeń 2025 r.