Słowenia

Dalszy wzrost w 2025 r.

Na wzrost gospodarczy wpłynęła wojna na Ukrainie, a także poważne powodzie z sierpnia 2023 r., jednak w 2025 r. sytuacja ulegnie poprawie, a tempo wzrostu nieznacznie przewyższy średnią dla całej Unii Europejskiej (UE). Oczekuje się, że głównym motorem wzrostu pozostanie konsumpcja prywatna (stanowiąca 50% PKB), wspierana przez kontrolowaną inflację i niezmiennie silny wzrost płac. Tendencję tę wzmacnia reforma systemu wynagrodzeń w sektorze publicznym, która weszła w życie 1 stycznia 2025 r. Reforma przewiduje stopniowy średni wzrost wynagrodzeń o 25–30% do 2028 r., przy czym pierwsza z sześciu podwyżek zostanie wprowadzona w tym roku (co najmniej 100 EUR brutto dla wielu pracowników). Sytuacja na rynku pracy pozostanie napięta w kontekście stosunkowo niskiego bezrobocia (4,6% w grudniu 2024 r.) oraz utrzymującego się niedoboru siły roboczej w kilku kluczowych sektorach (motoryzacyjnym, opieki zdrowotnej, transportowym i ICT).

Oczekuje się, że Europejski Bank Centralny (EBC) będzie kontynuował cykl łagodzenia polityki pieniężnej w 2025 r., poprawiając warunki kredytowe dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Polityka fiskalna skoncentruje się na konsolidacji finansów publicznych, wspierając jednocześnie gospodarkę. Inwestycje (21% PKB), głównie publiczne, będą nadal korzystać z Planu Odbudowy i Odporności (RRP), w ramach którego – zgodnie z europejskim programem NextGenerationEU – do 2026 r. dostępnych jest nadal ponad 60% całkowitego pakietu środków, co stanowi kwotę 1,5 mld EUR. W tym kontekście będą kontynuowane inwestycje energetyczne, przy czym ponad 150 mln EUR przeznaczono na modernizację sieci elektrycznych w Lublanie, Mariborze i Celje, a także na projekty związane z infrastrukturą kolejową.

Działalność produkcyjna (31% PKB), która jest w dużym stopniu zorientowana na eksport, będzie napędzana przez sektory farmaceutyczny i elektroniczny, podczas gdy segment motoryzacyjny nadal będzie odczuwał skutki słabych wyników Niemiec, które są głównym partnerem handlowym Słowenii. Słowenia jest jednak dobrze zintegrowana z łańcuchami produkcyjnymi we Włoszech i Szwajcarii, co zapewnia jej alternatywne możliwości dywersyfikacji i odporność na wahania na rynku europejskim. Ponadto stabilizacja cen energii wesprze ożywienie w branżach energochłonnych (metalurgia, przemysł chemiczny i papierniczy). Turystyka (10% PKB) będzie nadal się rozwijać, napędzana przez przyznanie miastu Nova Gorica tytułu Europejskiej Stolicy Kultury na rok 2025 oraz przez bieżące inwestycje.

Solidne finanse publiczne

Pomimo wysiłków na rzecz naprawy finansów publicznych saldo budżetowe w 2024 r. pozostało ujemne, głównie z powodu kosztów odbudowy po powodzi. Jednak w porównaniu z rokiem 2023 sytuacja uległa poprawie dzięki wyższym dochodom, zwłaszcza po wprowadzeniu dwóch podatków jednorazowych: tymczasowego podwyższenia podatku od osób prawnych z 19% do 22% na okres pięciu lat oraz nowego podatku od aktywów bankowych, ustalonego na poziomie 0,2% całkowitych aktywów bankowych, również na okres pięciu lat. Jednocześnie wydatki były niższe niż oczekiwano, dzięki rozważnemu zarządzaniu i efektywnemu przydzielaniu środków na odbudowę. W 2025 r. oczekuje się dalszego zmniejszania się deficytu w związku ze stopniowym wycofywaniem dotacji energetycznych oraz dodatkowymi funduszami unijnymi. Jednak koszty związane z podwyżkami płac, rolnictwem, transformacją ekologiczną i cyfrową, a także obronnością sprawią, że saldo budżetowe pozostanie ujemne. Wskaźnik zadłużenia publicznego, które ma głównie charakter krajowy, będzie nadal spadał po osiągnięciu szczytowego poziomu ponad 80% w 2020 r. Trwająca reforma systemów opieki zdrowotnej i emerytalnego powinna dodatkowo wspierać tę tendencję.

Słowenia będzie nadal utrzymywać nadwyżkę na rachunku bieżącym w 2025 r., przy czym spodziewana jest poprawa w porównaniu z rokiem 2024. Nadwyżka ta wynika przede wszystkim z silnego eksportu (90% PKB), szczególnie w sektorze usług, gdzie turystyka i transport nadal korzystają z utrzymującego się popytu na rynkach europejskich. Jednak utrzymująca się po pandemii COVID-19 słabość niemieckiego przemysłu motoryzacyjnego, który jest kluczowym partnerem Słowenii, może ulec dalszemu pogorszeniu w wyniku wprowadzenia ceł amerykańskich. Z drugiej strony oczekuje się, że sektor farmaceutyczny, w dużej mierze niepodlegający międzynarodowym sankcjom i stanowiący ponad 50% eksportu Słowenii do Rosji, będzie nadal wspierał wyniki handlowe kraju. Oczekuje się, że napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) przyspieszy dzięki niedawnym zmianom legislacyjnym ułatwiającym wejście inwestorów zagranicznych, zwłaszcza poprzez ograniczenie biurokracji i wprowadzenie zachęt podatkowych.

Brak konsensusu w sprawie reform powoduje napiętą sytuację polityczną

Ruch Wolności (GS), socjalliberalna i ekologiczna partia kierowana przez Roberta Goloba, wygrała wybory parlamentarne w kwietniu 2022 r., zdobywając 41 z 90 mandatów w Zgromadzeniu Narodowym. Partia ta utworzyła lewicową koalicję z Socjaldemokratami (7 mandatów) i Partią Lewicy (5 mandatów). Słoweńska Partia Demokratyczna (SDS), prawicowa partia populistyczna, oraz Nowa Słowenia, partia chrześcijańsko-demokratyczna, tworzą opozycję, dysponując odpowiednio 27 i 8 mandatami. Chociaż SDS wezwała do przeprowadzenia przedterminowych wyborów w 2025 r. z powodu narastających nieporozumień i kontrowersji w rządzie, oczekuje się, że wybory odbędą się zgodnie z harmonogramem w kwietniu 2026 r.

W sferze społecznej kraj stoi przed poważnymi wyzwaniami, zwłaszcza w zakresie opieki zdrowotnej i emerytur, gdzie ze względu na zmiany demograficzne konieczne są reformy. Postępy w tych reformach są jednak powolne z powodu braku konsensusu w koalicji rządzącej, a szerzej – na szczeblu krajowym. System opieki zdrowotnej boryka się przede wszystkim z niedoborem personelu i długimi czasami oczekiwania, podczas gdy reformy emerytalne nadal utknęły w martwym punkcie pomimo pilnej potrzeby wynikającej ze starzenia się społeczeństwa. Kwestie te sumują się z innymi trwającymi wyzwaniami społecznymi, takimi jak znaczna różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn oraz rosnące ubóstwo dotykające najbardziej wrażliwe grupy społeczne.

W polityce zagranicznej stosunki z Chorwacją charakteryzują się napięciami związanymi ze sporem granicznym dotyczącym Zatoki Pirańskiej. W październiku 2023 r. Słowenia ponownie wprowadziła policyjne kontrole graniczne z Chorwacją i Węgrami, powołując się na przestępczość zorganizowaną oraz eskalację napięć na Bliskim Wschodzie, które mają wpływ na przepływy migracyjne. Kontrole te będą obowiązywać co najmniej do czerwca 2025 r. i prawdopodobnie zostaną przedłużone.

Ostatnia aktualizacja: luty 2025 r.