Pakistan
Zjednoczone Emiraty Arabskie
Europa
Kamerun
Meksyk
Chiny
USA
IndieOżywienie gospodarcze w 2027 r., choć potencjał gospodarczy pozostaje niewykorzystany
Po osiągnięciu szczytu w 2025 r. oczekuje się spowolnienia wzrostu gospodarczego w 2026 r., a następnie ożywienia w 2027 r., wspieranego przez poprawę infrastruktury transportowej i przyspieszenie wydobycia, pod warunkiem normalizacji dostaw paliwa. Rolnictwo (bawełna, kawa, maniok, banany) stanowi 55% PKB i zatrudnia dwie trzecie ludności, ale nadal opiera się głównie na uprawach na własne potrzeby. Północna część kraju nadal boryka się z poważnym kryzysem żywnościowym pomimo sezonowej poprawy produkcji, co wynika z niskich dochodów gospodarstw domowych i utrzymujących się wysokich cen żywności. Działalność górnicza, prowadzona w dużej mierze na skalę rzemieślniczą i półzmechanizowaną, generuje 40% przychodów z eksportu. Dochody z tej działalności znacznie wzrosły od czasu zniesienia międzynarodowego embarga na złoto w 2022 r. oraz dzięki większym wolumenom eksportu (ze średnio 5 ton rocznie do 7 ton w 2025 r.), a także utrzymującym się wysokim cenom. W 2024 r. zniesiono również embargo na diamenty. Wreszcie sektor leśny (3% PKB) mógłby w większym stopniu przyczynić się do wzrostu gospodarczego dzięki wyższej wydajności w działalności pozyskiwania drewna oraz wykorzystaniu planów działania, wspieranych przez Bank Światowy, mających na celu rozwój rynków uprawnień do emisji dwutlenku węgla
Dwa duże projekty mogłyby znacząco poprawić integrację regionalną Republiki Środkowoafrykańskiej oraz rozwój jej korytarzy transportowych. Większość przepływów handlowych (około 90%) odbywa się transportem drogowym, co skutkuje bardzo wysokimi kosztami, długimi czasami tranzytu oraz punktami kontrolnymi wymagającymi nieoficjalnych opłat. Po pierwsze, aby pomóc w otwarciu Republiki Środkowoafrykańskiej oraz obszarów śródlądowych Republiki Konga i Czadu, Bank Światowy finansuje Korytarz 13 (CD13), który połączy Brazzaville z Bangui, a później z N’Djameną. Prace budowlane w Republice Środkowoafrykańskiej rozpoczęły się w 2025 r. dzięki wkładowi w wysokości 280 mln USD od Afrykańskiego Banku Rozwoju. Po drugie, w czerwcu 2026 r. Bank Światowy zatwierdził program o wartości 1,12 mld USD mający na celu zabezpieczenie i modernizację korytarza gospodarczego Douala–Bangui, który stanowi główną trasę dostaw w kraju (przechodzi przez niego 80% handlu). Wreszcie zasięg sieci telekomunikacyjnych poprawia się po wdrożeniu przez Orange sieci 4G w 2024 r.
Trzeba przyznać, że w 2026 r. inflacja ponownie wzrosła w wyniku wyższych cen ropy naftowej i zakłóceń w dostawach, które przełożyły się na ceny podstawowych towarów. W pierwszym kwartale utrzymywała się ona jednak na umiarkowanym poziomie ze względu na słabszy popyt krajowy, gdy gospodarstwa domowe zachowywały ostrożność w końcowej fazie procesu wyborczego. Oczekuje się, że inflacja spowolni w 2027 r., jeśli poprawią się warunki dostaw paliw. W lipcu Zgromadzenie Narodowe uchwaliło ustawę deregulującą import produktów naftowych, którym wcześniej zarządzała wyłącznie kameruńska spółka Neptune Oil. Ponadto oczekuje się, że regionalne otoczenie monetarne pozostanie sprzyjające. Wyższe ceny ropy i gazu zwiększają przychody z eksportu w głównych krajach CEMAC produkujących ropę oraz wzmacniają rezerwy walutowe Banku Państw Afryki Środkowej (BEAC). W tym kontekście oczekuje się, że stopa procentowa pozostanie na niezmienionym poziomie 4,75% w 2026 r.
Finanse publiczne pogrążone w głębokim deficycie
Oczekuje się, że w 2026 r. deficyt budżetowy tymczasowo wzrośnie – bez pomocy zagranicznej deficyt ten osiągnąłby prawie 10% PKB – po czym w 2027 r. ponownie się zmniejszy, choć w warunkach poważnych ograniczeń płynnościowych i zależności od preferencyjnego finansowania zewnętrznego. Wydatki bieżące (12% PKB) są zdominowane przez wynagrodzenia, które pochłaniają 70% dochodów krajowych, pozostawiając niewiele miejsca na inwestycje w infrastrukturę i rozwój społeczny. Konsolidacja fiskalna, wspierana przez MFW w ramach programu ECF, obejmuje takie środki, jak ściślejsza kontrola wydatków na wynagrodzenia, racjonalizacja dotacji oraz realokacja środków na priorytety w zakresie zdrowia, edukacji i bezpieczeństwa. Jednocześnie mobilizacja dochodów krajowych pozostaje na niskim poziomie poniżej 10% PKB ze względu na wąską podstawę opodatkowania, rozmiar gospodarki nieformalnej, zwolnienia podatkowe oraz oszustwa. Reformy finansów publicznych mają zatem na celu zwiększenie dochodów do co najmniej 12% PKB. Aby to osiągnąć, władze planują poszerzyć podstawę opodatkowania, usprawnić pobór podatków oraz cyfryzację poboru dochodów za pomocą systemu e-Tax.
Obciążenie długiem rośnie od 2025 r., ale pozostaje poniżej progu wspólnoty CEMAC wynoszącego 70% PKB. Jego średni koszt pozostaje stosunkowo niski i wynosi 2,7%, a główne ograniczenie budżetowe wynika z faktu, że obsługa długu stanowiła 40% pozyskanych dochodów budżetowych w pierwszym kwartale 2026 r. Oczekuje się, że zadłużenie będzie nadal rosło do 2027 r. w związku z utrzymującymi się deficytami budżetowymi. Tendencję tę potęguje większe uzależnienie od finansowania krajowego i regionalnego. Zadłużenie krajowe i regionalne charakteryzuje się mniej korzystnymi warunkami finansowymi niż zadłużenie zagraniczne. Zadłużenie krajowe ma średnią stopę procentową na poziomie 3,6% i średni okres zapadalności wynoszący 4,5 roku, w porównaniu odpowiednio z 0,8% i 9,5 roku w przypadku zadłużenia zagranicznego. Stanowi on 70% całkowitego zadłużenia i odpowiada 37% PKB oraz 90% kosztów obsługi długu. Dług zagraniczny został zaciągnięty głównie na warunkach preferencyjnych u wierzycieli wielostronnych (MFW, Bank Światowy i Afrykański Bank Rozwoju), a także u wierzycieli dwustronnych, takich jak Tajwan, Arabia Saudyjska i Indie. Obsługa zadłużenia pozostaje poważnym obciążeniem: w pierwszym kwartale 2026 r. pochłonęła ona 40,93% dochodów budżetowych. Chociaż zadłużenie jest możliwe do obsługi, Republika Środkowoafrykańska nadal boryka się z wysokim ryzykiem nadmiernego zadłużenia w kontekście słabych dochodów, presji płynnościowej oraz niepewności co do finansowania zewnętrznego.
Rachunek bieżący wykazuje strukturalny deficyt ze względu na dużą zależność kraju od importu podstawowych towarów, w szczególności żywności i produktów energetycznych, dóbr kapitałowych oraz usług transportowych i logistycznych z Kamerunu. Oczekuje się jednak, że deficyt ten będzie się stopniowo zmniejszał wraz ze spadkiem deficytu handlowego. Eksport, który koncentruje się na ograniczonej liczbie produktów (głównie złoto, diamenty i drewno), jest utrudniony przez brak dostępu do morza, brak bezpieczeństwa w regionie oraz słabą infrastrukturę transportową. Deficyt byłby większy, gdyby nie pomoc międzynarodowa, która wynosi 5% PKB i finansuje większość inwestycji publicznych.
Poprawa sytuacji w zakresie bezpieczeństwa i stabilności politycznej
Od wybuchu wojny domowej w 2013 r. Republika Środkowoafrykańska znajduje się w niestabilnej sytuacji politycznej i bezpieczeństwa. Porozumienie pokojowe podpisane w 2019 r. między rządem Faustina-Archange’a Touadéry a różnymi grupami rebeliantów nie spełniło wszystkich swoich obietnic. Niemniej jednak podziały w Koalicji Patriotów na rzecz Zmian (CPC) – ruchu powstałym w wyniku połączenia sześciu grup rebeliantów w reakcji na kontrowersyjną reelekcję prezydenta Faustin-Archange’a Touadéry w 2020 r. – wraz z porozumieniem pokojowym z lipca 2025 r. zawartym między rządem a dwiema głównymi milicjami (będącymi częścią CPC), nieznacznie zwiększyły kontrolę państwa nad terytorium (o 10%) i, w konsekwencji, nad bezpieczeństwem. Jednak kilka grup zbrojnych nadal prowadzi działania, co skłoniło Radę Bezpieczeństwa ONZ do przedłużenia systemu sankcji do 31 lipca 2027 r.
Nowa konstytucja wprowadzona po referendum zbojkotowanym przez opozycję w lipcu 2023 r. wydłużyła kadencję prezydencką do siedmiu lat z możliwością nieograniczonej liczby reelekcji, co utorowało prezydentowi Touadéra drogę do pozostania u władzy przez dłuższy okres. Podczas wyborów powszechnych, które odbyły się w grudniu 2025 r. i kwietniu 2026 r., prezydent Touadéra zapewnił sobie trzecią kadencję, wygrywając wybory prezydenckie z wynikiem 76% głosów przy frekwencji wyborczej wynoszącej 52%. Wyniki te zostały jednak zakwestionowane przez część opozycji.
Na arenie międzynarodowej Republika Środkowoafrykańska utrzymuje bliskie stosunki z Rosją, której siły (Wagner, zastąpione przez Korpus Afrykański), obecne w kraju od 2017 r., zapewniają ochronę prezydenta i szkolą regularną armię w zamian za uprzywilejowany dostęp do zasobów kraju (górnictwo, drewno i rolnictwo). Jednak wizyta inspektora generalnego Dowództwa Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych w Afryce (AFRICOM) w lutym 2026 r. potwierdziła obecność Stanów Zjednoczonych w ramach wysiłków mających na celu przeciwdziałanie wpływom rosyjskim. MINUSCA, operacja pokojowa ONZ prowadzona w Republice Środkowoafrykańskiej od 2014 r., pozostaje na miejscu pomimo napięć z rządem, siłami rosyjskimi i lokalną ludnością. W marcu 2026 r. wizyta francuskiego ministra spraw zagranicznych w Bangui oznaczała normalizację stosunków dwustronnych po zawieszeniu współpracy wojskowej w 2016 r. Francja wznowiła wsparcie gospodarcze za pośrednictwem Francuskiej Agencji Rozwoju (AFD), które obejmowało pożyczkę w wysokości 25 mln euro udzieloną w październiku 2025 r. Jednocześnie napięcia graniczne z Czadem, któremu zarzuca się wspieranie niektórych milicji rebeliantów, oraz napływ uchodźców i osób powracających w związku z wojną domową w Sudanie nadal utrudniają zarządzanie bezpieczeństwem.