Norwegia

Stabilny wzrost w sektorze prywatnym i publicznym

W 2025 r. gospodarka Norwegii ma rosnąć w szybkim tempie, wspierana przez połączenie rosnącej konsumpcji gospodarstw domowych, zwiększonych wydatków rządowych oraz ożywienia w sektorze węglowodorów. Ożywienie konsumpcji prywatnej wynika częściowo z efektu bogactwa wynikającego z wyższych cen nieruchomości, które wzmocniły sytuację finansową gospodarstw domowych. Jednocześnie wydatki rządowe nadal mają charakter wspierający, a sektor energetyczny czerpie korzyści z utrzymującej się aktywności w sektorze węglowodorów.

Utrzymują się jednak zagrożenia. Wysoki wzrost płac, napędzany trwającymi niedoborami siły roboczej w niektórych sektorach, nadal wywiera presję inflacyjną. Ogranicza to zdolność banku centralnego do agresywnego obniżania stóp procentowych, a obecne prognozy wskazują na około dwie obniżki o 25 punktów bazowych w ciągu roku. Napięta sytuacja na rynku pracy i utrzymujące się obawy inflacyjne mogą przedłużyć okres restrykcyjnej polityki pieniężnej.

W 2025 r. oczekuje się wzrostu liczby upadłości w Norwegii, co odzwierciedla dalszą normalizację po długim okresie niższego poziomu. Chociaż wzrost ten może wydawać się znaczący, bezwzględna liczba upadłości pozostaje na poziomie historycznym i nie powinna sygnalizować alarmującej fali upadłości przedsiębiorstw. Jednocześnie wyższe koszty będą wywierać presję na przedsiębiorstwa, przyczyniając się do wzrostu liczby upadłości. Wzrost płac pozostaje na wysokim poziomie, a ceny energii nadal stanowią wyzwanie dla branż o wysokich kosztach. Jednak silna aktywność gospodarcza powinna utrzymać ogólny poziom upadłości na akceptowalnym poziomie.

Salda wspierane przez sektor węglowodorów

W 2025 r. oczekuje się, że saldo rachunku bieżącego Norwegii nieznacznie się zmniejszy, choć nadal będzie charakteryzować się znaczną nadwyżką w handlu towarami, wynikającą przede wszystkim z eksportu węglowodorów. Chociaż produkcja węglowodorów ma pozostać na wysokim poziomie, ogólny bilans handlowy może ulec pewnemu spowolnieniu. Tymczasem saldo usług prawdopodobnie utrzyma się na podobnym poziomie deficytu lub odnotuje niewielki wzrost. Kluczową cechą pozycji zewnętrznej Norwegii pozostaje niezmiennie wysokie saldo dochodów i transferów bieżących, wspierane przez zyski z jej znacznych aktywów zagranicznych, w tym z największego na świecie funduszu majątkowego.

Oczekuje się, że saldo budżetowe Norwegii pozostanie solidne, przy utrzymującej się wysokiej nadwyżce pomimo rosnących wydatków rządowych. Wyższe dochody, zwłaszcza z sektora węglowodorów, zrównoważą wzrost wydatków, utrzymując dług publiczny na mniej więcej niezmienionym poziomie. Odzwierciedla to stabilną sytuację fiskalną kraju, chociaż – podobnie jak w poprzednich latach – gospodarka kontynentalna nadal odnotowywałaby deficyt bez produkcji ropy i gazu oraz związanych z nią dochodów podatkowych i transferów z funduszu.

Jesienią spodziewane są zacięte wybory

Kolejne wybory parlamentarne, zaplanowane na wrzesień 2025 r., będą miały duże znaczenie. Obecny rząd objął władzę na początku tego roku po tym, jak Partia Centrum – rolnicza, eurosceptyczna partia – opuściła poprzednią koalicję z powodu sporów dotyczących przyszłych stosunków Norwegii z UE, zwłaszcza w zakresie polityki energetycznej. W rezultacie Partia Pracy rządzi obecnie samodzielnie, a były premier i sekretarz generalny NATO Jens Stoltenberg powrócił na stanowisko ministra finansów. Od czasu rozłamu i powrotu Stoltenberga Partia Pracy odnotowuje wzrost poparcia w sondażach, co sprawia, że wynik jesiennych wyborów staje się coraz bardziej niepewny.

Zewnętrzna niepewność polityczna pozostaje kluczowym tematem w Norwegii w 2025 r., ponieważ zmieniająca się dynamika globalna zmusza kraj do ponownej oceny swoich priorytetów strategicznych. Pojawienie się nowej administracji amerykańskiej na arenie międzynarodowej zwiększyło presję na Norwegię, by zwiększyła wydatki na obronę, wzmocniła swoje zobowiązania wobec NATO, a jednocześnie wywołało dyskusje na temat większej samowystarczalności. Jednocześnie Norwegia ponownie ocenia swoje stosunki z UE – nie tylko pod kątem współpracy w zakresie bezpieczeństwa, ale także w odniesieniu do swojej roli jako kluczowego dostawcy energii. Te zmieniające się uwarunkowania geopolityczne kształtują zarówno politykę obronną, jak i ramy norweskich powiązań energetycznych z Europą.

Płatności

Przelewy bankowe są zdecydowanie najczęściej stosowaną formą płatności. Wszystkie wiodące norweskie banki korzystają z sieci elektronicznej BIC/SWIFT, która oferuje tanią, elastyczną i szybką usługę międzynarodowych przelewów środków.

Stosunkowo powszechną praktyką jest również centralizacja rachunków, oparta na scentralizowanym lokalnym systemie rozliczeniowym oraz uproszczonym zarządzaniu przelewami środków.

Powszechnie stosowane są płatności elektroniczne, polegające na realizacji zleceń płatniczych za pośrednictwem strony internetowej banku klienta.

Weksle i czeki nie są ani powszechnie stosowane, ani zalecane, ponieważ aby były ważne, muszą spełniać szereg wymogów formalnych. Ponadto wierzyciele często odmawiają przyjmowania czeków jako środka płatniczego. Z reguły oba instrumenty służą głównie do potwierdzenia istnienia długu.

Natomiast weksle własnościowe (gjeldsbrev) są znacznie bardziej powszechne w transakcjach handlowych i zapewniają lepsze gwarancje, gdy wiążą się z jednoznacznym potwierdzeniem należnej kwoty, co w przypadku późniejszego niewywiązania się z zobowiązania pozwoli beneficjentowi uzyskać tytuł wykonawczy od właściwego sądu.

Windykacja należności

Etap polubowny

Proces windykacji rozpoczyna się od wysłania dłużnikowi wezwania do zapłaty kwoty głównej wraz z wszelkimi karami odsetkowymi uzgodnionymi w umowie w terminie 14 dni.

Jeżeli umowa nie zawiera konkretnej klauzuli karnej, odsetki zaczynają naliczane 30 dni po doręczeniu przez wierzyciela wezwania do zapłaty i od 2004 r. są obliczane na podstawie stopy bazowej ustalonej przez Norweski Bank Centralny (Norges Bank) obowiązującej od 1 stycznia lub 1 lipca danego roku, powiększonej o osiem punktów procentowych.

W przypadku braku spłaty lub porozumienia wierzyciele mogą zwrócić się do Komisji Pojednawczej (Forliksrådet), organu o charakterze quasi-administracyjnym. Aby skorzystać z tej procedury, wierzyciele muszą przedłożyć dokumenty potwierdzające ich roszczenie, które powinno być wyrażone w koronach norweskich.

Rada Pojednawcza wyznacza następnie dłużnikowi krótki termin na ustosunkowanie się do zgłoszonego roszczenia, a następnie przeprowadza przesłuchanie stron, osobiście lub za pośrednictwem ich oficjalnych przedstawicieli (stevnevitne). Na tym etapie postępowania obecność adwokatów nie jest systematycznie wymagana. Osiągnięte porozumienie będzie podlegało egzekucji na takich samych zasadach jak wyrok sądowy.

Postępowanie sądowe

Jeżeli nie dojdzie do ugody, sprawa zostaje przekazana do sądu pierwszej instancji w celu rozpatrzenia. Jednak w przypadku roszczeń uznanych za zasadne Rada Pojednawcza ma uprawnienia do wydania orzeczenia, które ma moc wyroku sądowego.

Sprawa przekazana do sądu wyższej instancji rozpoczyna się od wezwania do stawienia się przed sądem miejskim lub rejonowym. Wezwanie zostanie doręczone dłużnikowi wraz z nakazem poinformowania sądu o zamiarze wniesienia odpowiedzi na pozew, jeśli dłużnik wyrazi taką wolę.

W przypadku gdy pozwany nie odpowie na wezwanie w wyznaczonym terminie (około trzech tygodni) lub nie stawi się na rozprawie, Komisja wydaje orzeczenie zaoczne, które również ma moc wyroku sądowego. Czas trwania postępowania różni się w zależności od sądu.

Bardziej złożone lub sporne roszczenia rozpatruje sąd pierwszej instancji (tingrett). Postępowanie przed tym sądem opiera się na dowodach ustnych i pisemnych oświadczeniach stron. Przed wydaniem wyroku sąd analizuje argumenty i przesłuchuje świadków stron.

W Norwegii nie istnieje system sądów gospodarczych, jednak sąd pierwszej instancji jest właściwy do rozpatrywania spraw dotyczących zbycia aktywów kapitałowych, dziedziczenia majątku, a także postępowań upadłościowych.

0

0

0

Wykonanie orzeczenia sądowego

Wyrok krajowy podlega egzekucji przez dziesięć lat od momentu uprawomocnienia się. Jeżeli dłużnik nie zastosuje się do wyroku, wierzyciel może zwrócić się do organów egzekucyjnych o przymusowe wykonanie wyroku, a organy te dokonają wówczas zajęcia majątku i środków finansowych dłużnika.

Mimo że Norwegia nie jest członkiem UE, w odniesieniu do orzeczeń wydanych przez państwa UE, takich jak unijne nakazy zapłaty lub europejski tytuł egzekucyjny, stosowane będą szczególne i korzystne mechanizmy egzekucyjne w ramach „systemu brukselskiego”. Orzeczenia wydane przez państwa spoza UE będą egzekwowane na zasadzie wzajemności, pod warunkiem że państwo, które je wydało, jest stroną umowy dwustronnej lub wielostronnej z Norwegią.

Postępowanie upadłościowe

POSTĘPOWANIA POZASĄDOWE

Prywatne, pozasądowe restrukturyzacje są w Norwegii powszechne, mimo że nie są one regulowane przepisami prawa. Dłużnicy i wierzyciele mają swobodę zawierania wszelkiego rodzaju porozumień, jednak w praktyce często stosuje się ustawę o restrukturyzacji zadłużenia i upadłości. Jeśli strony wyrażą taką wolę, procesem tym może kierować osoba trzecia (prawnik lub księgowy).

RESTRUKTURYZACJA ZADŁUŻENIA

Procedurę tę może wszcząć wyłącznie dłużnik, który wyrazi na to zgodę. Jego sytuacja finansowa jest oceniana przez komisję nadzorczą wyznaczoną przez sąd, a następnie przygotowywana jest propozycja układu. Jeśli sąd wyrazi zgodę, komisja ds. układu oraz syndyk wyznaczony przez sąd będą zarządzać działalnością dłużnika i opracują umowę układu. Postępowanie w sprawie uregulowania zadłużenia może zakończyć się całkowitym uregulowaniem zadłużenia, zawarciem układu lub wszczęciem postępowania upadłościowego.

POSTĘPOWANIE UPADŁOŚCIOWE

Postępowanie może zostać wszczęte na mocy postanowienia sądu na wniosek dłużnika lub wierzyciela. Ten ostatni musi zagwarantować pokrycie kosztów związanych z postępowaniem. Sąd wyznaczy syndyka i oceni potrzebę powołania komitetu wierzycieli przed wydaniem postanowienia o ogłoszeniu upadłości oraz wyznaczy wierzycielom termin na zgłoszenie wierzytelności (od trzech do sześciu tygodni). Cały majątek dłużnika zostaje zajęty, ustalana jest wysokość długu oraz sporządzany jest wykaz zatwierdzonych wierzytelności.

Jeżeli nie dojdzie do ugody, sprawa zostaje przekazana do sądu pierwszej instancji w celu rozpatrzenia. Jednak w przypadku roszczeń uznanych za zasadne Rada Pojednawcza ma uprawnienia do wydania orzeczenia, które ma moc wyroku sądowego. Sprawa przekazana do sądu wyższej instancji rozpocznie się od wezwania do stawienia się przed sądem miejskim lub rejonowym. Wezwanie zostanie doręczone dłużnikowi wraz z nakazem poinformowania sądu o zamiarze wniesienia odpowiedzi na pozew, jeśli dłużnik wyrazi taką wolę.

W przypadku gdy pozwany nie odpowie na wezwanie w wyznaczonym terminie (około trzech tygodni) lub nie stawi się na rozprawie, Komisja wydaje orzeczenie zaoczne, które również ma moc wyroku sądowego. Czas trwania postępowania różni się w zależności od sądu.

Bardziej złożone lub sporne roszczenia rozpatruje sąd pierwszej instancji (tingrett). Postępowanie plenarne tego sądu opiera się na dowodach ustnych i pismach procesowych. Przed wydaniem wyroku sąd bada argumenty i przesłuchuje świadków stron.

W Norwegii nie istnieje system sądów gospodarczych, jednak sąd pierwszej instancji jest właściwy do rozpatrywania spraw dotyczących zbycia aktywów kapitałowych, dziedziczenia majątku, a także postępowań upadłościowych.

Ostatnia aktualizacja: marzec 2025 r.