Nikaragua

Działalność napędzana konsumpcją, ale osłabiona przez zaostrzoną politykę Stanów Zjednoczonych

W 2025 r. tempo wzrostu gospodarczego ulegnie spowolnieniu pod wpływem podwyżek ceł amerykańskich wprowadzonych w sierpniu oraz zaostrzenia polityki imigracyjnej Stanów Zjednoczonych. Nie przewiduje się, aby wysoki poziom przekazów pieniężnych z USA odnotowany w pierwszym kwartale, spowodowany obawami nikaraguańskich emigrantów, utrzymał się przez pozostałą część roku.

W 2026 r. oczekuje się ponownego spowolnienia aktywności gospodarczej – w jeszcze szybszym tempie – w miarę jak czynniki hamujące wzrost w 2025 r. w pełni się ujawnią. Trzeba przyznać, że konsumpcja prywatna (stanowiąca 70% PKB) pozostanie głównym motorem gospodarki i korzysta z umiarkowanej inflacji, która utrzymuje się w górnej granicy przedziału docelowego (3% +/- 1%) wyznaczonego przez Centralny Bank Nikaragui (CBN). Idąc w ślady amerykańskiej Rezerwy Federalnej (Fed), CBN trzykrotnie obniżył swoją stopę referencyjną od końca 2024 r., ustalając ją w styczniu 2025 r. na poziomie 6,25% i utrzymując dodatnią różnicę w stosunku do stóp Fed. Oczekuje się, że CBN będzie kontynuować politykę łagodzenia polityki pieniężnej zgodnie z kursem Fed, a kolejne obniżki są spodziewane do końca 2025 r. oraz na początku 2026 r. Przekazy pieniężne (26,6% PKB w 2024 r.), z których 82,6% pochodzi ze Stanów Zjednoczonych, będą nadal wspierać konsumpcję. Niemniej jednak przekazy pieniężne od emigrantów mogą ulec zmniejszeniu w wyniku zaostrzenia polityki imigracyjnej Stanów Zjednoczonych: po pierwsze, poprzez wprowadzenie od stycznia 2026 r. 1-procentowego podatku w USA od przelewów pozabankowych, po drugie, poprzez cofnięcie tymczasowego statusu legalnego rezydenta 532 000 obywateli z Ameryki Środkowej, w tym z Nikaragui, a wreszcie poprzez zabezpieczenie granicy z Meksykiem. W Stanach Zjednoczonych mieszka ponad milion obywateli Nikaragui, w tym prawie 300 000 nielegalnych imigrantów. Inwestycje publiczne będą nadal rosły, zwłaszcza w ramach Programu Inwestycji Publicznych (8,1% PKB w 2025 r.), co będzie wspierać sektor budowlany. Inwestycje zagraniczne ze Stanów Zjednoczonych i innych krajów zachodnich pozostaną na umiarkowanym poziomie, hamowane przez niekorzystne warunki prowadzenia działalności gospodarczej. Władze zacieśnią więzi z Chinami, które finansują takie projekty, jak przekształcenie lotniska wojskowego w terminal cywilny (400 mln USD), elektrownie słoneczne oraz autostrady. Niemniej jednak konsumpcja publiczna będzie nadal ograniczana przez restrykcje budżetowe, co znajduje odzwierciedlenie zwłaszcza w redukcji zatrudnienia w służbie cywilnej oraz koncentracji wydatków na pomoc dla przedsiębiorstw eksportowych i osób powracających ze Stanów Zjednoczonych.

Chociaż w 2024 r. Stany Zjednoczone stanowiły 52% nikaraguańskiego eksportu (były największym odbiorcą), w sierpniu 2025 r. nałożyły one 18-procentowe cło na towary importowane z Nikaragui. Narażonych jest na to kilka sektorów, w tym sektor odzieżowy (20% całkowitego eksportu), ponieważ Nikaragua jest drugim co do wielkości dostawcą do USA spośród krajów CAFTA-DR. Pod presją znajdą się również eksport przewodów elektrycznych dla przemysłu motoryzacyjnego (10%), produktów z wołowiny (10%) oraz cygar klasy premium (6,3% całości, z czego 78% trafia do Stanów Zjednoczonych). Należy spodziewać się utraty konkurencyjności w stosunku do sąsiadów objętych niższymi cłami. Do tego dochodzi groźba ze strony Stanów Zjednoczonych, że wykluczą Nikaraguę z umowy o wolnym handlu CAFTA-DR. Wreszcie sektor turystyczny będzie nadal słabo rozwinięty z powodu niechęci rządu oraz lokalnego otoczenia biznesowego, które zniechęca inwestorów.

Zrównoważone finanse publiczne i stabilna pozycja zewnętrzna

Rząd prowadzi rygorystyczną politykę fiskalną, ograniczoną zarówno przez wysoki dług publiczny, jak i ograniczony dostęp do międzynarodowego finansowania, a jej celem jest zachowanie rezerwy na wypadek pogorszenia się stosunków ze Stanami Zjednoczonymi. Ta dyscyplina fiskalna umożliwiła rządowi osiąganie nadwyżek budżetowych od 2022 r., przy wsparciu solidnego wzrostu gospodarczego. W 2025 r. budżet przewiduje dochody w wysokości 4,3 mld USD (20,8% PKB, +14,5% w porównaniu z rokiem 2024) oraz 4,2 mld USD wydatków (20,2% PKB), przy czym wyraźny wzrost inwestycji (+36,7%) wyjaśnia umiarkowane zmniejszenie nadwyżki budżetowej spodziewanej w latach 2025 i 2026. Wydatki przeznaczane są głównie na opiekę zdrowotną (17%), edukację (12%), infrastrukturę (13%) oraz bezpieczeństwo (10%). Ponadto kontynuowane będą działania na rzecz wspierania programów społecznych. Oczekuje się, że rząd będzie nadal wprowadzał redukcje zatrudnienia. Ponadto w okresie od stycznia do kwietnia 2025 r. dochody wzrosły o 15,4% dzięki poprawie ściągalności podatków. Oczekuje się jednak, że tempo to ulegnie spowolnieniu w wyniku spadku przekazów pieniężnych przewidywanego w 2026 r.

Tendencja spadkowa wskaźnika zadłużenia powinna się utrzymać dzięki nadwyżkom pierwotnym i umiarkowanemu wzrostowi gospodarczemu. Prawie cały dług publiczny jest denominowany w dolarach amerykańskich (93%), co sprawia, że jest on wrażliwy na ryzyko kursowe, choć ryzyko to jest łagodzone przez solidne rezerwy walutowe i system stałego kursu walutowego. Dług zagraniczny Nikaragui (85% całkowitego długu w 2024 r.) pozostanie w dużej mierze zaciągnięty na warunkach preferencyjnych. Około 78% długu znajduje się w rękach wierzycieli wielostronnych, w tym Międzyamerykańskiego Banku Rozwoju (28% na koniec 2023 r.), Środkowoamerykańskiego Banku Integracji Gospodarczej (27%) oraz Banku Światowego (11%). Jednak dostęp do rynków międzynarodowych pozostanie praktycznie niemożliwy, a finansowanie ze strony organizacji wielostronnych może stopniowo maleć pod presją Stanów Zjednoczonych.

Jeśli chodzi o rachunki zagraniczne, nadwyżka na rachunku bieżącym wzrośnie w 2025 r., napędzana wyższymi przekazami pieniężnymi (+11,9% w okresie od stycznia do kwietnia 2025 r.) oraz cenami złota (18% całkowitego eksportu w 2024 r.) w związku ze zwiększonym wydobyciem złota. Jednak nadwyżka ta może ulec osłabieniu w 2026 r. pod wpływem łącznego oddziaływania słabszego popytu ze strony Stanów Zjednoczonych, wyższych ceł amerykańskich oraz niższych przekazów pieniężnych od emigrantów. Ponadto niedoinwestowanie, niedobory siły roboczej spowodowane masową emigracją oraz zagrożenia klimatyczne będą miały negatywny wpływ na kluczowe sektory, takie jak uprawa kawy (7% całkowitego eksportu w 2024 r.). Nadwyżka na rachunku bieżącym będzie nadal wzmacniać rezerwy walutowe, które w kwietniu 2025 r. wyniosły 6,7 mld USD, pokrywając sześciomiesięczny import. Powinno to wystarczyć do utrzymania sztywnego kursu cordoby względem dolara.

Konsolidacja coraz bardziej izolowanego reżimu autorytarnego

Daniel Ortega pełni funkcję prezydenta Nikaragui od stycznia 2007 r., a jego żona, Rosario Murillo, jest oficjalną współprezydentką od stycznia 2025 r. Ich partia, Sandinistowski Front Wyzwolenia Narodowego (FSLN, sandiniści), posiada 76 z 92 mandatów w Zgromadzeniu Narodowym. Para ta sprawuje absolutną władzę w reżimie charakteryzującym się represjami wobec przeciwników, likwidacją zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego oraz neutralizacją sił przeciwwagowych. Wybory powszechne, które zostały przełożone na listopad 2027 r., prawdopodobnie nie przyniosą zmiany władzy. W polityce wewnętrznej reżim realizuje strategię kontroli, czego przykładem jest reforma konstytucyjna uchwalona w styczniu 2025 r. Ma ona na celu wzmocnienie władzy wykonawczej poprzez wydłużenie kadencji prezydenta (z pięciu do sześciu lat), utworzenie stanowiska współprezydenta, które obecnie piastuje Murillo, oraz zniesienie niezależności władzy ustawodawczej i sądowniczej. Krokowi temu towarzyszyło cofnięcie statusu prawnego tysięcy organizacji pozarządowych, pozbawienie obywatelstwa setek dysydentów (z których część stała się bezpaństwowcami) oraz wystąpienie z Rady Praw Człowieka ONZ w lutym 2025 r. Ortegowie zmuszają protestujących do ucieczki, głównie do Stanów Zjednoczonych i Kostaryki. Jednak niektórzy z tych uchodźców mogą zostać odesłani z powrotem do Nikaragui z powodu zaostrzenia polityki imigracyjnej Stanów Zjednoczonych.

Międzynarodowa izolacja narasta. Europejskie sankcje wobec wysokich rangą urzędników obowiązują od października 2019 r. i zostały przedłużone co najmniej do października 2025 r. Sankcje ukierunkowane nałożyły również Stany Zjednoczone, w szczególności na mocy ustawy Renacer z 2021 r., upoważniającej do podjęcia środków gospodarczych i dyplomatycznych wobec członków reżimu oraz zawieszenia pożyczek wielostronnych. Ustawa Renacer toruje również drogę do wykluczenia Nikaragui z umowy o wolnym handlu CAFTA-DR. Reżim pozostaje niewzruszony wobec tych sankcji, które mają niewielki wpływ na gospodarkę. Napięcia ze Stanami Zjednoczonymi nasiliły się po tym, jak rząd uznał talibów w Afganistanie, zerwał stosunki z Izraelem oraz w następstwie amerykańskich środków mających na celu ograniczenie przepływów migracyjnych.

Jednocześnie rodzina Ortega zacieśnia więzi z Rosją i Chinami. Umowa dwustronna z Moskwą przewiduje wzajemną ochronę prawną przywódców, a trwają rozmowy na temat zacieśnienia współpracy wojskowej. Wreszcie stosunki z Chinami uległy umocnieniu od czasu zbliżenia tego kraju do Pekinu w 2021 r. Wejście w życie umowy o wolnym handlu na początku 2024 r. utorowało drogę do rosnącego zaangażowania Chin w sektorach strategicznych.

Ostatnia aktualizacja: sierpień 2025 r.