USA
Francja
Holandia
Polska
Chiny
Belgia
CzechyWydatki budżetowe wspierają wzrost gospodarczy w latach 2026–2027
Niemcy są obecnie jedną z najwolniej rozwijających się gospodarek rozwiniętych, a realny PKB praktycznie nie wzrósł od końca 2019 r. Model biznesowy kraju, zorientowany na eksport i oparty w dużej mierze na przemyśle maszynowym, motoryzacyjnym i chemicznym, już od dłuższego czasu znajduje się pod presją. Niestety, wyższe ceny energii, wprowadzenie amerykańskich ceł oraz rosnąca konkurencja ze strony Chin na rynkach światowych dodatkowo obciążają gospodarkę krajową. Po spadku w 2023 r. i stagnacji w 2024 r. wzrost gospodarczy w końcu powrócił w 2025 r., kiedy to realny PKB wzrósł o wciąż anemiczne 0,2%. Pozytywnym aspektem jest to, że kolejne przyspieszenie w 2026 r. jest nadal prawdopodobne, chociaż konflikt na Bliskim Wschodzie i jego wpływ na ceny energii i chemikaliów stanowią pewne utrudnienia. Zakładamy, że w 2027 r. niemiecka gospodarka przyspieszy. W przeciwieństwie do poprzednich faz ożywienia gospodarczego, ekspansja ta nie będzie napędzana głównie przez sektor prywatny, ponieważ zarówno konsumpcja gospodarstw domowych, jak i inwestycje przedsiębiorstw powinny pozostać na niskim poziomie, a eksport netto nadal będzie rozczarowywał.
Wręcz przeciwnie, w 2025 r. rząd utworzył finansowany z długu Specjalny Fundusz na rzecz Infrastruktury i Neutralności Klimatycznej (SFIC), który będzie miał stymulujący wpływ na wydatki rządowe, zwłaszcza na inwestycje publiczne. Znaczny budżet funduszu, wynoszący 500 mld euro (około 11% obecnego PKB), zostanie wydatkowany w ciągu następnej dekady, przy czym po 100 mld euro zostanie przeznaczone odpowiednio dla krajów związkowych (regionów) oraz na fundusz klimatyczny i transformacyjny. Pozostałe 300 mld euro zostanie przydzielone przez rząd federalny. Jak dotąd wykorzystanie środków przebiega jednak z opóźnieniem, co ogranicza potencjalny wpływ na wzrost gospodarczy. Najnowszy raport z postępów, oparty na danych z czerwca 2026 r., przedstawia mieszany obraz sytuacji. Na poziomie krajów związkowych do połowy 2026 r. na projekty przeznaczono 9,6% budżetu (co odpowiada 9,6 mld euro), ale faktycznie wypłacono jedynie 0,5%. Na szczeblu federalnym wyniki są znacznie lepsze: w 2025 r. rząd zdołał wydać 14,0 mld euro (co stanowi 74,0% przydzielonego budżetu w wysokości 18,9 mld euro). W okresie od stycznia do czerwca 2026 r. wypłacono 15,1 mld euro, co stanowi około 38% tegorocznego budżetu wynoszącego 39,7 mld euro. Istnieją jednak znaczne różnice między poszczególnymi projektami. Podczas gdy inwestycje szpitalne pochłonęły już w 2026 r. 100% przydzielonego im budżetu (6 mld euro), a obiekty sportowe skorzystały z wypłaty około 60% środków przeznaczonych na rok 2026 (500 mln z 836 mln euro), w innych obszarach sytuacja wygląda znacznie gorzej. W przypadku infrastruktury energetycznej, badań i rozwoju oraz cyfryzacji wskaźniki wypłat środków plasują się obecnie na niskim poziomie dwucyfrowym. Tymczasem infrastruktura transportowa, która w tym roku otrzyma lwią część środków z SFIC, do końca czerwca 2026 r. wykorzystała około jednej trzeciej swojego budżetu wynoszącego 22 mld euro. Podsumowując, inwestycje publiczne w Niemczech mają w tym roku wzrosnąć do około 129 mld euro, w porównaniu z 75 mld euro w 2024 r. Podczas gdy sektor budowlany i branże pokrewne skorzystają na zwiększonych wydatkach na infrastrukturę i budynki, przemysł zbrojeniowy również będzie odnotowywał wyższy popyt w latach 2026–2027. Specjalny fundusz na rzecz ponownego uzbrojenia (utworzony przez poprzedni rząd po inwazji na Ukrainę w 2022 r., o wartości 100 mld euro) zostanie wyczerpany do końca 2027 r., jednak obecny rząd wyłączył wydatki wojskowe z zapisanej w konstytucji klauzuli hamulca zadłużenia. W rezultacie przewiduje się, że budżet obronny osiągnie w 2029 r. poziom 152 mld euro, co stanowi trzykrotność wartości z 2023 r. i odpowiada 3,5% PKB (obecnie 2,4%). Biorąc pod uwagę ogromne problemy z moce produkcyjne w niemieckim przemyśle zbrojeniowym, część dodatkowych zamówień zostanie nieuchronnie złożona u zagranicznych dostawców, co w konsekwencji wesprze również wzrost tego sektora za granicą.
Ogółem niemiecki pakiet bodźców fiskalnych powinien przyczynić się do wzrostu gospodarczego o 0,4 punktu procentowego zarówno w 2026, jak i w 2027 r., jednak będzie to wiązało się z wyższymi deficytami budżetowymi i wzrostem długu publicznego. Dzieje się to w momencie, gdy rentowność niemieckich 10-letnich obligacji skarbowych wzrosła już do 3,2%, osiągając najwyższy poziom od 2011 roku. W wyniku deficytów budżetowych na poziomie około 4% PKB zarówno w 2026, jak i 2027 r., a także słabego wzrostu gospodarczego, przewiduje się, że wskaźnik długu publicznego Niemiec w stosunku do PKB wzrośnie z około 62% w 2024 r. do blisko 68% na koniec 2027 r. W porównaniu z innymi krajami europejskimi wskaźnik ten nadal jest na solidnym poziomie (średnia dla strefy euro wyniosła 89% w II kwartale 2026 r.), ale sygnalizuje odejście od tradycyjnie rygorystycznego i zdyscyplinowanego podejścia fiskalnego tego kraju. Stwarza to również ryzyko w perspektywie średnioterminowej, gdyby środki z budżetu SFIC zostały niewłaściwie wykorzystane na rządowe zasiłki, zamiast na inwestycje publiczne.
Sektor prywatny nadal osiąga słabe wyniki
Problem polega na tym, że bez bodźców fiskalnych gospodarka Niemiec byłaby narażona na ponowną stagnację, ponieważ zarówno gospodarstwa domowe, jak i przedsiębiorstwa są pesymistycznie nastawione do nadchodzących kwartałów. Wybuch wojny z Iranem w marcu 2026 r. oraz wynikający z niej wzrost cen energii negatywnie wpłynęły na zaufanie konsumentów. Indeks nastrojów konsumentów GfK spadł w maju do najniższego od trzech lat poziomu -33,1 punktu i od tego czasu odnotował jedynie nieznaczne ożywienie. Zarówno prognozy gospodarcze, jak i dotyczące dochodów spadły z bardzo wysokich poziomów +10,1 i +15,2 w lipcu 2025 r. do odpowiednio -6,3 i -14,5 rok później. Subindeks „skłonności do zakupów” również znajduje się głęboko w strefie ujemnej. W połączeniu z wyższą niż wcześniej przewidywano inflacją (prowadzącą do stagnacji płac realnych) oraz zwiększonym brakiem bezpieczeństwa zatrudnienia spowoduje to spadek popytu gospodarstw domowych w pozostałej części 2026 r. oraz w pierwszych kwartałach 2027 r. Biorąc pod uwagę znaczenie konsumpcji prywatnej (stanowiącej ponad 53% PKB w 2025 r.), nie wróży to dobrze perspektywom wzrostu gospodarczego w okresie prognozy.
Tymczasem po stronie przedsiębiorstw wskaźnik klimatu biznesowego Ifo powrócił do trendu wzrostowego, odnotowując trzy kolejne poprawy w okresie od maja do lipca. Niemniej jednak wskaźnik ten pozostaje na poziomie ujemnym we wszystkich badanych sektorach, a szczególnie detaliści są bardzo pesymistyczni co do najbliższych dwunastu miesięcy. Niepokojące jest to, że ryzyko kredytowe pozostaje problemem: liczba upadłości przedsiębiorstw rośnie od 2022 r., a w okresie styczeń–kwiecień 2026 r. odnotowano kolejny wzrost o 7% r/r. EBC podniósł już kluczowe stopy procentowe w strefie euro, a dalsze podwyżki są możliwe, jeśli wojna z Iranem przełoży się na bardziej trwałą presję cenową. Równie problematyczne jest to, że najnowsze badanie EBC dotyczące akcji kredytowej banków, opublikowane w lipcu 2026 r., pokazuje, że dostęp przedsiębiorstw do kredytów został ograniczony przez kredytodawców komercyjnych przez cztery kolejne kwartały. Powołując się na rosnące ryzyko geopolityczne i ryzyko niewypłacalności, banki spodziewają się również dalszego zaostrzania warunków w drugiej połowie 2026 r., co spowoduje dodatkowe trudności w zakresie refinansowania dla niemieckich przedsiębiorstw.
Nadwyżka na rachunku bieżącym kraju wynika w dużej mierze z handlu towarami. Podczas gdy eksport do strefy euro nadal rośnie, dostawy do Chin i Stanów Zjednoczonych (dwóch najważniejszych rynków eksportowych) od dłuższego czasu maleją. Po spadkach o około 10% w 2025 r. dane za okres styczeń–maj 2026 r. również są niekorzystne: eksport do USA spadł o 7,0% r/r, a do Chin o 13,0%. Jednocześnie wzrost importu pozostaje dynamiczny, przewyższając tempo wzrostu eksportu w pierwszych pięciu miesiącach 2026 r. (3,7% w porównaniu z 3,0%). W wyniku słabnącej konkurencyjności Niemiec, nowo wprowadzonych barier handlowych w USA oraz wyższych kosztów importu energii, prognozuje się, że wciąż znaczna nadwyżka na rachunku bieżącym Niemiec zmniejszy się w latach 2026–2027, spadając do 3,2% w 2027 r. (w 2024 r. wynosiła 5,8%).
Rząd coraz mniej popularny
Po przedterminowych wyborach w lutym 2025 r. oraz utworzeniu w maju 2025 r. nowego rządu koalicyjnego pomiędzy centroprawicową CDU/CSU pod przewodnictwem kanclerza Friedricha Merza a centrolewicowymi socjaldemokratami (SPD) pod przewodnictwem wicekanclerza i ministra finansów Larsa Klingbeila, poparcie społeczne dla obu partnerów stale spada. Wskaźniki poparcia dla Merza spadły do około 20%, co stanowi najniższy wynik w historii wśród wszystkich niemieckich kanclerzy, a poparcie dla obu partii zmniejszyło się odpowiednio do 22% (CDU/CSU) i 12% (SPD). Największym beneficjentem tej sytuacji jest skrajnie prawicowa AfD: na szczeblu federalnym partia ta osiąga obecnie w sondażach około 28%, co uczyniłoby ją największą partią w Bundestagu, izbie niższej parlamentu. AfD ma szansę osiągnąć bardzo dobre wyniki w trzech zbliżających się wyborach regionalnych we wschodnich Niemczech tej jesieni. W kraju związkowym Saksonia-Anhalt partia ta mogłaby zdobyć bezwzględną większość (obecnie w sondażach osiąga 42%) w wrześniowych wyborach i utworzyć swój pierwszy rząd regionalny. Taki wynik jeszcze bardziej zdestabilizowałby rząd federalny, potencjalnie wywołując walkę o przywództwo w CDU/CSU i powodując apele wśród polityków centroprawicy o porzucenie obecnej „polityki zapory ogniowej”, która zabrania współpracy z AfD. Presja na kanclerza Merza narastała już w lipcu, po nieudanej rekonstrukcji rządu, która zraziła znaczną część jego własnej frakcji parlamentarnej.
Ponadto rząd zgodził się na wdrożenie znaczących (choć wciąż niewystarczających) reform systemu opieki społecznej. Komisje złożone z ekspertów zaproponowały zmiany w systemach emerytalnym i opieki zdrowotnej w połowie 2026 r., a rząd zasygnalizował zgodę na te propozycje. Na początku tego roku zaostrzono również warunki uzyskania zasiłku dla bezrobotnych (co było kluczowym tematem kampanii CDU/CSU), ale oszczędności nie są tak znaczne, jak początkowo przewidywano. Propozycje reform napotykają jednak poważne ryzyko związane z ich wdrożeniem w parlamencie. Reforma emerytalna przewiduje podwyższenie wieku emerytalnego, a także zwiększenie składek zarówno dla pracodawców, jak i pracowników. Środki te okażą się niepopularne wśród elektoratu w czasie, gdy rząd już boryka się ze słabymi wynikami sondaży. Jednocześnie tzw. wielka koalicja (składająca się z dwóch sił politycznych, które niegdyś dominowały w powojennych Niemczech) dysponuje w parlamencie zaledwie 12-mandatową większością. Tak krucha większość nie pozwala na zbyt wiele głosów sprzeciwu w szeregach rządu.