Rumunia
Europa
Ukraina
Czechy
Turcja
ChinyOżywienie wzrostu gospodarczego po latach zewnętrznych wstrząsów
Gospodarka Mołdawii stopniowo się ożywia po kilku latach kolejnych wstrząsów spowodowanych wojną na Ukrainie, zakłóceniami w dostawach energii i suszą. Po wzroście gospodarczym na poziomie bliskim zeru w 2024 r. oczekuje się ożywienia w latach 2025–2026, wspieranego przez odradzający się popyt krajowy, produkcję rolną (odbijającą się po spadkach spowodowanych warunkami pogodowymi) oraz dalsze wsparcie ze strony UE. Kluczowymi motorami wzrostu pozostaną usługi z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz inne sektory usługowe (zwłaszcza transport drogowy), które będą czerpać korzyści z silnego popytu zewnętrznego, natomiast oczekuje się stopniowego ożywienia produkcji przemysłowej w miarę poprawy logistyki eksportowej i wzrostu zaufania inwestorów. Instrument Reform i Wzrostu UE pobudzi inwestycje publiczne, natomiast utrzymujący się wzrost płac realnych, ożywienie na rynku pracy, podwyżki płac w sektorze publicznym i płac minimalnych oraz wysokie przekazy pieniężne z UE będą podtrzymywać konsumpcję gospodarstw domowych. Inflacja, która w 2022 r. osiągnęła szczytowy poziom powyżej 28%, gwałtownie spadła i przewiduje się, że do 2026 r. powróci do poziomu bliskiego (NBM) na poziomie 5% do 2026 r. po szoku związanym z dostawami energii na początku 2025 r., spowodowanym zakłóceniami w tranzycie rosyjskiego gazu przez Ukrainę, co dodatkowo wzmogło presję inflacyjną. Dalszy spadek cen żywności i regulowanych cen energii powinien pomóc w utrzymaniu tendencji spadkowej.
Stosunkowo stabilne finanse publiczne w obliczu dużej zależności od czynników zewnętrznych
Sytuacja budżetowa pozostaje trudna. Chociaż deficyt zmniejszył się do 3,9% w 2024 r., w 2026 r. ma się ponownie zwiększyć z powodu wyższych wynagrodzeń w sektorze publicznym, środków wsparcia energetycznego oraz potrzeb inwestycyjnych związanych z instrumentem „Reform and Growth Facility” wspieranym przez UE. Perspektywy budżetowe Mołdawii w dużym stopniu zależą od dalszego wsparcia ze strony MFW, UE i Banku Światowego, które obecnie pokrywa znaczną część potrzeb finansowych kraju. Programy MFW w ramach Rozszerzonego Instrumentu Kredytowego (ECF) oraz Rozszerzonego Instrumentu Funduszowego (EFF) (o łącznej wartości 790 mln USD w latach 2021–2025, uzupełnione o Instrument Odporności i Zrównoważonego Rozwoju o wartości 173 mln USD) odegrały kluczową rolę w zaspokojeniu potrzeb finansowych pomimo zmienności rynkowej. Dług publiczny pozostaje na umiarkowanym poziomie, ale bez trwałej konsolidacji będzie stopniowo wzrastał. Dług, którego 59% stanowi dług zagraniczny, ma w większości charakter długoterminowy i preferencyjny – ponad 80% zagranicznego długu publicznego jest zaciągnięte wobec instytucji międzynarodowych, co pozwala utrzymać koszty obsługi długu na akceptowalnym poziomie. W wyniku utrzymującego się deficytu dług wykazuje tendencję wzrostową. Mołdawia charakteryzuje się umiarkowanym ryzykiem nadmiernego zadłużenia, biorąc pod uwagę korzystny profil zadłużenia (zewnętrznego) oraz przewidywane ożywienie gospodarcze.
Mołdawia boryka się z poważnymi słabościami zewnętrznymi. Trwająca wojna na Ukrainie negatywnie wpływa na zaufanie inwestorów. Ponadto deficyt na rachunku bieżącym (CA) pozostaje strukturalnie wysoki ze względu na wąską bazę eksportową i dużą zależność od importu, zwłaszcza w zakresie energii i dóbr kapitałowych. W 2024 r. wzrósł on do 16% PKB i oczekuje się, że w latach 2025–2026 będzie nadal rósł. Eksport krajowy powinien znacznie wzrosnąć wraz z produkcją rolną, jednak tendencja ta zostanie zakłócona przez wyższy import dóbr inwestycyjnych oraz spadek reeksportu paliw i towarów na Ukrainę, który rozpoczął się pod koniec 2024 r. z powodu problemów logistycznych. Niemniej jednak eksport netto powinien w mniejszym stopniu hamować wzrost gospodarczy. Deficyt handlowy, który ma charakter strukturalny i wynosi ponad 30% PKB, pozostaje głównym czynnikiem powodującym nierównowagę na rachunku bieżącym. Niemniej jednak eksport usług, zwłaszcza usług informatycznych, oraz napływ przekazów pieniężnych (około 10% PKB) stanowią istotną kompensację. Leu funkcjonuje w ramach kontrolowanego kursu płynnego i pozostaje zasadniczo stabilny przy ograniczonej interwencji ze strony Narodowego Banku Mołdawii (NBM). Utrzymuje się podatność na ponowne wstrząsy energetyczne, zwłaszcza w odniesieniu do dostaw energii elektrycznej z Naddniestrza, choć Mołdawia poczyniła znaczne postępy w dywersyfikacji importu gazu i energii elektrycznej poprzez Rumunię i system UE.
Stabilny sektor finansowy, ale niska aktywność finansowa
Sektor finansowy Mołdawii jest stosunkowo silny i stanowi czynnik stabilizujący. Banki są dobrze dokapitalizowane – współczynnik adekwatności kapitałowej banków wyniósł 26% w 2025 r. – rentowne i płynne dzięki surowszym regulacjom, odpisom kredytowym oraz ostrożnym praktykom kredytowym. Banki inwestują głównie w papiery wartościowe emitowane przez rząd oraz instrumenty o wysokim ratingu. Pomimo tej odporności kredyty dla sektora prywatnego dopiero stopniowo wychodzą z kryzysu. Ogólny wskaźnik kredytów do PKB pozostaje bardzo niski (24% w 2024 r.), co wskazuje, że wiele firm i konsumentów nie ma dostępu do kredytów bankowych. Częściowo wynika to z czynników strukturalnych – małe firmy wolą korzystać z nieformalnych źródeł finansowania, a obecność banków na obszarach wiejskich jest ograniczona – a częściowo z niechęci banków do podejmowania ryzyka. Ponadto pozabankowy sektor finansowy jest słabo rozwinięty. Sektor ubezpieczeniowy jest niestabilny, a aktywność na rynku kapitałowym jest niewielka, co skutkuje niedostateczną dywersyfikacją źródeł finansowania.
Silnie spolaryzowana scena polityczna
Pod względem politycznym profil ryzyka Mołdawii kształtują regionalne napięcia geopolityczne (wojna Rosji z Ukrainą), polaryzacja oraz niestabilność instytucjonalna. Proeuropejska Partia Działania i Solidarności (PAS) prezydent Mai Sandu sprawuje kontrolę zarówno nad urzędem prezydenckim, jak i – po wyborach w 2025 r. – absolutną większość w parlamencie (około 50% głosów i 55 ze 101 mandatów), co pozwala jej realizować ambitny program reform i działań na rzecz przystąpienia do UE. Jednocześnie scena polityczna pozostaje ostro spolaryzowana: rozdrobniona, ale głośna prorosyjska opozycja, wywodząca się ze środowisk socjalistycznych i nowszych sojuszy populistycznych, nadal kwestionuje politykę rządu, zwłaszcza w biedniejszych i bardziej konserwatywnych regionach oraz w autonomicznym regionie Gaugazji, gdzie siły prorosyjskie zdobyły ponad 80% głosów, podczas gdy PAS uzyskała jedynie około 3%. Ostatnie wybory obejmowały referendum w sprawie poparcia dla europejskiej drogi, które przeszło niewielką większością 50,4%, po uzyskaniu silnego poparcia ze strony wyborców miejskich i diaspory, ale zostało odrzucone w Gaugazji i częściach północy, co podkreśla skalę podziałów społecznych. Głównym zagrożeniem zewnętrznym jest Rosja. W separatystycznym regionie Naddniestrza około 1 000–1 500 rosyjskich żołnierzy oraz lokalne siły bezpieczeństwa zapewniają Moskwie stałą dźwignię nacisku na Kiżinów, nawet jeśli obecnie eskalacja militarna na pełną skalę wydaje się mało prawdopodobna. Ryzyko polega na chronicznej destabilizacji, takiej jak kampanie dezinformacyjne, finansowanie podmiotów prorosyjskich oraz próby dyskredytowania wyborów.