Europa
Serbia
Bułgaria
Kosowo
Węgry
Wielka Brytania
Chiny
TurcjaWzrost napędzany inwestycjami
W 2025 r., podobnie jak w 2026 r., wzrost gospodarczy będzie umiarkowany i niższy niż w sąsiednich krajach bałkańskich, ale mimo to wspierany przez wysoki poziom inwestycji publicznych (10% PKB). W celu sfinansowania projektów infrastrukturalnych związanych z korytarzami 8 i 10d rząd pozyskuje znaczne środki z funduszy europejskich: 700 mln EUR do 2026 r. (Global Gateway, EBI, WBIF, IPA III) oraz pożyczkę państwową w wysokości 110 mln EUR od EBRD na infrastrukturę drogową i kolejową. Środki te są uzupełniane przez finansowanie dwustronne: węgierską pożyczkę w wysokości 1 mld EUR, finansowaną przez chińskie banki i uzgodnioną pod koniec 2024 r. na sfinansowanie projektów logistycznych i transportowych, a także strategiczną umowę z Wielką Brytanią zawartą w maju 2025 r. o wartości 6 mld GBP, przeznaczoną w szczególności na korytarz kolejowy nr 10 oraz projekty infrastruktury zdrowotnej. Oczekuje się, że projekty te będą miały bezpośredni wpływ na działalność sektorów budowlanego, materiałów budowlanych i inżynieryjnego, wspierając jednocześnie zatrudnienie w regionach dotkniętych trwale wysokimi stopami bezrobocia. Korytarz nr 8, łączący Bułgarię z Albanią przez Macedonię Północną, stanowi część strategii integracji regionalnej zgodnej ze strategią UE dotyczącą łączności na Bałkanach Zachodnich. W związku z tym Macedonia Północna jest pierwszym krajem, który otrzymał zaliczkę w ramach nowego planu wzrostu gospodarczego UE – wiosną 2025 r. wypłacono 52,2 mln EUR.
Konsumpcja gospodarstw domowych (69% PKB) nadal wspiera wzrost gospodarczy w obliczu systematycznie rosnących płac nominalnych, szczególnie w sektorze publicznym i usługach. Realne dochody odzyskały poziom sprzed końca 2024 r., czemu sprzyjał wzrost płacy minimalnej (+8% w kwietniu 2025 r.) oraz nadzwyczajna waloryzacja emerytur (+20% w całym 2024 r.). Niemniej jednak inflacja pozostaje wysoka (4,5% w czerwcu 2025 r.), pomimo rządowych działań mających na celu kontrolę cen żywności. Jak dotąd Bank Centralny Macedonii Północnej opowiedział się za ostrożnym podejściem w ramach cyklu łagodzenia polityki pieniężnej i obniżał stopy procentowe wolniej niż Europejski Bank Centralny (EBC). Oczekuje się jednak, że presja inflacyjna będzie stopniowo słabnąć do końca 2025 r., torując drogę do poprawy warunków monetarnych w 2026 r. To bardziej sprzyjające otoczenie powinno pobudzić inwestycje prywatne zarówno ze strony gospodarstw domowych, jak i przedsiębiorstw.
Działalność przemysłowa (25% PKB) koncentruje się w zorientowanych na eksport specjalnych strefach ekonomicznych, specjalizujących się w montażu części samochodowych, okablowania elektrycznego i elektroniki. Jest ona w dużym stopniu uzależniona od popytu europejskiego. Same Niemcy odpowiadają za ponad 40% całkowitego eksportu, głównie w sektorze motoryzacyjnym. Niepewność handlowa pozostaje wysoka, szczególnie w odniesieniu do kwestii ceł amerykańskich. W rezultacie oczekuje się, że dynamika eksportu będzie nadal uzależniona od czynników zewnętrznych, a jej wkład we wzrost gospodarczy w 2025 r. będzie prawdopodobnie ograniczony. Niemniej jednak w 2026 r. może ona ponownie nabrać tempa w kontekście ożywienia przemysłowego w Niemczech.
Podwójny deficyt pod presją
Deficyt budżetowy pozostanie wysoki w latach 2025–2026 ze względu na ograniczone dochody podatkowe, na które wpływ ma zarówno skala szarej strefy, jak i niska stawka podatkowa (10%). Oczekuje się, że dochody poprawią się jedynie nieznacznie, podczas gdy rząd nadal będzie odczuwał presję ze strony wysokich wydatków bieżących, wynikających przede wszystkim z rosnących wynagrodzeń w sektorze publicznym oraz emerytur, co ogranicza pole manewru budżetowego. Pomimo determinacji nowego rządu w dążeniu do zmniejszenia deficytu, założone cele nie są zgodne z ustawowym progiem (3%): oczekuje się, że deficyt publiczny wyniesie około 4,5% PKB w 2025 r., przy czym w 2026 r. nie będzie zbyt wiele miejsca na jego obniżenie. Głównym problemem jest rosnące obciążenie związane ze spłatą długu, z czego 60% jest denominowane w euro. Jednak powiązanie waluty z euro oraz fakt, że 45% zadłużenia dotyczy wierzycieli dwustronnych i wielostronnych, łagodzą to ryzyko, które MFW ocenia jako umiarkowane. W 2026 r. zapada euroobligacja o wartości 700 mln euro, co stanowi prawie 7% PKB. Możliwość pozyskania refinansowania na rynkach lub ewentualny częściowy wykup już w 2025 r. będą kluczowym sprawdzianem wiarygodności fiskalnej kraju oraz jego zdolności do uzyskania finansowania zewnętrznego. W perspektywie krótkoterminowej rezerwy walutowe (pokrywające ponad cztery miesiące importu) oraz linia repo EBC zapewniają wystarczające zabezpieczenie. Utrzymanie stabilności zewnętrznej zależy jednak w coraz większym stopniu od zobowiązań warunkowych: opóźnienia w realizacji reform obiecanych Brukseli lub jakiekolwiek wewnętrzne napięcia polityczne mogą skłonić wierzycieli do ponownej oceny swojego stanowiska.
Na froncie zewnętrznym, przy strukturalnym deficycie handlowym wynoszącym prawie 20% PKB, rachunek bieżący pozostanie deficytowy pomimo napływu przekazów pieniężnych od emigrantów (15% PKB). Import sprzętu i energii utrzymuje się na wysokim poziomie, ale eksport z trudem nabiera tempa w obliczu słabej koniunktury w Europie. W 2026 r. spodziewany jest jednak pozytywny efekt wynikający z ożywienia popytu przemysłowego w Niemczech, co mogłoby ożywić portfele zamówień w sektorach motoryzacyjnym i elektronicznym, ograniczając w ten sposób pogłębienie się deficytu handlowego. Deficyt na rachunku bieżącym jest finansowany głównie z bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ).
Stabilność polityczna naznaczona jednak niepewnością co do agendy europejskiej
Rząd utworzony po wyborach w maju 2024 r. opiera się na koalicji zdominowanej przez VMRO-DPMNE, prawicową partię nacjonalistyczną, która posiada 58 ze 120 mandatów. Wspierają ją dwaj partnerzy: partia ZNAM, nowa formacja centrolewicowa o nacjonalistycznych akcentach, oraz albańska koalicja Vlen, zrzeszająca kilka małych partii reprezentujących mniejszość albańską. Łącznie koalicja ta dysponuje 75 mandatami, co zapewnia jej komfortową większość. W tej konfiguracji władza wykonawcza dysponuje wystarczającą swobodą działania w parlamencie, by zapewnić krótkoterminową stabilność polityczną. Przed wyborami parlamentarnymi zaplanowanymi na maj 2028 r. nie przewiduje się żadnych wyborów krajowych, a rząd powinien zakończyć swoją kadencję bez większych wyzwań instytucjonalnych.
Stabilność ta nie gwarantuje jednak szybkich postępów na froncie europejskim. Odmowa VMRO-DPMNE wprowadzenia reform konstytucyjnych wymaganych przez Sofię w celu uznania mniejszości bułgarskiej blokuje formalne otwarcie rozdziałów negocjacyjnych w sprawie przystąpienia do UE. Zamrożenie negocjacji może przedłużyć się poza rok 2025, jeśli nie uda się osiągnąć wewnętrznego kompromisu politycznego. Ryzyko polega na spowolnieniu tempa reform i utracie impetu w dostosowywaniu przepisów, co mogłoby opóźnić dostęp do finansowania warunkowego w ramach unijnego planu wzrostu gospodarczego dla Bałkanów. Ponadto wszelkie pogorszenie sytuacji w obszarach praworządności, niezależności sądownictwa lub funkcjonowania mechanizmów kontroli i równowagi może zagrozić europejskiej ścieżce rozwoju kraju, co będzie miało bezpośredni wpływ na zaufanie inwestorów i stosunki międzynarodowe.