Litwa
Estonia
Niemcy
Szwecja
Rosja
Polska
FinlandiaStopniowy powrót na ścieżkę wzrostu
Rok 2025 ma być rokiem ożywienia gospodarczego, torującym drogę do trwałego wzrostu w kontekście odbicia popytu krajowego i stopniowej poprawy warunków zewnętrznych. Odporny rynek pracy (stopa bezrobocia na poziomie 5,7% w lutym 2025 r.) będzie sprzyjał solidnemu wzrostowi płac realnych, co w dalszym ciągu będzie napędzać konsumpcję gospodarstw domowych. Gospodarka Łotwy, piąta pod względem wielkości w UE, będzie jednak nadal odczuwać silniejsze presje inflacyjne niż gospodarki innych krajów Unii: w lutym 2025 r. inflacja osiągnęła poziom 3,7% w porównaniu ze średnią dla strefy euro wynoszącą 2,3%, co wynikało ze sztywności cen usług, utrzymującej się częściowo kontrolowanej zależności energetycznej oraz silnego wzrostu płac nominalnych. Oczekuje się jednak, że inflacja osłabnie do końca 2025 r.
Spadek eksportu i gwałtowne załamanie inwestycji w 2024 r. powinny ulec odwróceniu w 2025 r. Ożywienie gospodarcze u głównych partnerów handlowych Łotwy (krajów bałtyckich, Niemiec i Szwecji) powinno pobudzić popyt zagraniczny, zwłaszcza na drewno, produkty chemiczne i farmaceutyczne oraz usługi informatyczne. Jednocześnie niższe stopy procentowe złagodzą presję na inwestycje. Wypłata 1,8 mld EUR (5,5% PKB) w ramach programu NextGenerationEU jako część Krajowego Planu Odbudowy i Odporności (NRRP) również pomoże przyspieszyć realizację projektów infrastrukturalnych, transformacji energetycznej i modernizacji technologicznej. Pomimo trudności napotkanych w 2024 r. wielkoskalowy projekt Rail Baltica, który integruje kraje bałtyckie z europejską siecią kolejową, odegra kluczową rolę nie tylko jako katalizator wzrostu, ale także jako czynnik wspierający kilka kluczowych sektorów, w tym budownictwo, transport, przemysł materiałów i logistykę. Jednocześnie inwestycje w prywatne farmy wiatrowe oraz infrastrukturę portową LNG zwiększą bezpieczeństwo energetyczne i pobudzą lokalną produkcję. Tendencje te przyczynią się również do rozwoju sektorów cyfrowego i informatycznego.
Finanse publiczne obciążone wydatkami na obronność
W 2025 r. deficyt budżetowy ma się pogłębić pomimo ożywienia gospodarczego, które będzie sprzyjać wpływom z podatków, zwłaszcza z tytułu podatku VAT i podatku dochodowego. Jednocześnie znaczny wpływ będzie miał trwający wzrost wydatków publicznych, zwłaszcza w sektorach obronności, energetyki, zdrowia i edukacji. Łotwa planuje zwiększyć swoje wydatki na obronę do 3,5% PKB, czyli powyżej wyznaczonego przez NATO poziomu 2%. Ponadto podwyżki wynagrodzeń w sektorze publicznym oraz przyspieszenie realizacji projektów infrastrukturalnych, takich jak Rail Baltica, których koszty gwałtownie wzrosły (szacowane na 22,6% PKB w 2024 r. w porównaniu z początkowo zakładanymi 4,6% PKB), jeszcze bardziej zwiększą obciążenie budżetowe. Budżet na rok 2025 przewiduje również podwyżki podatków – wprowadzone zostaną reformy podatku dochodowego, a także podjęte zostaną ograniczone działania mające na celu walkę z uchylaniem się od opodatkowania – jednak oczekuje się, że presja po stronie wydatków przeważy nad dodatkowymi dochodami. W tej sytuacji dług publiczny będzie nadal rósł, choć w stosunkowo umiarkowanym tempie.
Saldo rachunku bieżącego pozostanie ujemne w 2025 r., ale oczekuje się, że będzie nieco lepsze niż w 2024 r. dzięki ożywieniu eksportu towarów i usług napędzanemu popytem europejskim. Kraj pozostaje importerem netto towarów, zwłaszcza energii, dóbr kapitałowych i surowców. Saldo usług pozostanie ogólnie dodatnie, napędzane przez transport (głównie transport drogowy), logistykę i IT. Deficyt będzie finansowany głównie poprzez zaciąganie pożyczek, a spodziewane jest niewielkie ożywienie bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ), ukierunkowanych na zieloną infrastrukturę i usługi cyfrowe. Struktura długu zagranicznego pozostanie stabilna (98% PKB, z czego 60% przypada na sektor prywatny), głównie w euro i w większości subskrybowana przez inwestorów instytucjonalnych (głównie europejskich). Ryzyko refinansowania będzie zatem ograniczone, zakładając utrzymanie wiarygodności fiskalnej.
Utrzymująca się napięta sytuacja polityczna i geopolityczna
Od 2023 r. na czele Łotwy stoi Evika Sili?a, premier i członkini centrystycznej partii Nowa Jedność (JV). Rządzi ona w ramach koalicji trzech partii, w skład której wchodzą JV, Zieloni i Rolnicy (ZZS) oraz Postępowcy (PRO). Sojusz ten, dysponujący niewielką większością (52 mandaty ze 100), charakteryzuje się kruchą równowagą i pozostaje narażony na wewnętrzne napięcia w okresie poprzedzającym wybory parlamentarne w październiku 2026 r. Pomimo znacznych różnic ideologicznych partnerzy są zgodni co do strategicznych priorytetów kraju, takich jak wsparcie dla Ukrainy, integracja europejska i bezpieczeństwo energetyczne. Prezydent Edgars Rink?vi?s, wybrany w 2023 r., pełni zasadniczo funkcję honorową, ale pozostaje postacią cieszącą się powszechnym poparciem.
W sferze społecznej napięcia są umiarkowane, ale utrzymują się. Nierówności terytorialne, presja na usługi publiczne oraz niedobór wykwalifikowanej siły roboczej podsycają niezadowolenie. Sektor opieki zdrowotnej pozostaje pod presją, a związki zawodowe regularnie zgłaszają postulaty, natomiast reforma emerytalna może ponownie wywołać frustrację w związku z wydłużeniem okresu składkowego do 20 lat oraz podwyższeniem wieku emerytalnego do 65 lat.
Na arenie międzynarodowej Łotwa utrzymuje twarde stanowisko wobec Rosji i Białorusi. Kraj ten pozostaje zdecydowanie zgodny ze stanowiskiem UE i NATO, opowiadając się za silniejszym odstraszaniem militarnym i sankcjami wobec Moskwy. Stosunki z bałtyckimi sąsiadami pozostają solidne, a ich podstawą są wspólne projekty infrastrukturalne, takie jak Rail Baltica oraz odłączenie się od rosyjskiej sieci energetycznej i podłączenie do sieci europejskiej (od lutego 2025 r.). W polityce wewnętrznej polityka asymilacji językowej oraz ograniczanie przestrzeni medialnej w języku rosyjskim pozostają drażliwymi kwestiami, zwłaszcza w odniesieniu do mniejszości rosyjskojęzycznej, która stanowi około jednej trzeciej ludności.