Litwa

Trwały, solidny wzrost w 2025 r.

W 2025 r. oczekuje się, że wzrost gospodarczy pozostanie silny, znacznie powyżej średniej dla strefy euro. W dużej mierze wynika to z dalszego wykorzystania funduszy unijnych (10,2 mld EUR na lata 2021–2027, co stanowi około 15% PKB; do końca 2024 r. 45% środków zostało przyznanych, a wypłacono mniej niż 10%). Sektor przemysłowy, zorientowany głównie na eksport (maszyny, sprzęt elektryczny i elektroniczny, chemikalia), który stanowi 46% PKB, dostosował się do utraty rynku rosyjskiego i nadal wnosi pozytywny wkład w gospodarkę. Niedawne apele o wzmocnienie nearshoringu w ramach rosnących wysiłków na rzecz reshoringu w odpowiedzi na działania Chin również mogą przynieść korzyści litewskim przedsiębiorstwom. Członkostwo kraju w strefie euro ułatwia przepływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ), co będzie wspierać tę dynamikę. Usługi (63% PKB) pozostaną kluczowym filarem gospodarki, zwłaszcza rozwijające się sektory, takie jak usługi finansowe i outsourcing technologiczny, które zgodnie z oczekiwaniami będą rosnąć w związku z rosnącym globalnym popytem na cyfryzację i usługi w chmurze. Pomimo utraty handlu z Rosją i Białorusią sektor transportowy nadal się rozwija po ukończeniu budowy szybkich korytarzy transportowych północ-południe w krajach bałtyckich (Rail Baltica). Oczekuje się również poprawy połączeń drogowych z Polską i resztą UE.

Utrzymujący się wzrost płac realnych oraz trwające obniżanie stóp procentowych przez Europejski Bank Centralny (EBC) stanowią dodatkowe wsparcie dla konsumpcji prywatnej (60% PKB). Pomimo wysokiej stopy bezrobocia (6,3% w kwietniu 2025 r.) sytuacja na rynku pracy pozostaje napięta ze względu na znaczący komponent strukturalny bezrobocia, który powoduje niedobory siły roboczej w kluczowych sektorach. Napływ uchodźców z Ukrainy jedynie nieznacznie i tymczasowo złagodził tę presję. Inflacja gwałtownie przyspiesza (4,1% w kwietniu 2025 r. w porównaniu z 0,7% w 2024 r.) z powodu mniej korzystnej bazy porównawczej dla cen energii niż w 2024 r. oraz utrzymującego się wzrostu cen usług, który sam w sobie jest napędzany przez podwyżki płac. Silny popyt konsumpcyjny również potęguje presję inflacyjną, podobnie jak planowana podwyżka podatku VAT na zakwaterowanie, transport i kulturę, która w styczniu 2026 r. wzrośnie z 9% do 12%. Ponadto znaczne inwestycje z zgromadzonych oszczędności przedsiębiorstw nadają dodatkowy impuls aktywności gospodarczej, a nastroje przedsiębiorców ulegają poprawie.

Budżet pod presją z powodu wydatków na obronność

W 2025 r. budżet pozostanie deficytowy z powodu gwałtownego wzrostu wydatków na obronność (podwyższonych do 3% PKB) oraz wznowienia strategicznych projektów infrastrukturalnych, w tym niektórych elementów inicjatywy Rail Baltica. Po stronie dochodów rząd liczy na podwyżkę stawki podatku od osób prawnych z 15% do 16% w styczniu 2025 r., a także na przedłużenie (zatwierdzone w kwietniu 2024 r.) obowiązywania wyjątkowego podatku od zysków banków, który w 2023 r. przyniósł 256 mln EUR. W 2026 r. rząd będzie nadal podnosił stawkę podatku od osób prawnych (z 16% do 17%). Środki te nie zrekompensują jednak skali nowych wydatków. Ponadto oczekuje się, że reforma podatku dochodowego (styczeń 2025 r.), która zwalnia z podatku osoby zarabiające minimalną płacę, zmniejszy podstawę opodatkowania, choć zostanie to częściowo zrekompensowane przez wyższe stawki podatkowe od wyższych dochodów. Pomimo zróżnicowanej strategii finansowania (krajowe środki budżetowe, transfery europejskie i zaciąganie pożyczek) dług publiczny wzrośnie (choć pozostanie na umiarkowanym poziomie) ze względu na priorytetowe traktowanie kwestii bezpieczeństwa oraz utrzymanie wysokiego poziomu inwestycji publicznych.

Oczekuje się, że rachunek bieżący pozostanie w 2025 r. zasadniczo stabilny, wykazując niewielki deficyt. Korzysta on z odporności eksportu usług oraz transferów z Unii Europejskiej (UE). Jednak na jego wynik negatywnie wpływa kilka czynników: zwiększony import sprzętu wojskowego oraz zależność od importu energii, dóbr kapitałowych i produktów pośrednich. Chociaż eksport do Stanów Zjednoczonych jest ograniczony (około 4% całości), sektory meblarski i maszynowy mogą ucierpieć z powodu słabszego popytu globalnego. Ponadto pośrednia ekspozycja Litwy poprzez europejskie łańcuchy wartości sprawia, że kraj ten jest podatny na podwyżki ceł amerykańskich.

Krucha koalicja w napiętej sytuacji geopolitycznej

Centrolewicowa Litewska Partia Socjaldemokratyczna (LSDP) wygrała wybory w październiku 2024 r., zwiększając swoją reprezentację w parlamencie z 13 do 52 mandatów. Następnie utworzyła trójstronną koalicję z Unią Lewicowych Demokratów – Dla Litwy (DSVL, umiarkowana lewica, 14 mandatów) oraz nową partią populistyczną Świt Niemna (PPNA, 20 mandatów). Łącznie koalicja ta dysponuje bezpieczną większością 86 z 141 mandatów. Jednak koalicja ta pozostaje krucha, zwłaszcza ze względu na niejasną ideologię PPNA oraz kontrowersje wokół jej lidera, Remigijusa Žemaitaitisa, wobec którego prowadzono dochodzenie w sprawie antysemickich publikacji i który w kwietniu 2024 r. został zmuszony do rezygnacji z mandatu w Seimasie. Włączenie PPNA do rządu spotkało się z krytyką ze strony prezydenta Gitanasa Nausėdy, który w maju 2024 r. został ponownie wybrany na drugą pięcioletnią kadencję, a także ze strony kilku zachodnich partnerów. Ponadto premier jest obecnie przedmiotem dochodzenia, ponieważ spółka, w której posiada 49% udziałów, mogła bezpodstawnie skorzystać z dotowanego kredytu publicznego. Ryzyko napięć wewnętrznych pozostaje wysokie. Pomimo tych tarć nowy rząd utrzymuje proeuropejskie i pro-biznesowe stanowisko. W kwestiach społecznych dąży on do zwiększenia zasiłków rodzinnych, indeksacji emerytur zgodnie z inflacją, wzmocnienia działań przeciwko pracy na czarno oraz poprawy konkurencyjności rynku energii elektrycznej. Jednak realizacja tych reform może zostać spowolniona przez słabą dyscyplinę koalicyjną i biurokratyczną nieefektywność, które obserwowano już podczas poprzedniej kadencji.

Na arenie międzynarodowej Litwa pozostaje zdecydowanie zgodna ze stanowiskiem euroatlantyckim. Współpraca w zakresie bezpieczeństwa z Niemcami pogłębiła się w grudniu 2023 r. wraz z podpisaniem umowy dwustronnej umożliwiającej stałe stacjonowanie niemieckiej brygady (4 800 żołnierzy) na terytorium Litwy począwszy od 2025 r. Brygada została uruchomiona w kwietniu 2025 r., co stanowiło znaczący krok w kierunku wzmocnienia wschodniej flanki NATO. Współpraca ta stanowi uzupełnienie już wybudowanego ogrodzenia granicznego z Białorusią, wykorzystywanego przez Rosję jako narzędzie wpływu w ramach wojny hybrydowej. Stosunki z Moskwą i Mińskiem pozostają bardzo wrogie, a relacje z Chinami również uległy pogorszeniu od czasu otwarcia tajwańskiego biura przedstawicielskiego w Wilnie pod koniec 2021 r. W odpowiedzi Pekin nałożył nieoficjalne embargo handlowe, które nadal obowiązuje w 2025 r. i ogranicza wymianę dwustronną. W obliczu tych napięć Litwa kontynuuje wysiłki na rzecz dywersyfikacji dostaw energii poprzez terminale LNG w Kłajpedzie (krajowe) i Inkoo (Finlandia), wykorzystywane we współpracy z pozostałymi państwami bałtyckimi.

Ostatnia aktualizacja: czerwiec 2025 r.