Irlandia

Czynniki sprzyjające silnemu wzrostowi PKB

W 2025 r. gospodarka irlandzka ma przyspieszyć po niewielkiej poprawie w 2024 r. (+1,2% w 2024 r. po -5,5% w 2023 r.), wspierana przez hojny budżet, który pobudza zarówno wydatki prywatne, jak i publiczne. Stabilne i niskie bezrobocie oraz rosnące płace realne – w połączeniu z korzystnymi środkami podatkowymi – będą dodatkowo stymulować konsumpcję gospodarstw domowych. Inwestycje prywatne i wydatki gospodarstw domowych skorzystają również na dalszych obniżkach stóp procentowych przez Europejski Bank Centralny i Bank Anglii, co złagodzi warunki finansowe. Budżet na rok 2025 przewiduje zarówno wzrost wydatków bieżących, jak i inwestycji (w służbie zdrowia, infrastrukturę i mieszkalnictwo), co powinno dodatkowo wesprzeć wzrost gospodarczy.

Utrzymują się jednak zagrożenia zewnętrzne. Głębokie powiązania Irlandii z gospodarką amerykańską – zarówno bezpośrednio poprzez obecność międzynarodowych korporacji, jak i poprzez turystykę – narażają ją na potencjalne zmiany w polityce amerykańskiej, zwłaszcza jeśli nasilą się tendencje izolacjonistyczne. Jednocześnie powolne ożywienie gospodarcze w Europie może stanowić wyzwanie dla irlandzkiego eksportu, tworząc bardziej niepewne tło dla gospodarki, nawet jeśli popyt krajowy pozostaje kluczowym motorem wzrostu.

Liczba upadłości przedsiębiorstw gwałtownie wzrosła w ostatnich latach, zwiększając się o prawie 30% rocznie przez trzy kolejne lata. Jak dotąd tendencja ta dotyczyła głównie małych i mikroprzedsiębiorstw, zwłaszcza w sektorze hotelarskim. Chociaż oczekuje się spowolnienia tempa wzrostu, dalszy wzrost liczby upadłości pozostaje najbardziej prawdopodobnym scenariuszem na rok 2025.

Hojny budżet nie zmienia nadwyżki sektora publicznego

Rok 2025 ma być kolejnym rokiem dodatniego salda budżetowego w Irlandii, choć oczekuje się, że nadwyżka zmniejszy się w stosunku do szczytowego poziomu z 2024 r. w związku ze wzrostem wydatków rządowych, zgodnie z założeniami ostatniego budżetu. Jednak wysokie wpływy z podatków – wspierane przez odporną gospodarkę i niskie bezrobocie – będą nadal stanowić filar stabilności fiskalnej. Pomimo wzrostu wydatków publicznych te solidne źródła dochodów pozwolą rządowi utrzymać dobrą kondycję finansową, a dług publiczny powinien nadal wykazywać tendencję spadkową.

Prognozuje się, że nadwyżka na rachunku bieżącym Irlandii pozostanie dodatnia w 2025 r., głównie dzięki silnemu bilansowi handlu towarami. Pozostaje ona jednak bardzo wrażliwa na ryzyka zewnętrzne, w szczególności na izolacjonistyczną politykę Stanów Zjednoczonych oraz możliwość nałożenia nowych ceł na UE, co mogłoby zakłócić dynamikę handlu. Oczekuje się, że saldo usług utrzyma się na poziomie zbliżonym do równowagi, przy utrzymującej się zmienności spowodowanej transakcjami dotyczącymi własności intelektualnej prowadzonymi przez przedsiębiorstwa wielonarodowe. Tymczasem utrzymuje się strukturalny deficyt salda dochodów spowodowany znacznym repatriowaniem zysków przez przedsiębiorstwa wielonarodowe.

Chociaż przedsiębiorstwa wielonarodowe nadal odgrywają kluczową rolę w irlandzkiej gospodarce, ich wkład podatkowy i obecność w irlandzkim handlu pozostają głównym punktem słabości, a solidny budżet i saldo rachunku bieżącego rządu są w dużym stopniu uzależnione od tych dochodów.

Wybory parlamentarne przyniosły dalszą stabilność

Przeprowadzone w listopadzie 2024 r. przedterminowe wybory parlamentarne doprowadziły do powstania podobnej koalicji rządowej pod przewodnictwem premiera Michaela Martina, w skład której weszły partie Fianna Fáil i Fine Gael, wspierane przez siedmiu posłów niezależnych (łącznie 93 mandaty z 174). Sinn Féin, lewicowa partia opowiadająca się za niepodległością Irlandii, zdobyła o dwa mandaty więcej niż w wyborach w 2020 r., ale uzyskała mniejszy udział głosów pierwszego wyboru i osiągnęła znacznie gorszy wynik niż ten, jaki przewidywały sondaże na początku ubiegłego roku. Głównymi kwestiami poruszanymi przez wyborców były mieszkalnictwo, opieka zdrowotna i koszty utrzymania.

Oprócz poprawy usług zdrowotnych i sytuacji mieszkaniowej ważną kwestią dla nowego rządu w 2025 r. jest zwiększenie wydatków na obronność, przy czym trwają rozmowy zarówno z UE, jak i Wielką Brytanią na temat sposobów wzmocnienia potencjału obronnego Irlandii. Pomimo większego nacisku na kwestie obronności perspektywa przystąpienia do NATO nadal wydaje się mało prawdopodobna w najbliższej przyszłości.

Płatności

Czeki są nadal wykorzystywane zarówno w krajowych, jak i międzynarodowych transakcjach handlowych, jednak w przypadku transakcji międzynarodowych preferowane jest stosowanie weksli wraz z akredytywami. Powszechnie stosowane są przelewy bankowe, przy czym regularnie wykorzystuje się przelewy SWIFT. Pobrania bezpośrednie i zlecenia stałe zyskują coraz większą popularność jako skuteczne metody płatności i są szczególnie przydatne w transakcjach krajowych. Cesja faktury jest akceptowana zarówno przed, jak i po dostarczeniu towarów i/lub usług.

Windykacja

W przypadku braku konkretnej klauzuli dotyczącej odsetek stopa procentowa mająca zastosowanie do umów handlowych zawartych po 7 sierpnia 2002 r. (rozporządzenie nr 388 z 2002 r.) wynosi stopę referencyjną (stopę refinansowania Europejskiego Banku Centralnego obowiązującą przed 1 stycznia lub 1 lipca danego roku) powiększoną o siedem punktów procentowych i stosowaną do umów poprzez obliczenie procentu za każdy dzień przeterminowania płatności. W przypadku wierzytelności przekraczających 1 270 euro dłużnikom może grozić „wezwanie do zapłaty” skutkujące likwidacją (zamknięciem) ich działalności, jeśli nie dokonają płatności lub nie uzgodnią akceptowalnych warunków w ciągu trzech tygodni od otrzymania ustawowego wezwania do zapłaty („21-dniowe zawiadomienie”).

Faza polubowna

Proces windykacji zazwyczaj rozpoczyna się od wysłania dłużnikowi wezwania do zapłaty, po czym następuje seria dalszej korespondencji pisemnej, rozmów telefonicznych, osobistych wizyt i spotkań z dłużnikiem. Jeśli strony nie są w stanie osiągnąć polubownego porozumienia, wierzyciel może wszcząć postępowanie sądowe.

Postępowanie sądowe

Jeżeli pozwany nie odpowie w wyznaczonym terminie na wezwanie sądowe (czy to wezwanie pełne lub uproszczone przed Sądem Najwyższym, pozew cywilny przed Sądem Okręgowym, czy też wezwanie cywilne przed Sądem Rejonowym), wierzyciel może uzyskać wyrok zaoczny na podstawie złożenia oświadczenia pod przysięgą o istnieniu długu bez przeprowadzania rozprawy sądowej. Oświadczenie pod przysięgą o istnieniu długu to oświadczenie złożone pod przysięgą, które potwierdza kwotę zaległości oraz podstawę roszczenia. Jest ono opatrzone podpisem poświadczonym przez notariusza lub irlandzki urząd konsularny. Wysokość przedmiotowego roszczenia decyduje o właściwości sądu: w pierwszej kolejności sąd rejonowy, następnie sąd okręgowy, a w przypadku roszczeń przekraczających 38 092,14 euro – Sąd Najwyższy w Dublinie, który posiada nieograniczoną jurysdykcję do rozpatrywania spraw cywilnych i karnych oraz do oceny, w pierwszej instancji, zgodności z konstytucją ustaw uchwalonych przez parlament (Oireachtais).

Postępowanie w trybie przyspieszonym 

W każdym z tych trzech sądów, jeśli dług jest pewny i bezsporny, można alternatywnie zwrócić się do właściwego sądu o wydanie wyroku w trybie uproszczonym.

Sąd rejonowy: kwoty do 6 348 euro

W przypadku spornych długów dłużnikowi doręcza się wezwanie do sądu cywilnego, a w pozwie wnoszącym sprawę określa się roszczenie oraz kwotę, której spłaty się domaga. Następnie dłużnik składa oświadczenie o zamiarze obrony, wskazując, że zamierza zakwestionować sprawę, po czym sąd wyznacza termin rozprawy. Sprawa jest rozpatrywana przed sędzią, który decyduje o wydaniu orzeczenia (wyroku).

0

W takim przypadku dłużnikowi wręczany jest dokument cywilny, a dłużnik składa oświadczenie o stawieniu się (formalny dokument wskazujący na zamiar stawienia się dłużnika). Następnie dłużnik formalnie zwraca się, składając wniosek o udzielenie szczegółowych informacji, o przekazanie przez wierzyciela informacji dotyczących roszczenia. Dłużnik musi przedstawić odpowiedź na pozew w wyznaczonym terminie. Następnie wierzyciel kieruje do pozwanego formalne zawiadomienie informujące o terminie rozprawy. Podczas tej rozprawy każda ze stron przedstawia swoje stanowisko, a sędzia wydaje orzeczenie.

Sąd Najwyższy: w przypadku kwot powyżej 38 093 EUR

Sąd Najwyższy: kwoty powyżej 38 093 EUR

W Sądzie Najwyższym dłużnikowi doręcza się wezwanie w trybie uproszczonym, a następnie składa on oświadczenie o stawieniu się. Wierzyciel składa wniosek do sekretarza Sądu Najwyższego o wydanie wyroku w trybie wnioskowym, poparty oświadczeniem pod przysięgą. Dłużnik może odpowiedzieć na roszczenie, składając oświadczenie pod przysięgą. Jeżeli sekretarz uzna, że dług jest wymagalny i należny, udziela zgody na wydanie ostatecznego wyroku. Jeśli jednak sekretarz uzna, że dłużnik ma uzasadnione zastrzeżenia, sprawa zostaje skierowana do rozpatrzenia na posiedzeniu plenarnym. Podczas posiedzenia plenarnego merytoryczne aspekty sprawy są rozpatrywane na podstawie zeznań ustnych lub oświadczeń pod przysięgą. Sąd Najwyższy rozpatruje sprawę i wydaje orzeczenie.

Sąd gospodarczy – specjalny wydział Sądu Najwyższego, utworzony w 2004 r. – jest właściwy do rozpatrywania sporów gospodarczych o wartości przekraczającej 1 mln euro, wpisanych do rejestru spraw gospodarczych, lub spraw dotyczących własności intelektualnej, i jest w stanie zapewnić odpowiednie i szybkie rozpatrzenie przedłożonych spraw. Zgodnie z uznaniem sędziego gospodarczego postępowanie może zostać odroczone na okres do 28 dni, aby umożliwić stronom skorzystanie z alternatywnych metod rozwiązywania sporów, takich jak postępowanie pojednawcze lub mediacja.

Zazwyczaj uzyskanie orzeczenia może zająć rok. Termin ten może się jednak podwoić, jeśli konieczne będzie egzekucja przymusowa. Postępowania odwoławcze przed Sądem Najwyższym mogą trwać dodatkowe trzy lata.

0

Egzekucja orzeczenia sądowego

Wyrok podlega egzekucji z chwilą uprawomocnienia się. Jeżeli dłużnik nie wywiąże się z wyroku, wierzyciel może zwrócić się do właściwego sądu o nakazanie egzekucji w drodze zajęcia i sprzedaży majątku dłużnika przez komornika. Istnieje również możliwość uzyskania spłaty długu za pośrednictwem osoby trzeciej, która jest dłużnikiem dłużnika (nakaz zajęcia wynagrodzenia).

W przypadku orzeczeń zagranicznych egzekucja zależy od tego, czy orzeczenie zostało wydane w państwie członkowskim UE, czy w kraju spoza UE. W pierwszym przypadku Irlandia przyjęła mechanizmy egzekucyjne, takie jak unijny nakaz zapłaty lub europejski tytuł egzekucyjny, gdy roszczenie jest bezsporne.

0

Postępowanie upadłościowe

0

POSTĘPOWANIA POZASĄDOWE

Mogą odbywać się nieformalne negocjacje, a każde porozumienie musi zostać przyjęte jednogłośnie przez wszystkich wierzycieli.

0

KONTROLA

Postępowanie egzaminacyjne to irlandzka procedura prawna, w ramach której uzyskuje się ochronę sądową w celu wsparcia przetrwania spółki; spółka może następnie przeprowadzić restrukturyzację za zgodą Sądu Najwyższego. Przewiduje on maksymalny okres 100 dni, w którym wyznaczony przez sąd urzędnik (egzaminator) stara się przejąć kontrolę nad spółką i zarządzać nią w taki sposób, aby mogła ona kontynuować działalność. Postępowanie może zostać wszczęte przez spółkę, jej dyrektorów lub jednego z wierzycieli. Po wyznaczeniu egzaminatora nie można wszcząć żadnego postępowania przeciwko spółce. Do jego zadań należy zbadanie sytuacji spółki oraz sformułowanie propozycji mających na celu jej przetrwanie. Egzaminator musi sformułować propozycje ugody lub planu porozumienia, aby ułatwić przetrwanie danego podmiotu jako działającego przedsiębiorstwa. Mogą one zostać zaakceptowane przez wierzycieli, ale muszą zostać zatwierdzone przez sąd.

ZARZĄD KOMISARZOWY

Postępowanie to ma miejsce w kontekście wierzycieli zabezpieczonych i zapewnia ramy, w których mogą oni działać w celu wyegzekwowania swoich praw z tytułu zabezpieczenia. Likwidator jest wyznaczany dla spółki przez posiadacza obligacji lub przez sąd w celu przejęcia kontroli nad aktywami spółki, mając na celu zapewnienie spłaty zadłużenia wobec posiadacza obligacji, poprzez pobieranie dochodów lub realizację wartości obciążonego składnika majątku.

LIKWIDACJA

Jest to ostateczny proces, w wyniku którego spółka zostaje zlikwidowana i rozwiązana; proces ten prowadzi likwidator, który przejmuje aktywa i rozdziela wpływy ze ich sprzedaży zgodnie z kolejnością zaspokajania wierzytelności. Likwidator ma również obowiązek zbadania postępowania członków zarządu spółki oraz sporządzenia sprawozdania dla Urzędu Dyrektora ds. Egzekwowania Prawa Korporacyjnego (ODCE). W zależności od stanowiska tego urzędu likwidator może również zostać zobowiązany do wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia ograniczeń wobec jednego lub kilku członków zarządu. Postępowanie może zostać wszczęte przez właściwy sąd (likwidacja sądowa), wierzycieli (dobrowolna likwidacja z inicjatywy wierzycieli) lub dłużników (dobrowolna likwidacja z inicjatywy wspólników).

Ostatnia aktualizacja: marzec 2025 r.