Chiny
Indie
Europa
Korea Południowa
USA
Turcja
BrazyliaPerspektywy powolnego wzrostu gospodarczego w obliczu ograniczonego wsparcia politycznego i uzależnienia od ropy
Prognozuje się, że w 2025 r. gospodarka Iraku ulegnie niewielkiemu spadkowi, co wynika z utrzymujących się ograniczeń w wydobyciu ropy, niskich cen ropy, powolnego rozwoju sektorów niezwiązanych z ropą oraz trudnych warunków prowadzenia działalności gospodarczej. Chociaż oczekuje się, że w 2026 r. ogólny wzrost gospodarczy powróci na plus, ożywienie będzie prawdopodobnie stopniowe i nierównomierne, a jego przebieg będzie zależał od wzrostu wydobycia ropy naftowej, tempa inwestycji publicznych, a także sytuacji politycznej w kraju i regionie. Oczekuje się, że głównym motorem wzrostu będą wydatki rządowe (20% PKB), wspierane przez wzrost wydatków na wynagrodzenia w sektorze publicznym oraz zobowiązania w zakresie nakładów kapitałowych. Prognozuje się, że konsumpcja prywatna (45% PKB) wniesie jedynie skromny wkład – hamowana przez wysokie bezrobocie, słabe zaufanie konsumentów oraz ograniczony wzrost akcji kredytowej. W wymiarze zewnętrznym eksport prawdopodobnie odnotuje jedynie nieznaczne ożywienie, hamowany przez utrzymujące się ograniczenia podaży ropy naftowej oraz niepewny popyt globalny. Tymczasem oczekuje się wzrostu importu, napędzanego inwestycjami publicznymi i popytem gospodarstw domowych, co może działać hamująco na eksport netto (około 10% PKB). W rezultacie ogólny wkład handlu netto we wzrost PKB w 2026 r. może być neutralny lub nieznacznie ujemny. Taka struktura sugeruje, że ożywienie gospodarcze będzie w dużej mierze napędzane przez rząd, co podkreśla znaczenie przywrócenia przestrzeni fiskalnej i zwiększenia efektywności sektora publicznego. Działalność sektora prywatnego i handel zagraniczny raczej nie zapewnią silnego wsparcia, o ile nie poprawi się zaufanie i nie zostaną usunięte wąskie gardła strukturalne.
Prognozuje się, że inflacja pozostanie na niskim i stabilnym poziomie dzięki ograniczonemu popytowi krajowemu, umiarkowanym cenom żywności oraz stosunkowo stabilnemu kursowi walutowemu. W styczniu 2025 r. Irak przeniósł wszystkie legalne transakcje międzynarodowe do banków komercyjnych korzystających z formalnych kanałów bankowości korespondencyjnej, przy czym bank centralny dostarcza waluty obce na podstawie zweryfikowanego zapotrzebowania. Reforma ta znacznie zmniejszyła różnicę między oficjalnym a równoległym kursem walutowym: podczas gdy kurs oficjalny wynosił 1,300 dinara za jednego dolara amerykańskiego, kurs równoległy wynosił około 1,307 w sierpniu 2025 r., w porównaniu z 2,880 w styczniu 2024 r. Dalszy postęp zależy od poprawy dostępu do usług bankowych oraz zaostrzenia kontroli nad handlem nieformalnym.
Rosnąca presja fiskalna i kurczące się rezerwy
Prognozuje się dalsze pogorszenie sytuacji budżetowej Iraku wraz z pogłębianiem się deficytu budżetowego. Erozja ta wynika z wyższych wydatków rządowych, zwłaszcza na wynagrodzenia i dotacje, przy niższych dochodach z ropy naftowej. W pierwszych pięciu miesiącach 2025 r. dochody z ropy naftowej stanowiły 91% budżetu federalnego, co podkreśla utrzymującą się zależność od ropy. Ponieważ ceny ropy pozostają na niskim poziomie, a wydobycie jest ograniczone przez porozumienia OPEC+ oraz ograniczenia mocy produkcyjnych, przestrzeń fiskalna się zawęża, co wywiera rosnącą presję na rząd, by albo ograniczył wydatki, albo przyspieszył długo oczekiwane działania na rzecz dywersyfikacji gospodarki. Kraj ten produkuje obecnie poniżej swojego limitu wyznaczonego przez OPEC+ w ramach planowanej korekty mającej zrekompensować przeszłą nadprodukcję (około 4,03 mln baryłek dziennie (bpd), w porównaniu z limitem OPEC+ wynoszącym 4,86 mln bpd). W rezultacie dług publiczny ma wzrosnąć powyżej 55% PKB do końca 2026 r., co odwróci proces konsolidacji osiągnięty w poprzednich latach i wzbudzi obawy dotyczące stabilności budżetowej w przypadku braku reform. Ponad 80 procent całkowitego długu publicznego znajduje się w rękach wierzycieli krajowych, przy czym znaczna część jest należna Centralnemu Bankowi Iraku.
Oczekuje się, że nadwyżka na rachunku bieżącym ulegnie dalszemu zmniejszeniu, ponieważ dochody z eksportu ropy naftowej maleją, a popyt importowy pozostaje stosunkowo stabilny. Eksport ropy naftowej dominuje w całkowitym eksporcie Iraku, stanowiąc zazwyczaj około 90% do 95% całkowitych przychodów eksportowych kraju. Chociaż pozycja zewnętrzna jest nadal dodatnia, kurczące się rezerwy walutowe sprawiają, że Irak jest bardziej narażony na niekorzystne wstrząsy cen ropy naftowej lub presję finansową, zwłaszcza przy ograniczonych postępach w zakresie dywersyfikacji eksportu. Rezerwy walutowe stopniowo spadały z około 100 mld USD na koniec 2024 r. do 97 mld USD w maju 2025 r. (co odpowiada mniej więcej 12–18 miesiącom importu). Irak nadal przyciąga znaczne bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ), których napływ osiągnął rekordowy poziom na początku 2024 r., a łączna wartość BIZ przekroczyła 110 mld USD, koncentrując się głównie na sektorze ropy naftowej i gazu, ale w coraz większym stopniu również na budownictwie mieszkaniowym, infrastrukturze i usługach. Rosnące zainteresowanie rolnictwem i przemysłem wytwórczym wskazuje na intensyfikację działań na rzecz dywersyfikacji.
Ryzykowna sytuacja polityczna
Polityka iracka charakteryzuje się rozdrobnieniem społeczności oraz utrzymującą się obecnością ugrupowań zbrojnych działających poza kontrolą państwa. Scena polityczna jest silnie rozdrobniona, a władza podzielona jest między partie szyickie, sunnickie i kurdyjskie. Do kluczowych bloków szyickich należą Ramy Koordynacyjne, sprzymierzone z Iranem, oraz wpływowy Ruch Sadrystowski. Reprezentacja sunnitów jest podzielona między partie takie jak Taqaddum i Azm, podczas gdy kurdyjską scenę polityczną dominują rywalizujące ze sobą Partia Demokratyczna Kurdystanu (KDP) oraz Patriotyczna Unia Kurdystanu (PUK). Polityka koalicyjna pozostanie kluczowa. Pod tym względem kluczowe znaczenie będą miały zbliżające się wybory parlamentarne w listopadzie 2025 r. W miarę jak frakcje polityczne przechodzą reorganizację i powstają nowe sojusze, ich wynik wpłynie na tempo reform instytucjonalnych oraz procesy decyzyjne w zakresie gospodarki w 2026 r. i w kolejnych latach. Oczekuje się, że wybory będą zacięte, a długi cień rzucają na nie nierozwiązane kwestie, takie jak decentralizacja, podział dochodów z ropy naftowej oraz integracja milicji. Biorąc pod uwagę historię długotrwałych negocjacji powyborczych w Iraku, utworzenie nowego rządu może zająć miesiące, co mogłoby opóźnić kluczowe decyzje polityczne i inwestycje. Jeśli jednak proces wyborczy będzie przebiegał w sposób przejrzysty, może to wzmocnić legitymację polityczną i utorować drogę do stopniowych reform. Społeczność międzynarodowa i inwestorzy będą bacznie obserwować rozwój sytuacji.
Napięcia między Bagdadem a Regionalnym Rządem Kurdystanu dotyczące podziału dochodów z ropy naftowej i eksportu pogłębiają wewnętrzną niestabilność. Korupcja, bezrobocie i słaba jakość usług publicznych podsycają niezadowolenie społeczne i zwiększają ryzyko ponownych protestów. Szerszy kontekst regionalny, w którym Irak znajduje się w delikatnej sytuacji pomiędzy Iranem a Stanami Zjednoczonymi, dodatkowo potęguje niepewność, zwłaszcza biorąc pod uwagę ryzyko rozprzestrzenienia się konfliktu.
Oczekuje się, że stosunki międzynarodowe Iraku będą nadal kształtowane przez delikatną równowagę między głównymi mocarstwami światowymi i regionalnymi. Stosunki ze Stanami Zjednoczonymi będą się prawdopodobnie koncentrować przede wszystkim na współpracy w zakresie bezpieczeństwa, zwłaszcza na obecności sił koalicyjnych pod dowództwem USA oraz działaniach mających na celu stłumienie pozostałości Państwa Islamskiego. Irak będzie również nadal utrzymywał silne więzi z Iranem, biorąc pod uwagę głębokie powiązania polityczne, gospodarcze i bezpieczeństwa obu krajów, sięgające od importu energii po wpływy proirańskich milicji. Bagdad będzie jednak prawdopodobnie dążył do większej autonomii, starając się uniknąć wciągnięcia w napięcia między Stanami Zjednoczonymi a Iranem. Irak będzie dążył do zacieśnienia więzi z państwami Zatoki Perskiej i Turcją poprzez współpracę gospodarczą, handel i inwestycje, zwłaszcza w zakresie infrastruktury i energetyki. Niestabilność we wschodniej Syrii pozostaje kluczowym zagrożeniem zewnętrznym, ponieważ może ona rozprzestrzenić się na Irak, zwłaszcza poprzez nieszczelne granice i działalność bojowników. Obecność ugrupowań zbrojnych i sieci przemytniczych wzdłuż granicy będzie nadal stanowić wyzwanie dla bezpieczeństwa Iraku i kontroli granicznej.