Chiny
Indie
Europa
Korea Południowa
USA
Turcja
BrazyliaZakłócenia w dostawach ropy spowodują gwałtowne załamanie gospodarcze, po którym nastąpi ożywienie w 2027 r.
W 2026 r. gospodarka Iraku odnotuje gwałtowne załamanie, ponieważ poważny wpływ będą miały zakłócenia w produkcji ropy naftowej (stanowiącej około 60% PKB) i eksporcie (stanowiącym około 90% eksportu towarów) spowodowane konfliktem regionalnym oraz ograniczeniami ruchu w Cieśninie Ormuz. Po spadku do 268 mln baryłek w pierwszej połowie 2026 r., w porównaniu z 606 mln baryłek rok wcześniej, prognozuje się, że całkowity eksport ropy naftowej skurczy się o około 40% w 2026 r. (pomimo wyższych cen), a następnie znacznie wzrośnie w 2027 r. W związku z tym przewiduje się również spadek produkcji ropy o prawie 30% do około 3,1 mln baryłek dziennie (b/d) w 2026 r., pomimo stopniowego ożywienia w drugiej połowie roku, po czym w 2027 r. nastąpi szacowany wzrost do około 4,5 mln b/d. Gwałtowne ożywienie produkcji i eksportu ropy przewidywane na rok 2027 można przypisać głównie spodziewanemu złagodzeniu wstrząsów, które zakłóciły funkcjonowanie sektora w 2026 r. Chociaż konflikt regionalny i wynikające z niego ograniczenia eksportowe znacznie ograniczyły wielkość produkcji i eksportu, pola naftowe i infrastruktura wydobywcza pozostają w dużej mierze nienaruszone. Oczekuje się, że wydobycie ropy naftowej szybko się odbuduje wraz z normalizacją kanałów eksportowych, a produkcja będzie stopniowo zbliżać się do poziomu docelowego wyznaczonego przez OPEC+. Kontyngent Iraku w ramach OPEC+ na wydobycie ropy naftowej wynosi obecnie około 4,4 mln baryłek dziennie. W wyniku ostatnich decyzji OPEC+ przydział dla Iraku stopniowo wzrósł z około 4,1 mln baryłek dziennie na początku 2026 r., co sprzyja ożywieniu wydobycia ropy.
Istnieje znaczna różnica między oficjalnym kursem walutowym a kursem na rynku równoległym. Podczas gdy Centralny Bank Iraku nadal utrzymuje oficjalny kurs walutowy na poziomie około 1 300 IQD za 1 USD, na rynku równoległym dinar jest wyceniany na około 1 500–1 550 IQD za 1 USD. Różnica ta odzwierciedla utrzymujące się trudności w dostępie do oficjalnego rynku walutowego, silny popyt na gotówkowe dolary oraz utrzymującą się na dużą skalę liczbę transakcji nieformalnych. Niemniej jednak ostatnie reformy przyczyniły się do stopniowego zmniejszania tej różnicy. Kluczowe działania obejmują zaostrzenie wymogów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i zgodności z przepisami, rozwój elektronicznych systemów płatniczych oraz większe wykorzystanie formalnych kanałów bankowych w finansowaniu handlu i transakcjach transgranicznych. Spodziewamy się, że CBI pozostawi swoją stopę procentową na niezmienionym poziomie 5,5% na koniec 2026 r. W Iraku, gdzie działalność gospodarcza charakteryzuje się dominacją transakcji gotówkowych i nieformalności, zmiany stóp procentowych mają jedynie niewielki wpływ na popyt i inflację. W związku z tym zarządzanie kursem walutowym oraz narzędzia płynnościowe prawdopodobnie pozostaną głównymi filarami polityki pieniężnej. Polityka pieniężna będzie nadal skupiać się przede wszystkim na utrzymaniu stabilności kursu walutowego. Gwałtowny spadek eksportu ropy naftowej znacznie ograniczył napływ walut obcych, zwiększając tym samym zależność od rezerw banku centralnego w celu utrzymania sztywnego kursu dinara. Rezerwy walutowe banku spadły z maksymalnego poziomu około 102 mld USD w lutym 2026 r. do 86 mld USD na koniec czerwca.
Zmienność eksportu i cen ropy będzie miała negatywny wpływ na saldo budżetowe i saldo płatności zagranicznych
Deficyt budżetowy znacznie się powiększy w 2026 r., ponieważ gwałtowny spadek produkcji i eksportu ropy naftowej znacznie zmniejszy dochody rządowe (węglowodory stanowią około 90% dochodów budżetowych). Wpływ ten potęguje sztywna struktura wydatków, w szczególności wysokie koszty wynagrodzeń w sektorze publicznym (prawie 40% wydatków budżetowych), emerytury i transfery socjalne, co sprawia, że głównym obszarem dostosowań pozostają wydatki kapitałowe. Oczekuje się, że sytuacja budżetowa ulegnie poprawie w 2027 r., głównie dzięki prognozowanej normalizacji wydobycia ropy naftowej i wielkości eksportu. Finansowanie deficytu opierało się głównie na kanałach krajowych, w szczególności na bankach państwowych oraz, w mniejszym stopniu, na banku centralnym, uzupełnionych o narastające zaległości w spłatach w okresach napięć budżetowych. Struktura długu publicznego jest zatem zdominowana przez dług krajowy i odzwierciedla oparte na ropie naftowej dochody Iraku, słabo rozwinięte rynki kapitałowe oraz ograniczony dostęp do pożyczek zagranicznych.
Zakłócenia w produkcji i eksporcie ropy spowodują, że w 2026 r. rachunek bieżący przejdzie w deficyt. Chociaż wyższe światowe ceny ropy zapewnią pewne wsparcie, oczekuje się, że gwałtowny spadek wolumenu eksportu z nawiązką zniweluje efekt cenowy. W 2027 r. saldo rachunku bieżącego powinno powrócić do nadwyżki, wspierane przez przewidywaną normalizację produkcji ropy naftowej i wielkości eksportu, możliwą dzięki normalizacji ruchu statków przez Cieśninę Ormuz. Efekt ten mógłby zostać wzmocniony przez intensywniejsze wykorzystanie rurociągu Kirkuk–Ceyhan (Turcja), o ile wzrośnie wydobycie ropy z pól naftowych na terytorium Kurdystanu, oraz przez stopniowe przywrócenie alternatywnych szlaków eksportowych, takich jak północny rurociąg do Fishkhabur w pobliżu granicy z Turcją, zapewniający dostęp do rurociągu Kirkuk–Ceyhan. Tymczasem wysiłki na rzecz rozwoju dodatkowych korytarzy eksportowych przez Turcję i Syrię powinny stopniowo zmniejszyć zależność od transportu morskiego przez Zatokę Perską w perspektywie średnioterminowej, choć większość tych projektów prawdopodobnie nie zapewni znacznej dodatkowej przepustowości w 2027 r.
W obliczu niestabilnej sytuacji w regionie dominować będzie niepewność wewnętrzna
Perspektywy polityczne i bezpieczeństwa Iraku pozostaną wysoce niepewne. Ryzyko prawdopodobnie utrzyma się na wysokim poziomie do 2027 r. ze względu na wyjątkowo niestabilną sytuację w regionie, która pogłębia wewnętrzne rozdrobnienie polityczne. W kraju istotnymi źródłami wrażliwości pozostają rozdrobnienie systemu politycznego oraz utrzymujący się wpływ ugrupowań zbrojnych pozostających poza pełną kontrolą rządu. Obecny premier Ali al-Zaidi objął urząd w maju 2026 r. Został on wyznaczony jako kandydat konsensusowy przez „Ramy Koordynacyjne” (Coordination Framework), główną frakcję w parlamencie. Jego rząd stoi przed trudnym zadaniem zachowania spójności politycznej przy jednoczesnym radzeniu sobie z gospodarczymi konsekwencjami konfliktu, zapobieganiu wciąganiu Iraku przez frakcje krajowe w regionalne działania wojenne oraz rozwiązywaniu wyzwań gospodarczych, takich jak zapewnienie niezawodnych dostaw energii elektrycznej i gazu. Przebieg wydarzeń będzie w dużym stopniu zależał od tego, jak rozwinie się konflikt regionalny, co utrudnia liczenie na zdecydowaną poprawę stabilności politycznej w Iraku, nawet w scenariuszu ożywienia gospodarczego.
Na arenie międzynarodowej Irak będzie nadal zmagał się z delikatną równowagą między walczącymi ze sobą Iranem i Stanami Zjednoczonymi. Chociaż Iran zachowuje znaczne wpływy polityczne, gospodarcze i w zakresie bezpieczeństwa, stosunki ze Stanami Zjednoczonymi pozostają kluczowe dla współpracy w zakresie bezpieczeństwa, rozwoju sektora węglowodorów oraz dostępu do międzynarodowego systemu finansowego opartego na dolarze. Planowane zakończenie wycofywania sił zbrojnych koalicji pod przewodnictwem USA do końca września 2026 r. będzie oznaczało raczej istotną zmianę w stosunkach bezpieczeństwa między Irakiem a USA, a nie koniec współpracy dwustronnej. Oczekuje się, że przemianie tej będzie towarzyszyć dalsza presja ze strony USA na Irak, aby ten podporządkował milicje sprzymierzone z Iranem kontroli państwowej oraz ograniczył przepływy finansowe i handlowe związane z Iranem. Jednocześnie Turcja zyskuje na znaczeniu jako partner gospodarczy i strategiczny, zwłaszcza w zakresie handlu, infrastruktury oraz alternatywnych szlaków eksportu ropy naftowej przez port w Ceyhan. Stosunki z Syrią również mogą stopniowo ulegać poprawie, zwłaszcza dzięki handlowi transgranicznemu i potencjalnym połączeniom energetycznym z regionem Morza Śródziemnego, choć niepewność polityczna i w zakresie bezpieczeństwa może ograniczać postępy w najbliższej przyszłości. Strategiczne znaczenie zachowają również więzi gospodarcze z Chinami. Chiny są największym partnerem handlowym Iraku i jednym z głównych nabywców jego ropy naftowej, a chińskie przedsiębiorstwa mają znaczącą pozycję w irackich sektorach naftowym, energetycznym i infrastrukturalnym. Ożywienie irackiego eksportu ropy powinno zatem wzmocnić handel dwustronny w 2027 r., a chińskie inwestycje mogą odegrać ważną rolę w rozwoju potencjału energetycznego i odbudowie Iraku.