Indonezja

Wzrost gospodarczy powinien utrzymać się na stałym poziomie

W 2025 r. wzrost gospodarczy powinien utrzymać się na stałym poziomie, napędzany przez konsumpcję prywatną (stanowiącą ponad 50% PKB) oraz sprzyjające warunki inwestycyjne. Prabowo Subianto objął urząd w październiku 2024 r. i zamierza osiągnąć ambitny 8-procentowy wskaźnik wzrostu gospodarczego w trakcie swojej kadencji. Jednak zagrożenia, przed którymi stoi kraj, sugerują, że osiągnięcie tego celu może być trudne. Niski udział eksportu w gospodarce Indonezji (22% PKB) stanowi swego rodzaju tarczę chroniącą przed nasilającymi się napięciami handlowymi; jednak kurcząca się klasa średnia, której sytuację pogorszyła pandemia Covid-19, osłabia perspektywy przyspieszenia wzrostu konsumpcji prywatnej i stanowi wyzwanie dla utrzymania dynamiki gospodarczej.

W kontekście narastających napięć handlowych w połączeniu ze spadkiem cen surowców indonezyjski eksport może pozostać na niskim poziomie. Z drugiej strony eksport usług powinien skorzystać na dalszym ożywieniu ruchu turystycznego z zagranicy, zwłaszcza z Chin. Pod tym względem łączna liczba przyjazdów turystów wzrosła w 2024 r. o 19%, osiągając 86% poziomu sprzed pandemii Covid-19 (2019 r.). Tymczasem Stany Zjednoczone i Chiny – główne rynki eksportowe Indonezji – toczą wojnę handlową, która może zaszkodzić światowej gospodarce, a w konsekwencji popytowi na indonezyjski eksport. Ponadto rząd Indonezji wprowadził zakazy eksportu surowców (niklu, boksytu, miedzi itp.) w celu wspierania przetwórstwa krajowego. Zakazy te mają obowiązywać nadal pomimo międzynarodowej krytyki, zwłaszcza ze strony Unii Europejskiej, która twierdzi, że polityka ta narusza porozumienia WTO. Indonezja dąży do tego, by stać się ważnym graczem w globalnych łańcuchach dostaw, zwłaszcza w zakresie akumulatorów do pojazdów elektrycznych. Zakazy te, w połączeniu z napięciami handlowymi, które skłaniają przedsiębiorstwa do przenoszenia swoich łańcuchów dostaw z Chin, powinny umożliwić stały napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Na arenie krajowej konsumpcja gospodarstw domowych wydaje się spowalniać z powodu rosnących obaw związanych z kurczeniem się klasy średniej. Aby wesprzeć gospodarstwa domowe, rząd podniósł w styczniu 2025 r. płacę minimalną o 6,5% i planuje wdrożyć szereg działań mających na celu wsparcie siły nabywczej oraz rozwój kapitału ludzkiego, takich jak bezpłatne posiłki szkolne i badania lekarskie. Tymczasem plan szeroko zakrojonej podwyżki podatku VAT z 11% do 12% został ograniczony i dotyczy wyłącznie dóbr i usług luksusowych. Inflacja spadła w 2024 r. i osiągnęła wartość ujemną w lutym 2025 r. (po raz pierwszy od marca 2000 r.), kiedy to rząd tymczasowo obniżył rachunki za energię elektryczną. Chociaż inflacja ma przyspieszyć wraz z wygaśnięciem obniżonych taryf za energię elektryczną, powinna pozostać na niskim poziomie w obliczu niższych światowych cen żywności i surowców.

W związku z tym Bank Indonezji (BI) przeniósł punkt ciężkości z presji inflacyjnej i deprecjacyjnej na wspieranie wzrostu gospodarczego w obliczu spowolnienia konsumpcji gospodarstw domowych. Malejąca presja inflacyjna, niższe stopy funduszy FED oraz znaczna realna stopa procentowa skłoniły BI do obniżenia stóp we wrześniu 2024 r. i styczniu 2025 r. W perspektywie długoterminowej BI może kontynuować dalsze obniżki stóp procentowych; jednak taki ruch może oznaczać znalezienie się w sytuacji, w której bank będzie musiał wybierać między spowolnieniem wzrostu gospodarczego a deprecjacją rupii. Na szczęście rezerwy walutowe banku są wystarczające, by mógł on aktywnie uczestniczyć w rynku walutowym.

Niski podwójny deficyt przy zachowaniu dyscypliny budżetowej

Deficyt budżetowy w 2024 r. wyniósł 507,8 bln rupii (31,34 mld USD), czyli 2,29% PKB. Indonezja ma limit deficytu budżetowego wynoszący 3% PKB oraz maksymalny wskaźnik zadłużenia do PKB na poziomie 60%. Chociaż Prabowo Subianto wielokrotnie wyrażał chęć złamania tych limitów budżetowych w celu sfinansowania swoich kosztownych obietnic wyborczych, ponowne mianowanie Sri Mulyani Indrawati na stanowisko ministra finansów zapowiada dyscyplinę fiskalną. Rząd przewiduje, że deficyt budżetowy pozostanie praktycznie stabilny na poziomie 2,53% PKB w 2025 r., jednak spadek całkowitych dochodów o 20,8% w okresie styczeń–luty 2025 r., przy jednoczesnym zmniejszeniu wydatków o 7%, budzi wątpliwości, czy cel ten da się osiągnąć bez drastycznych cięć wydatków. Spadek dochodów wynikał z opóźnienia w poborze podatków w styczniu, spowodowanego dyskusjami na temat ogólnej podwyżki podatku VAT, która ostatecznie została odroczona. Ponadto spadające ceny surowców spowodowały zmniejszenie wpływów z podatku dochodowego od osób prawnych. Tymczasem prezydent Prabowo Subianto nadal naciska na realizację kosztownych programów socjalnych. W budżecie na rok 2025 priorytetowo potraktowano opiekę społeczną (bezpieczeństwo żywnościowe, bezpłatne posiłki szkolne, badania lekarskie itp.), infrastrukturę (stolica Nusantara), obronność itp. W porównaniu z innymi krajami regionu dochody podatkowe Indonezji jako procent PKB są stosunkowo niskie (około 10–12% w porównaniu z 25–35% w krajach OECD). Rząd dysponuje zatem bardzo ograniczonymi środkami na finansowanie usług publicznych, programów socjalnych i infrastruktury. W obliczu niższych wpływów z podatków, aby utrzymać deficyt budżetowy poniżej 3%, rząd będzie musiał również ograniczyć wydatki. Może to spowodować wydłużenie czasu realizacji niektórych projektów infrastrukturalnych w stosunku do pierwotnych założeń lub obniżenie jakości towarów i usług świadczonych przez rząd (np. gorszą jakość bezpłatnych posiłków niż pierwotnie planowano). Z Sri Mulyani Indrawati na stanowisku ministra finansów jest mało prawdopodobne, aby deficyt przekroczył próg 3%. W rezultacie oczekuje się, że rosnący udział długu publicznego w sektorze krajowym (ponad 70% całości) pozostanie na umiarkowanym poziomie.

Odnotowując nadwyżkę w wysokości 1% PKB, rachunek bieżący osiągnął w 2022 r. najwyższy poziom od ponad dekady, dzięki rosnącym cenom surowców, które przyczyniły się do poprawy salda handlowego. Od tego czasu, w miarę spadku cen surowców, rachunek bieżący ponownie znalazł się na minusie. W 2025 r. deficyt ten ma się utrzymać, a nawet może nieznacznie wzrosnąć. W związku z dalszym spadkiem cen surowców oraz niejasnymi perspektywami handlowymi dochody z eksportu towarów mogą ulec zmniejszeniu. Tymczasem spadające koszty surowców powinny przyczynić się do obniżenia cen importowych, jednak projekty infrastrukturalne (np. budowa nowej stolicy) spowodowałyby wysoki import materiałów budowlanych. W rezultacie nadwyżka w bilansie towarowym powinna nadal maleć. Saldo usług powinno pozostać na poziomie deficytu, ale dalszy wzrost liczby turystów powinien przyczynić się do jego zmniejszenia. Deficyt dochodów pierwotnych, obciążony odsetkami od długu i repatriacją zysków, pozostanie głównym czynnikiem powodującym deficyt na rachunku bieżącym. Saldo dochodów wtórnych powinno utrzymać się na poziomie niewielkiej nadwyżki dzięki stałemu napływowi przekazów pieniężnych od pracowników. Deficyt na rachunku bieżącym jest z nawiązką rekompensowany przez napływ kapitału, w szczególności przez utrzymujący się napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (FDI). W związku z tym oczekuje się, że rezerwy walutowe pozostaną na odpowiednim poziomie, pokrywając 7,85 miesiąca importu w styczniu 2025 r.

Prabowo Subianto, popularny przywódca wojskowy stojący na czele kraju

Wybory prezydenckie w lutym 2024 r. zakończyły się bezkonkurencyjnym zwycięstwem Prabowo Subianto, który zdobył 58,6% głosów, co pozwoliło mu uniknąć drugiej tury. Chociaż urzędujący prezydent Jokowi z Indonezyjskiej Partii Demokratycznej Walki (PDIP) cieszył się ogromną popularnością, nie mógł ubiegać się o reelekcję, ponieważ kończył właśnie swoją drugą z rzędu pięcioletnią kadencję. Prabowo Subianto pełnił wcześniej funkcję ministra obrony, a jego kandydatem na wiceprezydenta był Gibran Rakabuming, najstarszy syn Jokowiego. Jednak pomimo ogromnej przewagi tego duetu w wyborach prezydenckich partia Gerindra, z której startował Prabowo, zdobyła jedynie 13,2% głosów w wyborach parlamentarnych. Żadna z ośmiu partii parlamentarnych nie posiada większości, co skłoniło prezydenta do poszukiwania poparcia w ramach szerokiej koalicji. Siedem z ośmiu partii wchodzi w skład koalicji „Zaawansowana Indonezja” (470 mandatów, czyli około 81% ogółu), a jedyną partią opozycyjną jest PDIP, która dysponuje największą liczbą mandatów (110 mandatów, czyli 16,7% ogółu).

Po zaprzysiężeniu w październiku 2024 r. prezydent Prabowo Subianto ogłosił powołanie największego od 1966 r. składu rządu, liczącego 48 członków. Aby uniknąć ostrego sprzeciwu, mimo że PDIP nie wchodzi w skład koalicji, Subianto mianował byłego adiutanta przywódczyni tej partii (Megawati Sukarnoputri) na stanowisko ministra ds. koordynacji polityki i bezpieczeństwa, a brata innego byłego adiutanta – na stanowisko prokuratora generalnego. Ponowne mianowanie 17 ministrów z gabinetu Widodo odzwierciedla pewną ciągłość. Ponowne mianowanie Sri Mulyani Indrawati na stanowisko ministra finansów uspokoiło rynek (inwestorów), ponieważ jest ona znana ze swojej dyscypliny fiskalnej. Subianto wyrażał wcześniej chęć przekroczenia pułapów budżetowych i zadłużenia, ale pod kierownictwem Mulyani będzie to wysoce nieprawdopodobne.

Biorąc pod uwagę znaczenie zarówno Stanów Zjednoczonych, jak i Chin dla gospodarki Indonezji, polityka niezaangażowania zostanie utrzymana. Indonezja ma jednak pewne problemy terytorialne z Chinami. Chociaż Chiny uznały suwerenność Indonezji nad Wyspami Natuna, roszczą sobie prawa do części otaczających je wód, w których znajdują się zasoby rybne oraz indonezyjska platforma wiertnicza. Ponadto Prabowo, któremu przez 20 lat zakazano wjazdu do Stanów Zjednoczonych, aż do momentu objęcia stanowiska ministra obrony w 2019 r., może żywić pewne obawy wobec Zachodu. Indonezja aktywnie dąży do członkostwa w OECD, a w styczniu 2025 r. stała się pełnoprawnym członkiem BRICS. Jako najbardziej zaludniony kraj świata i największe państwo o większości muzułmańskiej, członkostwo w BRICS pozwala Indonezji kształtować porządek światowy najlepiej, jak to możliwe, poprzez lobbowanie na rzecz reform zgodnych z jej stanowiskiem.

Płatności

Gotówka, czeki i przelewy bankowe są popularnymi środkami płatniczymi w Indonezji. Przelewy bankowe SWIFT zyskują na popularności jako instrument płatniczy zarówno w transakcjach międzynarodowych, jak i krajowych, dzięki dobrze rozwiniętej sieci bankowej w Indonezji.

Akredytywy standby stanowią niezawodny środek płatniczy, ponieważ bank gwarantuje wiarygodność dłużnika i jego zdolność do spłaty. Ponadto za niezawodne uważa się również potwierdzone akredytywy dokumentowe, ponieważ beneficjentowi udostępniana jest określona kwota pieniędzy za pośrednictwem banku.

Windykacja należności

Etap polubowny

Pierwszym krokiem w odzyskiwaniu długu jest negocjowanie sprawy z dłużnikiem w celu polubownego rozwiązania sporu. W indonezyjskiej kulturze i ideologii (Pancasila) zakorzenione jest promowanie polubownych ugód. Wierzyciele zazwyczaj wysyłają dłużnikowi wezwanie lub pismo ostrzegawcze, w którym przedstawiają oświadczenie dotyczące naruszenia zobowiązań przez dłużnika. W piśmie tym wzywa się również do rozmowy w celu ustalenia, czy spór powinien zostać rozstrzygnięty na drodze sądowej. Jeśli faza polubowna nie doprowadzi do ugody, strony mogą wszcząć postępowanie sądowe.

Postępowanie sądowe

Indonezyjski system sądowniczy składa się z kilku rodzajów sądów podlegających nadzorowi Sądu Najwyższego. Większość sporów rozpatrywana jest przez sądy powszechne, przy czym sądem pierwszej instancji jest Sąd Państwowy. Odwołania od orzeczeń tych sądów rozpatrywane są przez Sąd Wyższy (okręgowy sąd apelacyjny). Od orzeczeń Sądu Wyższego, a w niektórych przypadkach również Sądu Państwowego, można wnieść odwołanie do Sądu Najwyższego.

Postępowanie zwykłe

Postępowanie zwykłe może zostać wszczęte, gdy stronom nie udało się osiągnąć porozumienia na etapie postępowania polubownego. Wierzyciel może złożyć pozew w sądzie rejonowym, który następnie jest odpowiedzialny za doręczenie dłużnikowi wezwania do sądu. Jeśli dłużnik nie stawi się na rozprawie w celu złożenia odpowiedzi na pozew, sąd ma prawo, według własnego uznania, zwołać drugą rozprawę lub wydać wyrok zaoczny (Verstekvonnis).

Przed rozpatrzeniem odpowiedzi dłużnika, jak wspomniano wcześniej, sąd musi najpierw sprawdzić, czy strony podjęły próbę osiągnięcia porozumienia lub polubownego rozstrzygnięcia w drodze mediacji. Jeśli strony przeszły proces mediacji, skład sędziowski będzie kontynuował rozprawy i zbada dowody przedstawione przez strony. Sędzia wyda orzeczenie i może zasądzić odszkodowanie w postaci odszkodowania kompensacyjnego lub karnego.

Sąd rejonowy zazwyczaj potrzebuje od sześciu miesięcy do roku na wydanie orzeczenia w pierwszej instancji. Postępowanie może trwać dłużej, gdy w sprawie uczestniczy strona zagraniczna. 

0

0

Wykonanie orzeczenia sądowego

Po wyczerpaniu wszystkich środków odwoławczych wyrok krajowy staje się prawomocny i podlega egzekucji. Jeśli dłużnik nie zastosuje się do orzeczenia sądu, wierzyciel może zwrócić się do sądu rejonowego o wszczęcie egzekucji w drodze zajęcia i sprzedaży majątku dłużnika w drodze postępowania publicznego.

Indonezja nie jest stroną żadnego traktatu dotyczącego wzajemnego wykonywania orzeczeń, co znacznie utrudnia egzekwowanie zagranicznych orzeczeń w Indonezji oraz egzekwowanie indonezyjskich orzeczeń sądowych za granicą. Ponieważ zagraniczne orzeczenia nie mogą być wykonywane przez indonezyjskie sądy na terytorium Indonezji, sprawy zagraniczne muszą być zatem ponownie rozpatrywane przez właściwe sądy indonezyjskie. W takim przypadku orzeczenie sądu zagranicznego może służyć jako dowód, ale podlega to pewnym wyjątkom określonym w innych indonezyjskich przepisach.

Postępowania upadłościowe

Istnieją dwie główne procedury dla przedsiębiorstw borykających się z trudnościami finansowymi:

Postępowanie w sprawie zawieszenia płatności

Procedura ta jest skierowana do przedsiębiorstw borykających się z tymczasowymi problemami płynnościowymi i niebędących w stanie spłacić swoich długów, ale mogących to uczynić w przyszłości. Zapewnia ona dłużnikom tymczasowe ulgi umożliwiające reorganizację i kontynuację działalności, a ostatecznie zaspokojenie roszczeń wierzycieli. Przedsiębiorstwo kontynuuje działalność pod kierownictwem swoich dyrektorów, przy wsparciu syndyka wyznaczonego przez sąd i pod nadzorem sędziego. Przedsiębiorstwo musi przedłożyć plan układu wierzycielom do zatwierdzenia oraz sądowi do ratyfikacji. Odrzucenie planu przez wierzycieli lub sąd spowoduje likwidację dłużnika.

Likwidacja

Celem likwidacji jest nałożenie ogólnego zajęcia na majątek dłużników, którzy ogłosili upadłość, w celu zaspokojenia roszczeń ich wierzycieli. Postępowanie to może zostać wszczęte zarówno przez dłużnika, jak i przez jego wierzycieli przed sądem gospodarczym. Po złożeniu wniosku sąd wezwie dłużnika i jego wierzycieli do stawienia się na rozprawie sądowej. Po ogłoszeniu upadłości członkowie zarządu spółki dłużnika tracą uprawnienia do zarządzania spółką, które przechodzą na wyznaczonego przez sąd syndyka, który następnie zarządza masą upadłościową i zajmuje się spłatą długów. Majątek dłużnika zostanie sprzedany w drodze publicznej aukcji przez wyznaczonego syndyka.

0

Ostatnia aktualizacja: marzec 2025 r.