Hongkong, Specjalny Region Administracyjny

Utrzymująca się słaba konsumpcja w połączeniu z niepewnymi perspektywami eksportowymi

W 2024 r. gospodarka Hongkongu nieco straciła na dynamice, ponieważ popyt krajowy osłabł po początkowym ożywieniu następującym po pandemii COVID-19. Pomimo trwałej stabilności na rynku pracy, struktura wydatków gospodarstw domowych ulega zmianom, które mogą nadal hamować skłonność do wydatków zarówno wśród mieszkańców, jak i turystów w 2025 r. Po pierwsze, ulepszone sieci transportowe oraz rozwój „stogodzinnego obszaru życia” w regionie Wielkiej Zatoki (Guangdong, Hongkong i Makau) zachęciły większą liczbę mieszkańców do spędzania weekendów w Chinach kontynentalnych, co doprowadziło do odpływu aktywności konsumpcyjnej. Ponadto zniesienie obowiązku wizowego dla turystów z Chin kontynentalnych w kilku krajach Azji Południowo-Wschodniej dodatkowo spowodowało przekierowanie napływu turystów. W rezultacie sprzedaż detaliczna produktów zależnych od turystyki, takich jak odzież, obuwie i biżuteria, odnotowała ożywienie jedynie do poziomu 60–70% wartości sprzed pandemii. Pozytywnym akcentem jest to, że wydatki na usługi mogą w 2025 r. nieznacznie wzrosnąć, wspierane przez działania rządu mające na celu organizację wielkich wydarzeń oraz otwarcie nowego stadionu.

Saldo handlu towarowego stało się kluczowym czynnikiem wzrostu w 2024 r., ale w 2025 r. prawdopodobnie będzie miało mniejsze znaczenie. Dobre wyniki handlu towarowego w 2024 r. wynikały z poprawy popytu zewnętrznego, podczas gdy zamówienia na produkty elektroniczne z Chin kontynentalnych i krajów ASEAN znacznie wzrosły w kontekście trwającego ożywienia globalnego cyklu technologicznego. Jednak od połowy 2024 r. handel w Azji uległ spowolnieniu, a obawy związane z eskalacją napięć handlowych nasiliły się. Duża zależność Hongkongu od reeksportu, zwłaszcza z Chinami kontynentalnymi, naraża miasto na ryzyko związane z potencjalną „wojną celną 2.0”. 1 lutego 2025 r. administracja Trumpa ogłosiła nałożenie dodatkowego cła w wysokości 10% na import z Hongkongu, podnosząc tym samym średnią ważoną handlem stawkę celną dla Hongkongu na rynku amerykańskim z około 1% do 11%. Jednocześnie istnieje ryzyko, że zwolnienie celne „de minimis” – które pozwala na bezcłowy wwóz do Stanów Zjednoczonych małych przesyłek o wartości 800 USD lub mniejszej – zostanie trwale zniesione zarówno w odniesieniu do Chin kontynentalnych, jak i Hongkongu. Sytuacja ta ma miejsce w momencie, gdy Poczta Stanów Zjednoczonych pracuje nad wprowadzeniem mechanizmów pobierania ceł od małych paczek. Środki te mogą doprowadzić do zmniejszenia eksportu netto Hongkongu, a także do spadku wolumenu handlu tranzytowego, szczególnie z Chinami kontynentalnymi. Jednocześnie na eksport netto usług nadal negatywnie wpływa szybsze ożywienie turystyki wyjazdowej w porównaniu z turystyką przyjazdową. Ostatnio jednak odnotowano niewielką poprawę, wspieraną przez ożywienie w turystyce przyjazdowej i usługach finansowych. Liczba odwiedzających wzrosła, ponieważ rząd centralny w Pekinie wprowadził ulepszenia do programu podróży indywidualnych i podniósł limit zakupów bezcłowych dla turystów z Chin kontynentalnych. Jednocześnie w ostatnim czasie ożywiła się również aktywność w zakresie pierwszych ofert publicznych (IPO), dzięki połączeniu wsparcia politycznego ze strony organów regulacyjnych z Chin kontynentalnych, złagodzeniu warunków stóp procentowych oraz lokalnym reformom dotyczącym notowań giełdowych. Zmiany te prawdopodobnie sprawią, że eksport usług będzie w nadchodzących kwartałach w mniejszym stopniu hamował wzrost gospodarczy.

W 2024 r. nastąpiła poprawa w zakresie nakładów brutto na środki trwałe w związku z łagodzeniem warunków monetarnych. Stopy międzybankowe w Hongkongu znacznie spadły od końca 2023 r. w wyniku oczekiwań dotyczących obniżek stóp procentowych przez Rezerwę Federalną Stanów Zjednoczonych, ponieważ stopa bazowa miasta zmienia się równolegle ze stopą funduszy federalnych w USA ze względu na sztywny kurs dolara hongkońskiego względem dolara amerykańskiego. Jednak ożywienie inwestycji może napotkać przeszkody w 2025 r. w związku z opóźnieniami w obniżkach stóp procentowych przez Fed oraz rosnącą niepewnością geopolityczną na tle utrzymujących się napięć między Stanami Zjednoczonymi a Chinami. Tymczasem słaba koniunktura na rynku nieruchomości, gdzie premie ze sprzedaży gruntów spadły znacznie poniżej celów rządowych przez dwa kolejne lata budżetowe, sugeruje, że niedawne ożywienie wydatków na budownictwo może być krótkotrwałe. Inwestycje publiczne będą prawdopodobnie ograniczone również przez niedobory dochodów spowodowane słabą sprzedażą gruntów.

Rezerwy pomagają złagodzić deficyty publiczne

Oczekuje się, że saldo budżetowe Hongkongu odnotuje kolejny deficyt w roku budżetowym 2024 (od kwietnia 2024 r. do marca 2025 r.), co wynika z utrzymującej się słabej kondycji sektora nieruchomości oraz spowolnienia popytu krajowego. Spadek dochodów z opłat za grunty oraz wpływów z podatku od czynności cywilnoprawnych przeważył nad wysiłkami zmierzającymi do ograniczenia wydatków. W odpowiedzi na narastającą presję budżetową w budżecie na rok budżetowy 2024 pominięto większość środków związanych z pandemią, takich jak bony konsumenckie, zniżki na publiczne mieszkania czynszowe oraz dotacje na energię elektryczną, które pojawiały się we wcześniejszych budżetach. Od roku budżetowego 2019 Hongkong odnotował deficyty w czterech z ostatnich pięciu lat budżetowych, co doprowadziło do znacznego zmniejszenia rezerw budżetowych. Rezerwy spadły o około 37,4%, z maksymalnego poziomu 1,2 bln HK$ na koniec marca 2019 r. do 733,2 mld HK$ na koniec marca 2024 r. Mimo to rezerwy budżetowe pozostają na solidnym poziomie około 30% PKB, zapewniając wystarczającą poduszkę bezpieczeństwa do zarządzania deficytami i utrzymania niskiego poziomu długu publicznego. Może to pozwolić na kontynuację wydatków deficytowych w roku budżetowym 2025 w celu wsparcia ożywienia gospodarczego, ale opóźni konsolidację budżetową. Bez niezależności w zakresie polityki pieniężnej polityka budżetowa Hongkongu prawdopodobnie pozostanie proaktywna, koncentrując się na ukierunkowanym wsparciu dla MŚP i sektora handlu, które mogą ucierpieć z powodu słabej konsumpcji prywatnej i wstrząsów zewnętrznych. Jeśli chodzi o dochody, z orędzia programowego na rok 2024 wynika, że krótkoterminowym priorytetem rządu pozostaje rozszerzenie ulg podatkowych dla funduszy i firm zarządzających majątkiem rodzinnym w celu przyciągnięcia napływu kapitału, pomimo rosnącej potrzeby poszerzenia podstawy opodatkowania i zwiększenia stabilności dochodów.

Rachunek bieżący Hongkongu utrzymuje solidną nadwyżkę, pozostając na poziomie bliskim dwucyfrowemu odsetkowi PKB. Ta dobra kondycja wynika przede wszystkim ze znacznych nadwyżek dochodów pierwotnych, które zostały wzmocnione przez wyższe dochody z kuponów z inwestycji portfelowych w kontekście podwyższonych globalnych stóp procentowych. W 2024 r. deficyt w handlu towarami zmniejszył się z powodu niższych cen importowanych surowców i stłumionego popytu krajowego. Może on jednak ponownie wzrosnąć w 2025 r. w związku ze spowolnieniem tempa eksportu towarów. Tymczasem nadwyżka w handlu usługami zmniejszyła się po ponownym otwarciu gospodarki, ponieważ turystyka wyjazdowa odradzała się szybciej niż turystyka przyjazdowa. Ostatnio jednak nastąpiła niewielka poprawa, wspierana przez ożywienie turystyki przyjazdowej oraz usług finansowych. Ogólnie rzecz biorąc, utrzymująca się nadwyżka na rachunku bieżącym Hongkongu powinna stanowić silną ochronę przed wstrząsami zewnętrznymi i umożliwić temu centrum finansowemu dalsze gromadzenie zewnętrznych aktywów finansowych.

Ścisła kontrola polityczna

Sytuacja polityczna w Hongkongu uległa głębokim zmianom od czasu uchwalenia ustawy o bezpieczeństwie narodowym oraz masowej rezygnacji posłów opozycji w 2020 r. Radykalne zmiany w systemie wyborczym, w szczególności zmniejszenie odsetka bezpośrednio wybieranych członków Rady Legislacyjnej (LegCo), zlikwidowały pluralizm polityczny, pozbawiając wpływów partie opozycyjne, które niegdyś opowiadały się za większą autonomią Hongkongu. Wobec braku opozycji w LegCo oczekuje się, że stabilność polityczna obecnego rządu, na czele którego od maja 2022 r. stoi John Lee, pozostanie niezakłócona aż do następnych wyborów w 2025 r. i w kolejnych latach. Ściślejsza kontrola nad systemem politycznym, wzmocniona przez nadchodzące lokalne przepisy dotyczące bezpieczeństwa, mające na celu zniechęcenie do sprzeciwu wobec wpływu rządu centralnego na lokalną politykę oraz utrudnienie publicznej debaty na tematy wrażliwe politycznie, sprawia, że powszechne protesty, takie jak te z lat 2019 i 2020, są mało prawdopodobne.

Reakcje zagraniczne na te zmiany w krajobrazie politycznym Hongkongu były w większości negatywne, a ministrowie spraw zagranicznych państw G7 wyrazili „poważne obawy” dotyczące zmian wyborczych w Specjalnym Regionie Administracyjnym. Od czasu uchwalenia ustawy o bezpieczeństwie narodowym Stany Zjednoczone uznają Hongkong i Chiny kontynentalne za jedno i to samo terytorium celne oraz nałożyły sankcje na niektórych lokalnych urzędników.

Płatności

Przelewy bankowe są jednym z najpopularniejszych instrumentów płatniczych w przypadku płatności międzynarodowych i krajowych w Hongkongu, dzięki wysoko rozwiniętej sieci bankowej tego terytorium.

Wiarygodną metodą płatności są również akredytywy standby, ponieważ bank wystawiający gwarantuje zdolność kredytową dłużnika oraz jego zdolność do spłaty zobowiązań. Powszechnie stosowane są również nieodwołalne i potwierdzone akredytywy dokumentowe, w ramach których dłużnik gwarantuje, że określona kwota środków zostanie udostępniona beneficjentowi za pośrednictwem banku po spełnieniu konkretnych warunków uzgodnionych przez strony.

W Hongkongu często stosuje się również czeki i weksle.

Windykacja należności

Faza polubowna

W fazie polubownej wierzyciel wysyła do dłużnika jedno lub więcej pism upomnień (wezwań do zapłaty), próbując przekonać go do uregulowania należności. Wprowadzone w 2010 r. wytyczne praktyczne dotyczące mediacji określają dobrowolne procedury z udziałem przeszkolonych i bezstronnych mediatorów będących stronami trzecimi. Pomaga to obu stronom sporu w osiągnięciu polubownego porozumienia w sprawie spłaty. Dłużnicy i wierzyciele są zazwyczaj zachęcani do skorzystania z tej procedury przed podjęciem kroków prawnych.

Postępowanie sądowe

Postępowanie zwykłe

System sądowniczy w Hongkongu składa się z trzech odrębnych sądów:

Sąd ds. drobnych roszczeń rozpatruje stosunkowo niewielkie sprawy (o wartości do 75 000 HKD) w szybki i sprawny sposób. Zasady postępowania są mniej rygorystyczne niż w innych rodzajach sądów i nie dopuszcza się reprezentacji prawnej;

Sąd Rejonowy ma jurysdykcję w sprawach dotyczących większych roszczeń finansowych, o wartości od 75 100 HKD do 3 000 000 HKD;

Sąd Najwyższy zajmuje się znacznie większymi sporami prawnymi, a ponadto rozpatruje roszczenia o wartości powyżej 3 000 000 HKD. 

Sąd Rejonowy i Sąd Najwyższy w Hongkongu dopuszczają reprezentację prawną. Postępowania przed tymi sądami wszczyna się poprzez doręczenie wezwania do sądu dłużnikowi, który ma następnie 14 dni na złożenie odpowiedzi na pozew. Wierzyciel jest również zobowiązany do złożenia poświadczonego notarialnie pozwu. Jeśli dłużnik odpowie na wezwanie i zwróci się o plan spłaty, wierzyciel ma dwa tygodnie na udzielenie odpowiedzi. Jeśli strony nie będą w stanie dojść do porozumienia, sędzia zwoła rozprawę, podczas której zazwyczaj zapada wyrok. Jeśli dłużnik nie odpowie, może zostać wydany wyrok zaoczny.

0

0

Wykonanie orzeczenia sądowego

Wyrok krajowy podlega egzekucji z chwilą uprawomocnienia się (jeżeli w ciągu 28 dni nie zostanie wniesione odwołanie). Jeżeli dłużnik nie zastosuje się do wyroku, wierzyciel może zwrócić się do sądu o wydanie nakazu egzekucyjnego. Zazwyczaj wiąże się to albo z nakazem zajęcia wierzytelności (umożliwiającym wierzycielowi uzyskanie spłaty długu od osoby trzeciej, która jest winna pieniądze dłużnikowi), nakazem „Fieri Facias” (umożliwiającym komornikowi zajęcie i sprzedaż towarów dłużnika przeznaczonych do obrotu), albo nakaz obciążenia majątku (w celu zajęcia i sprzedaży majątku dłużnika w celu zaspokojenia długu).

Wyroki zagraniczne są wykonywane na podstawie rozporządzenia w sprawie wyroków zagranicznych (wzajemne wykonywanie). Orzeczenia wydane w kraju, z którym Hongkong podpisał umowę o wzajemnym wykonywaniu orzeczeń (np. z Francją lub Malezją), wymagają jedynie rejestracji, po czym stają się automatycznie wykonalne. W przypadku braku takiej umowy z danym krajem o wykonanie orzeczenia można wnioskować do sądu w ramach procedury exequatur.

W 2006 r. zawarto z Chińską Republiką Ludową Porozumienie w sprawie wzajemnego uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych (REJA). Dzięki temu orzeczenia wydane w Chinach kontynentalnych lub w Hongkongu stają się automatycznie wykonalne przez sądy drugiej strony umowy.

Postępowania upadłościowe

POSTĘPOWANIA POZASĄDOWE

Prawo nie przewiduje formalnych procedur restrukturyzacji zadłużenia przedsiębiorstw. Postępowania restrukturyzacyjne muszą zatem odbywać się w ramach nieformalnych „negocjacji restrukturyzacyjnych” lub planu ugody.

POSTĘPOWANIA FORMALNE

Główne formalne procedury dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej w Hongkongu są następujące:

Porozumienie z wierzycielami.

Powołanie syndyka.

Dobrowolna likwidacja przez wspólników (dostępna wyłącznie dla spółek, które nadal są wypłacalne), z której można jednak skorzystać na przykład w sytuacji, gdy podmiot sam jest wypłacalny, ale należy do większej grupy znajdującej się w trudnej sytuacji finansowej.

Dobrowolna likwidacja z inicjatywy wierzycieli.

Likwidacja przymusowa.

Ustawodawstwo Hongkongu przewiduje również procedurę, która pozwala dyrektorom spółki na wszczęcie dobrowolnej likwidacji bez zwoływania zgromadzenia akcjonariuszy.

Plan ugody

Plan ugody to ustawowy, wiążący kompromis osiągnięty między dłużnikiem a jego wierzycielami. Musi on zostać zaakceptowany przez wszystkie kategorie wierzycieli. Sąd dokonuje przeglądu planu przed zatwierdzeniem zwołania oddzielnych zgromadzeń wierzycieli. Plan musi zostać zatwierdzony przez sąd oraz przez co najmniej 50% wierzycieli pod względem liczby i 75% wierzycieli pod względem wartości wierzytelności. W celu wdrożenia planu wyznacza się syndyka.

Powołanie syndyka

Wniosek o wyznaczenie syndyka przez sąd składa się w formie wezwania skierowanego do sędziego Sądu Najwyższego w Hongkongu zgodnie z procedurą określoną w Regulaminie Sądu Najwyższego w Hongkongu. Należy zauważyć, że sekretarz Sądu Najwyższego w Hongkongu ma również uprawnienia do wyznaczenia syndyka w przypadku, gdy wyznaczenie to następuje w ramach egzekucji na zasadach słuszności wobec dłużnika sądowego.

Jeśli chodzi o powołanie syndyka poza sądem, procedura powołania jest zazwyczaj określona w odpowiednim dokumencie zabezpieczającym. Syndyk powołany na podstawie uprawnień ustawowych wynikających z hipoteki na nieruchomości musi zostać powołany na piśmie. Aby powołanie syndyka poza sądem było ważne, syndyk musi przyjąć swoje powołanie.

Likwidacja

Likwidacja może mieć charakter dobrowolny lub przymusowy. Polega ona na sprzedaży aktywów dłużnika w celu podziału uzyskanych środków między wierzycieli oraz rozwiązania spółki. Likwidacja dobrowolna może mieć formę likwidacji dobrowolnej z inicjatywy wspólników (MVL) lub likwidacji dobrowolnej z inicjatywy wierzycieli (CVL). W obu przypadkach dyrektorzy spółki tracą kontrolę, a wyznaczany jest likwidator nadzorowany przez sąd.

Wierzyciele mogą wszcząć likwidację przymusową, składając w sądzie wniosek o likwidację z powodu niewypłacalności. MVL to proces likwidacji w stanie wypłacalności, w ramach którego wszyscy wierzyciele otrzymują pełną spłatę, a ewentualna nadwyżka jest rozdzielana między udziałowców spółki. CVL to likwidacja w stanie niewypłacalności.

Ostatnia aktualizacja: luty 2025 r.