Hiszpania

Konsumpcja prywatna i inwestycje nadal napędzają wzrost gospodarczy

W 2026 r. tempo wzrostu gospodarczego w Hiszpanii będzie nadal spowalniać, pozostając jednak solidnym i znacznie wyższym niż w przypadku głównych gospodarek europejskich. Gospodarka ponownie będzie napędzana przez silny prywatny popyt krajowy. Konsumpcja gospodarstw domowych (stanowiąca prawie 55% PKB) jest wspierana przez zwiększoną siłę nabywczą wynikającą z umiarkowanej inflacji, dynamicznego rynku pracy i, w konsekwencji, wzrostu realnego dochodu rozporządzalnego brutto. Podwyżki płac wynegocjowane w układach zbiorowych wyniosły średnio 3,5% w 2025 r., po raz kolejny przewyższając inflację. Stopa bezrobocia spadła poniżej 10% w IV kwartale 2025 r. po raz pierwszy od czasu kryzysu finansowego. Ponadto silnemu rynkowi pracy towarzyszy wzrost liczby ludności aktywnej zawodowo w związku z napływem imigrantów. Od 2022 r. ludność zagraniczna przyczyniła się w ponad 70% do wzrostu liczby ludności aktywnej zawodowo. W trzecim kwartale 2025 r. stopa oszczędności gospodarstw domowych wyniosła 12% dochodu rozporządzalnego, co stanowi historycznie wysoki poziom (średnia z lat 2015–2019 wyniosła 7,3%), pomimo jej stopniowego spadku w ciągu ostatniego roku, po osiągnięciu poziomu 13,1% w trzecim kwartale 2024 r.

Ponadto oczekuje się, że saldo handlu zagranicznego ponownie będzie miało negatywny wpływ na wzrost gospodarczy ze względu na spowolnienie eksportu w połączeniu z silnym importem mającym na celu zaspokojenie popytu krajowego. Chociaż w 2025 r. Hiszpania po raz kolejny odnotowała rekordowy rok w turystyce dzięki zagranicznym gościom (97 mln przyjazdów, wzrost o 3% w ujęciu rok do roku, po +10% w 2024 r.), normalizacja ożywienia w tym sektorze spowoduje, że jego wkład będzie bardziej ograniczony. Eksport usług będzie jednak nadal czerpał korzyści z dobrej kondycji turystyki, która pozostanie podstawowym filarem wzrostu gospodarczego kraju (stanowiąc 16% PKB i 14% całkowitego zatrudnienia w 2024 r.). Ponadto eksport towarów będzie narażony na skutki umocnienia się euro względem dolara amerykańskiego oraz na słaby popyt ze strony krajów sąsiednich, ponieważ prawie 65% (głównie samochody, maszyny, produkty rafinacji ropy naftowej, farmaceutyki, tworzywa sztuczne i żywność) jest przeznaczone dla pozostałych krajów Unii Europejskiej (71% łącznie z Wielką Brytanią). Hiszpania jest jednak mniej narażona na amerykańskie cła niż inne kraje europejskie, ponieważ na Stany Zjednoczone przypada mniej niż 5% jej eksportu towarów.

Ożywienie inwestycji prywatnych (stanowiących nieco ponad 20% PKB) powinno trwać dzięki stopniowej poprawie warunków finansowych. Może je jednak hamować niechęć przedsiębiorstw do podejmowania ryzyka, zwłaszcza w obliczu utrzymującej się niepewności, która rzuca cień na międzynarodową sytuację gospodarczą i geopolityczną. Inwestycje będą również wspierane przez przyspieszenie wypłat środków z funduszy europejskich w ramach Krajowego Planu Odbudowy, obejmującego prawie 80 mld EUR dotacji i 83 mld EUR pożyczek na lata 2021–2026. Na początku 2026 r. Hiszpania otrzymała zaledwie 44% całkowitej kwoty. Ponieważ termin składania wniosków o finansowanie upływa w sierpniu 2026 r., wypłaty środków mogą zatem ulec przyspieszeniu w pierwszej połowie roku. Jednak w grudniu 2025 r. rząd ogłosił, że zamierza zrezygnować z prawie 60 mld EUR pożyczek, argumentując, że poprawa profilu kredytowego kraju pozwala mu na bezpośrednie zaciąganie pożyczek na rynku po podobnych lub nawet korzystniejszych stawkach, co umożliwia ominięcie warunków i terminów realizacji związanych z funduszami europejskimi. W związku z tym po prostu uruchomi pozostałe 25 mld EUR w formie dotacji, co zmniejszy łączną kwotę pakietu finansowego do 8% PKB z 2019 r. Oczekuje się również niewielkiego wkładu ze strony wydatków publicznych w związku z brakiem nowego budżetu.

Stopniowa konsolidacja finansów publicznych

Konsolidacja finansów publicznych powinna zostać potwierdzona, mimo że jest mało prawdopodobne, by budżet na rok 2026 został przyjęty, co spowoduje przedłużenie obowiązywania budżetu na rok 2023 już trzeci rok z rzędu. Jednak finanse publiczne pozostaną w deficycie po znacznym pogorszeniu się ich stanu w wyniku kryzysów zdrowotnego i energetycznego. Zmniejszeniu deficytu sprzyjać będzie zmniejszenie pomocy związanej z powodzią spowodowaną przez DANA (październik 2024 r.) oraz pozytywny wpływ silnej dynamiki konsumpcji i rynku pracy na dochody. Oczekuje się zatem, że w 2026 r. Hiszpania po raz pierwszy od 2007 r. odnotuje nadwyżkę pierwotną (tj. z wyłączeniem odsetek od długu). Jednakże, mimo że rząd wycofał większość środków wsparcia przyjętych podczas kryzysu energetycznego, przedłużył program socjalnych bonów na energię elektryczną, który obniża rachunki za prąd najbardziej wrażliwym konsumentom do końca 2026 r. Chociaż Hiszpanii udało się uniknąć procedury nadmiernego deficytu w 2024 r. pomimo przywrócenia europejskich zasad fiskalnych, stabilność jej wysokiego długu publicznego pozostaje jednym ze średnioterminowych wyzwań tego kraju. Chociaż zaktualizowany budżet przewiduje wzrost wydatków publicznych, brak reform strukturalnych spowalnia konsolidację fiskalną i redukcję zadłużenia. Pomimo tendencji spadkowej obserwowanej w ostatnich latach, zewnętrzne zadłużenie publiczne netto Hiszpanii pozostaje jednym z najwyższych w Unii Europejskiej (44,2% PKB w III kwartale 2025 r.).

Nadwyżka na rachunku bieżącym odnotowywana od 2013 r. szybko odrobiła straty spowodowane kryzysami zdrowotnym i energetycznym i oczekuje się, że ustabilizuje się w 2026 r. Ta wyraźna poprawa wynika głównie ze znacznej nadwyżki w bilansie usług (ponad 6,3% PKB w 2024 r.), która odnotowała odbicie dzięki turystyce zagranicznej. Nadwyżka ta rekompensuje strukturalny deficyt w bilansie towarowym, wynikający w dużej mierze z zależności energetycznej (chociaż wydatki na energię spadły od 2022 r.), oraz w bilansie dochodów (przekazy pieniężne od diaspor z Ameryki Łacińskiej i Maroka do ich krajów pochodzenia).

Podzielona koalicja blokuje wprowadzanie poważnych reform i zagraża stabilności rządu

Po przedterminowych wyborach parlamentarnych w lipcu 2023 r. oraz przy braku realnej alternatywy po prawej stronie sceny politycznej ustępujący premier z ramienia Partii Socjalistycznej Pedro Sánchez (PSOE) zdołał utrzymać się przy władzy, mimo że zajął drugie miejsce. Pomimo braku bezwzględnej większości (121 mandatów z 350), partia lewicowa nadal miała lepszą pozycję do utworzenia rządu niż Partia Ludowa (prawicowa) kierowana przez jego rywala Alberto Núñeza Feijóo. Sánchez został zatem po raz kolejny zmuszony do utworzenia koalicji dysponującej 179 głosami, w tym głosami swoich głównych lewicowych sojuszników: Sumar (31), EH Bildu (6), ERC (7), Junts (7), PNV (5), BNG (1) oraz Koalicji Kanaryjskiej (1).

Ta niejednolita koalicja, w skład której wchodzą katalońskie i baskijskie partie separatystyczne, od razu uwydatniła kruchość rządu i utrudniła sprawowanie władzy pomimo wcześniejszych negocjacji i kontrowersyjnych ustępstw. Przyjęcie ustawy o amnestii, ułaskawiającej katalońskich separatystów zaangażowanych w próbę uzyskania niepodległości z 2017 r., nie dotyczy jednak lidera Junts, Carlesa Puigdemonta, który nadal przebywa na wygnaniu w Belgii. Ta niestabilność stała się oczywista, gdy katalońska partia separatystyczna Junts ogłosiła w październiku 2025 r., że zrywa więzi z PSOE, co postawiło rząd Sáncheza w sytuacji mniejszościowej i doprowadziło do paraliżu politycznego, czego dowodem było odrzucenie budżetu na rok 2026. Niepowodzenie premiera Pedro Sáncheza w uzyskaniu poparcia dla budżetu trzeci rok z rzędu po raz kolejny podważa jego zdolność do sprawowania rządów ze względu na zależność od regionalnych partii niepodległościowych. Rząd nie jest w stanie uchwalić szeroko zakrojonych reform i zmuszony jest rządzić dekretami, negocjując w poszczególnych przypadkach. Wydaje się jednak, że partia Junts wykluczyła możliwość poparcia wniosku o wotum nieufności wraz z PP i Vox, unikając tym samym na razie kolejnych przedterminowych wyborów. Wybory regionalne, które odbędą się w pierwszej połowie 2026 r., mogą oznaczać zmianę trendów wyborczych przed wyborami parlamentarnymi zaplanowanymi na lato 2027 r.

Płatności

Czeki są powszechnie stosowane w transakcjach korporacyjnych w Hiszpanii. W przypadku niewywiązania się z zobowiązania zapewniają one podobne gwarancje prawne na mocy postępowania w sprawie weksli (juicio cambiario) zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego. To samo dotyczy weksli własnych (pagaré), które – podobnie jak weksle bankowe i czeki – są instrumentami egzekwowalnymi na mocy prawa. W przypadku braku zapłaty są one wpisywane do rejestru niezapłaconych akceptów (RAI, Registro de Aceptaciones Impagadas). RAI, działający przy Centrum Współpracy Międzybankowej, jest najważniejszym rejestrem w kraju. Rejestruje on wszystkie przypadki niewywiązania się z płatności handlowych o wartości powyżej 300 euro, umożliwiając w ten sposób bankom i innym instytucjom depozytowym weryfikację historii płatności danej firmy przed udzieleniem kredytu.

Natomiast weksle są rzadko wykorzystywane w obrocie handlowym. W przypadku niewykonania zobowiązania zapewniają one wierzycielom pewne zabezpieczenia, w tym dostęp do specjalnych postępowań windykacyjnych z możliwością negocjacji na podstawie kodeksu postępowania cywilnego (juicio cambiario). Weksle gwarantowane przez bank mogą być nieco trudne do uzyskania, ale ograniczają ryzyko niewykonania zobowiązania płatniczego, oferując wierzycielom możliwość dochodzenia roszczeń od indosanta weksla.

Przelewy elektroniczne za pośrednictwem sieci SWIFT, powszechnie stosowane przez hiszpańskie banki, są szybkim, dość niezawodnym i tanim instrumentem płatniczym, pod warunkiem że nabywca zleca płatność w dobrej wierze. Jeśli nabywca nie zleci przelewu, środkiem prawnym jest wszczęcie postępowania zwykłego na podstawie niezapłaconej faktury. Banki w Hiszpanii wdrażają również standardy SEPA dla płatności denominowanych w euro.

Windykacja należności

O ile w umowie handlowej nie zawarto specjalnych klauzul, obowiązującą stopą procentową jest stopa stosowana przez Europejski Bank Centralny w jego ostatniej operacji refinansującej (przeprowadzonej przed pierwszym dniem kalendarzowym danego półrocza), powiększona o osiem punktów procentowych. Stopa ta jest publikowana przez ministra finansów co sześć miesięcy w „Boletín Oficial del Estado”. Termin przedawnienia roszczeń zwykłych wynosi pięć lat.

Faza polubowna

Nie ma żadnych formalności ani warunków dotyczących wysłania upomnienia do dłużnika, jednak zaleca się najpierw wysłać do niego wezwanie do zapłaty. Wierzyciel może uzyskać gwarancje spłaty długu.

Postępowanie sądowe

Jeżeli nie dojdzie do zawarcia ugody z klientem, wierzyciel może wszcząć sądowe postępowanie windykacyjne na podstawie prawa postępowania cywilnego (ley de Enjuiciamento civil).

Postępowanie wekslowe

Postępowanie wekslowe stosuje się w przypadku roszczeń opartych na wekslach, promesach i czekach. Sędzia sądu pierwszej instancji (juzgado de primera instancia) sprawdza, czy „tytuł wekslowy” został prawidłowo sporządzony, a następnie nakazuje dłużnikowi spłatę zarówno kwoty głównej, jak i odsetek za zwłokę oraz kosztów w terminie dziesięciu dni. Sędzia nakazuje również zajęcie zabezpieczające (embargo preventivo) majątku dłużnika w wysokości równej kwocie zaległej. Dłużnik ma dziesięć dni na wniesienie sprzeciwu wobec orzeczenia.

Jeżeli w wyznaczonym terminie nie wpłynie żadna kwota ani nie zostanie wniesiony sprzeciw, sędzia zarządzi środki egzekucyjne. W razie potrzeby pełnomocnik sądowy przeprowadzi zajęcie majątku. W przypadku zakwestionowania roszczeń odbywa się rozprawa sądowa w celu zbadania argumentów obu stron, a wyrok powinien zostać wydany w ciągu kolejnych dziesięciu dni. Chociaż jest to termin przewidziany w prawie hiszpańskim, sądy rzadko go przestrzegają.

Postępowanie zwykłe

Oprócz postępowania wekslowego (juicio cambiario) wierzyciele, którzy nie są w stanie osiągnąć ugody w sprawie spłaty poza sądem, mogą dochodzić swoich praw w ramach postępowania cywilnego (juicio declarativo). Postępowania cywilne dzielą się na postępowanie zwykłe (juicio ordinario) w przypadku roszczeń powyżej 6 000 euro oraz postępowanie ustne (juicio verbal) – system bardziej uproszczony – w przypadku mniejszych roszczeń. Oba postępowania wszczyna się poprzez doręczenie pozwu dłużnikowi.

Powód ma obowiązek przedstawić stan faktyczny swojego roszczenia oraz dostarczyć wszystkie dokumenty potwierdzające – w postaci oryginałów lub kopii poświadczonych przez notariusza – przy składaniu pierwszego pozwu. Przed rozpatrzeniem sprawy sędzia wzywa strony na pierwszą rozprawę (audiencia previa) w ramach postępowania zwykłego, aby zachęcić je do ugody. Jeśli to się nie powiedzie, postępowanie sądowe będzie kontynuowane. Sąd może wówczas zarządzić konkretne środki w celu wyjaśnienia kwestii lub faktów, które pozostają niejasne, przed wydaniem wyroku.

Postępowanie monitorowe (Juicio monitorio)

W przypadku roszczeń pieniężnych, określonych kwotowo i przeterminowanych, niezależnie od wysokości zaległej kwoty (wcześniej ograniczonej do 250 000 euro), wierzyciele mogą obecnie skorzystać z bardziej elastycznej procedury uproszczonej. Wniosek wstępny (petición inicial) składa się bezpośrednio do sądu pierwszej instancji (juzgado de primera instancia) właściwego dla miejsca zamieszkania dłużnika. Po zapoznaniu się z dokumentami uzupełniającymi sędzia może nakazać dłużnikowi spłatę w terminie 20 dni.

Jeśli dłużnik nie udzieli odpowiedzi, pełnomocnik sądowy poinformuje o tym sędziego i zwróci się o potwierdzenie decyzji na korzyść pierwotnego wniosku. Następnie pełnomocnik sądowy wydaje orzeczenie potwierdzające zakończenie postępowania monitorowego, które jest przekazywane wierzycielowi. Umożliwia to wierzycielowi skontaktowanie się z Urzędem Egzekucyjnym w celu podjęcia kolejnego etapu postępowania. Jeśli dłużnik zakwestionuje orzeczenie i przedstawi uzasadnione argumenty w tym zakresie w pisemnym oświadczeniu podpisanym przez adwokata i radcę prawnego, wszczęte zostanie pełne postępowanie sądowe w tej sprawie.

Wykonanie orzeczenia sądowego

Po wyczerpaniu wszystkich środków odwoławczych orzeczenia sądów krajowych stają się wykonalne. Jeżeli dłużnik nie wywiąże się z wyroku w terminie 20 dni, sekretarz sądu może, na wniosek, zidentyfikować majątek dłużnika i dokonać jego zajęcia.

Orzeczenia dotyczące zagranicznych wyroków wydanych przez kraje UE podlegają warunkom egzekucji, takim jak unijne nakazy zapłaty i europejski tytuł egzekucyjny. Wyroki wydane przez kraje spoza UE są uznawane i egzekwowane, pod warunkiem że kraj, w którym zostały wydane, jest stroną umowy dwustronnej lub wielostronnej z Hiszpanią. Jeśli taka umowa nie obowiązuje, stosuje się hiszpańskie postępowanie egzekucyjne.

Postępowania upadłościowe

Postępowanie przedupadłościowe

Dłużnik ma możliwość wynegocjowania formalnej umowy o refinansowaniu (acuerdo de refinanciacion formal) ze swoimi wierzycielami. Umowa ta musi zostać zatwierdzona przez sąd. W ramach tej umowy strony mogą dowolnie umorzyć taką część długu, jaką uznają za konieczną.

Postępowanie upadłościowe

Postępowanie upadłościowe wszczyna się poprzez złożenie wniosku o wydanie postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Po rozpatrzeniu wniosku sędzia wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości. Wierzyciele powinni zgłosić swoje wierzytelności w ciągu miesiąca od opublikowania postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Sąd wyznacza syndyka, który bada sytuację finansową dłużnika i sporządza sprawozdanie dotyczące jego zadłużenia. Jeśli nie ma sprzeciwu wobec sprawozdania, syndyk przedkłada jego ostateczną wersję sędziemu. Następnie sędzia zarządza rozpoczęcie fazy układu wraz z harmonogramem spłat, planem naprawczym oraz alternatywnymi propozycjami spłaty.

W trakcie tego postępowania dłużnik może złożyć wniosek o likwidację: na wniosek dłużnika – w dowolnym momencie; gdy dłużnik nie jest już w stanie dokonywać zaplanowanych płatności lub wywiązywać się z zobowiązań wynikających z układu; na wniosek wierzyciela – z powodu naruszenia warunków układu; na wniosek administracji sądowej – w przypadku zaprzestania działalności zawodowej lub gospodarczej.

Administracja sądowa sporządza plan likwidacyjny w celu zbycia (sprzedaży) składników majątku wchodzących w skład masy upadłościowej, który następnie przedkłada się sędziemu do zatwierdzenia.

Likwidacja

Likwidacja w Hiszpanii ma na celu sprzedaż aktywów spółki. W tej fazie spółka zachowuje osobowość prawną. W celu przeprowadzenia tego procesu wyznacza się likwidatorów, którzy mogą również przejąć funkcję organu zarządzającego i przedstawiciela spółki.

Likwidator nie może dokonywać podziału majątku spółki między jej wspólników, dopóki nie zostaną zaspokojeni wszyscy wierzyciele i uregulowane roszczenia wobec spółki. Poszkodowani wierzyciele mogą zaskarżyć transakcje, które ich zdaniem mogły zostać przeprowadzone niezgodnie z prawem podczas podziału majątku.

Ostatnia aktualizacja: luty 2026 r.