Hiszpania

Konsumpcja prywatna i inwestycje nadal napędzają wzrost gospodarczy

W 2026 r. tempo wzrostu gospodarczego w Hiszpanii będzie nadal spowalniać, pozostając jednak na solidnym poziomie i znacznie przewyższając tempo wzrostu głównych gospodarek europejskich. Gospodarka ponownie będzie napędzana przez silny prywatny popyt krajowy. Konsumpcja gospodarstw domowych (stanowiąca prawie 55% PKB) jest wspierana przez zwiększoną siłę nabywczą wynikającą z umiarkowanej inflacji, dynamicznego rynku pracy i, w konsekwencji, wzrostu realnego dochodu rozporządzalnego brutto. Wzrost płac wynegocjowany w układach zbiorowych wyniósł średnio 3,5% w 2025 r., po raz kolejny przewyższając inflację. Stopa bezrobocia spadła poniżej 10% w IV kwartale 2025 r. po raz pierwszy od czasu kryzysu finansowego. Ponadto silnemu rynkowi pracy towarzyszy wzrost liczby ludności aktywnej zawodowo w wyniku napływu imigrantów. Od 2022 r. ludność zagraniczna przyczyniła się w ponad 70% do wzrostu liczby ludności aktywnej zawodowo. W trzecim kwartale 2025 r. stopa oszczędności gospodarstw domowych wyniosła 12% dochodu rozporządzalnego, co stanowi historycznie wysoki poziom (średnia z lat 2015–2019 wyniosła 7,3%), pomimo jej stopniowego spadku w ciągu ostatniego roku, po osiągnięciu poziomu 13,1% w trzecim kwartale 2024 r.

Ponadto oczekuje się, że saldo handlu zagranicznego ponownie będzie miało ujemny wpływ na wzrost gospodarczy ze względu na spowolnienie eksportu w połączeniu z silnym importem mającym na celu zaspokojenie popytu krajowego. Chociaż w 2025 r. Hiszpania po raz kolejny odnotowała rekordowy rok w turystyce dzięki zagranicznym turystom (97 mln przyjazdów, wzrost o 3% w ujęciu rok do roku, po +10% w 2024 r.), normalizacja ożywienia w tym sektorze spowoduje, że jego wkład będzie bardziej ograniczony. Eksport usług będzie jednak nadal czerpał korzyści z dobrej kondycji turystyki, która pozostanie podstawowym filarem wzrostu gospodarczego kraju (stanowiąc 16% PKB i 14% całkowitego zatrudnienia w 2024 r.). Ponadto eksport towarów będzie narażony na skutki umocnienia się euro względem dolara amerykańskiego oraz na słaby popyt ze strony krajów sąsiednich, ponieważ prawie 65% (głównie samochody, maszyny, produkty rafinacji ropy naftowej, farmaceutyki, tworzywa sztuczne i żywność) jest przeznaczone dla pozostałych krajów Unii Europejskiej (71% z uwzględnieniem Wielkiej Brytanii). Hiszpania jest jednak mniej narażona na amerykańskie cła niż inne kraje europejskie, ponieważ na Stany Zjednoczone przypada mniej niż 5% jej eksportu towarów.

Ożywienie inwestycji prywatnych (stanowiących nieco ponad 20% PKB) powinno trwać dzięki stopniowej poprawie warunków finansowych. Może je jednak hamować niechęć przedsiębiorstw do podejmowania ryzyka, zwłaszcza w obliczu utrzymującej się niepewności, która rzuca cień na międzynarodową sytuację gospodarczą i geopolityczną. Inwestycje będą również wspierane przez przyspieszenie wypłat środków z funduszy europejskich w ramach Krajowego Planu Odbudowy, obejmującego prawie 80 mld EUR dotacji i 83 mld EUR pożyczek na lata 2021–2026. Na początku 2026 r. Hiszpania otrzymała zaledwie 44% całkowitej kwoty. Ponieważ termin składania wniosków o finansowanie upływa w sierpniu 2026 r., wypłaty środków mogą zatem ulec przyspieszeniu w pierwszej połowie roku. Jednak w grudniu 2025 r. rząd ogłosił, że zamierza zrezygnować z pożyczek o wartości prawie 60 mld EUR, argumentując, że poprawa profilu kredytowego pozwala mu na bezpośrednie zaciąganie pożyczek na rynku po podobnych lub nawet korzystniejszych stopach procentowych, co umożliwia ominięcie warunków i terminów realizacji związanych z funduszami europejskimi. W związku z tym po prostu uruchomi pozostałe 25 mld EUR w formie dotacji, co zmniejszy łączną kwotę pakietu finansowego do 8% PKB z 2019 r. Oczekuje się również skromnego wkładu ze strony wydatków publicznych w związku z brakiem nowego budżetu.

Stopniowa konsolidacja finansów publicznych

Konsolidacja finansów publicznych powinna zostać potwierdzona, mimo że jest mało prawdopodobne, by budżet na rok 2026 został przyjęty, co spowoduje przedłużenie obowiązywania budżetu na rok 2023 już trzeci rok z rzędu. Jednak finanse publiczne pozostaną w deficycie po tym, jak uległy znacznemu pogorszeniu w wyniku kryzysów zdrowotnego i energetycznego. Zmniejszeniu deficytu sprzyjać będzie ograniczenie pomocy związanej z powodziami spowodowanymi przez DANA (październik 2024 r.) oraz pozytywny wpływ wysokiej konsumpcji i dynamiki rynku pracy na dochody. Oczekuje się zatem, że w 2026 r. Hiszpania odnotuje nadwyżkę pierwotną (tj. z wyłączeniem odsetek od długu) po raz pierwszy od 2007 r. Jednakże, mimo że rząd wycofał większość środków wsparcia przyjętych podczas kryzysu energetycznego, przedłużył program socjalnych bonów na energię elektryczną, który obniża rachunki za prąd najbardziej wrażliwym konsumentom do końca 2026 r. Chociaż Hiszpanii udało się uniknąć procedury nadmiernego deficytu w 2024 r. pomimo przywrócenia europejskich zasad fiskalnych, stabilność jej wysokiego długu publicznego pozostaje jednym ze średnioterminowych wyzwań tego kraju. Chociaż zaktualizowany budżet przewiduje wzrost wydatków publicznych, brak reform strukturalnych spowalnia konsolidację fiskalną i redukcję zadłużenia. Pomimo tendencji spadkowej obserwowanej w ostatnich latach, zagraniczne zadłużenie publiczne netto Hiszpanii nadal należy do najwyższych w Unii Europejskiej (44,2% PKB w III kwartale 2025 r.).

Nadwyżka na rachunku bieżącym odnotowywana od 2013 r. szybko odrobiła straty spowodowane kryzysami zdrowotnym i energetycznym i oczekuje się, że ustabilizuje się w 2026 r. Ta wyraźna poprawa wynika głównie ze znacznej nadwyżki w bilansie usług (ponad 6,3% PKB w 2024 r.), która odnotowała odbicie dzięki turystyce zagranicznej. Nadwyżka ta rekompensuje strukturalny deficyt w bilansie towarowym, wynikający w dużej mierze z zależności energetycznej (chociaż koszty energii spadły od 2022 r.), oraz w bilansie dochodów (przekazy pieniężne od diaspor z Ameryki Łacińskiej i Maroka do ich krajów pochodzenia).

Podzielona koalicja blokuje wprowadzanie poważnych reform i zagraża stabilności rządu

Po przedterminowych wyborach parlamentarnych w lipcu 2023 r. i przy braku realnej alternatywy po prawej stronie sceny politycznej ustępujący premier z ramienia Partii Socjalistycznej Pedro Sánchez (PSOE) zdołał utrzymać się przy władzy, mimo że zajął drugie miejsce. Pomimo braku bezwzględnej większości (121 mandatów z 350), partia lewicowa nadal miała lepszą pozycję do utworzenia rządu niż Partia Ludowa (prawicowa) kierowana przez jego rywala Alberto Núñeza Feijóo. Sánchez został zatem po raz kolejny zmuszony do utworzenia koalicji dysponującej 179 głosami, w tym głosami swoich głównych lewicowych sojuszników: Sumar (31), EH Bildu (6), ERC (7), Junts (7), PNV (5), BNG (1) oraz Koalicji Kanaryjskiej (1).

Ta niejednolita koalicja, w skład której wchodzą katalońskie i baskijskie partie separatystyczne, od razu uwydatniła kruchość rządu i utrudniła sprawowanie władzy pomimo wcześniejszych negocjacji i kontrowersyjnych ustępstw. Przyjęcie ustawy o amnestii, ułaskawiającej katalońskich separatystów zaangażowanych w próbę uzyskania niepodległości z 2017 r., nie dotyczy jednak przywódcy Junts, Carlesa Puigdemonta, który nadal przebywa na wygnaniu w Belgii. Ta niestabilność stała się jasna, gdy katalońska partia separatystyczna Junts ogłosiła w październiku 2025 r., że zrywa więzi z PSOE, co postawiło rząd Sáncheza w sytuacji mniejszościowej i doprowadziło do paraliżu politycznego, czego dowodem było odrzucenie budżetu na rok 2026. Nieudane starania premiera Pedro Sáncheza o uzyskanie poparcia dla budżetu już trzeci rok z rzędu po raz kolejny podają w wątpliwość jego zdolność do sprawowania rządów ze względu na zależność od regionalnych partii niepodległościowych. Rząd nie jest w stanie uchwalić szeroko zakrojonych reform i zmuszony jest rządzić dekretami, negocjując w poszczególnych przypadkach. Wydaje się jednak, że partia Junts wykluczyła możliwość poparcia wniosku o wotum nieufności wraz z PP i Vox, co na razie pozwala uniknąć kolejnych przedterminowych wyborów. Wybory regionalne, które odbędą się w pierwszej połowie 2026 r., mogą oznaczać zmianę trendów wyborczych przed wyborami parlamentarnymi zaplanowanymi na lato 2027 r.

Płatności

Czeki są powszechnie stosowane w transakcjach korporacyjnych w Hiszpanii. W przypadku niewywiązania się z płatności zapewniają one podobne gwarancje prawne na mocy postępowania w sprawie weksli (juicio cambiario) zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego. To samo dotyczy weksli własnych (pagaré), które podobnie jak weksle bankowe i czeki są instrumentami egzekwowalnymi na mocy prawa. W przypadku braku zapłaty są one wpisywane do rejestru niezapłaconych akceptów (RAI, Registro de Aceptaciones Impagadas). RAI, działający przy Centrum Współpracy Międzybankowej, jest najważniejszym rejestrem w kraju. Rejestruje on wszystkie przypadki niewywiązania się z płatności handlowych o wartości powyżej 300 euro, umożliwiając w ten sposób bankom i innym instytucjom depozytowym weryfikację historii płatności przedsiębiorstwa przed udzieleniem kredytu.

Natomiast weksle są rzadko wykorzystywane w obrocie handlowym. W przypadku niewykonania zobowiązania zapewniają one wierzycielom pewne zabezpieczenia, w tym dostęp do specjalnych postępowań windykacyjnych z możliwością negocjacji na podstawie kodeksu postępowania cywilnego (juicio cambiario). Weksle gwarantowane przez bank mogą być nieco trudne do uzyskania, ale ograniczają ryzyko niewykonania zobowiązania płatniczego, oferując wierzycielom prawo regresu wobec indosanta weksla.

Przelewy elektroniczne za pośrednictwem sieci SWIFT, powszechnie stosowane przez hiszpańskie banki, stanowią szybki, dość niezawodny i tani instrument płatniczy, pod warunkiem że nabywca zleca płatność w dobrej wierze. Jeśli nabywca nie zleci przelewu, środkiem prawnym jest wszczęcie postępowania zwykłego na podstawie niezapłaconej faktury. Banki w Hiszpanii wdrażają również standardy SEPA w odniesieniu do płatności denominowanych w euro.

Windykacja należności

O ile w umowie handlowej nie zawarto specjalnych klauzul, obowiązującą stopą procentową jest stopa stosowana przez Europejski Bank Centralny w jego ostatniej operacji refinansowej (przeprowadzonej przed pierwszym dniem kalendarzowym danego półrocza), powiększona o osiem punktów procentowych. Stopa ta jest publikowana przez ministra finansów co sześć miesięcy w „Boletín Oficial del Estado”. Termin przedawnienia roszczeń zwykłych wynosi pięć lat.

Faza polubowna

Nie ma żadnych formalności ani warunków dotyczących wysłania upomnienia do dłużnika, jednak zaleca się, aby najpierw wysłać do niego wezwanie do zapłaty. Wierzyciel może uzyskać gwarancje spłaty długu.

Postępowanie sądowe

Jeżeli nie dojdzie do zawarcia ugody z klientem, wierzyciel może wszcząć sądowe postępowanie windykacyjne na podstawie prawa postępowania cywilnego (ley de Enjuiciamento civil).

Postępowanie wekslowe

Postępowanie wekslowe stosuje się w przypadku roszczeń opartych na wekslach, promesach i czekach. Sędzia sądu pierwszej instancji (juzgado de primera instancia) sprawdza, czy „tytuł wekslowy” został prawidłowo wystawiony, a następnie nakazuje dłużnikowi spłatę zarówno kwoty głównej, jak i odsetek za zwłokę oraz kosztów w terminie dziesięciu dni. Sędzia nakazuje również zajęcie zabezpieczające (embargo preventivo) majątku dłużnika w wysokości równej zaległej kwocie. Dłużnik ma dziesięć dni na wniesienie sprzeciwu wobec orzeczenia.

Jeżeli w wyznaczonym terminie nie nastąpi spłata ani nie zostanie wnieszono sprzeciwu, sędzia zarządzi środki egzekucyjne. W razie potrzeby przedstawiciel sądowy przeprowadzi zajęcie majątku. W przypadku zakwestionowania roszczeń odbywa się rozprawa sądowa w celu zbadania argumentów obu stron, a wyrok powinien zostać wydany w ciągu kolejnych dziesięciu dni. Chociaż jest to termin przewidziany w prawie hiszpańskim, sądy rzadko go przestrzegają.

Postępowanie zwykłe

Oprócz postępowania wekslowego (juicio cambiario) wierzyciele, którzy nie są w stanie osiągnąć ugody w sprawie spłaty poza sądem, mogą dochodzić swoich praw w ramach postępowania cywilnego (juicio declarativo). Postępowania cywilne dzielą się na postępowanie zwykłe (juicio ordinario) w przypadku roszczeń powyżej 6 000 euro oraz postępowanie ustne (juicio verbal) – system bardziej uproszczony – w przypadku mniejszych roszczeń. Oba postępowania wszczyna się poprzez doręczenie pozwu dłużnikowi.

Powód ma obowiązek przedstawić stan faktyczny swojego roszczenia oraz dostarczyć wszystkie dokumenty potwierdzające – w postaci oryginałów lub kopii poświadczonych przez notariusza – przy składaniu pierwszego pozwu. Przed rozpatrzeniem sprawy sędzia wzywa strony na pierwszą rozprawę (audiencia previa) w ramach postępowania zwykłego, aby zachęcić je do ugody. Jeśli to się nie powiedzie, postępowanie sądowe będzie kontynuowane. Sąd może wówczas zarządzić konkretne środki w celu wyjaśnienia kwestii lub faktów, które pozostają niejasne, przed wydaniem wyroku.

Postępowanie monitorowe (Juicio monitorio)

W przypadku roszczeń pieniężnych, określonych kwotowo i przeterminowanych, niezależnie od wysokości zaległej kwoty (wcześniej ograniczonej do 250 000 euro), wierzyciele mogą obecnie skorzystać z bardziej elastycznej procedury uproszczonej. Wniosek wstępny (petición inicial) składa się bezpośrednio do sądu pierwszej instancji (juzgado de primera instancia) właściwego dla miejsca zamieszkania dłużnika. Po zapoznaniu się z dokumentami uzupełniającymi sędzia może nakazać dłużnikowi spłatę w terminie 20 dni.

Jeśli dłużnik nie zareaguje, pełnomocnik sądowy poinformuje o tym sędziego i zwróci się o potwierdzenie decyzji na korzyść pierwotnego wniosku. Następnie pełnomocnik sądowy wydaje orzeczenie potwierdzające zakończenie postępowania monitorowego, które jest przekazywane wierzycielowi. Umożliwia to wierzycielowi skontaktowanie się z Urzędem Egzekucyjnym w celu podjęcia kolejnego etapu postępowania. Jeżeli dłużnik zakwestionuje orzeczenie i przedstawi uzasadnione argumenty w pisemnym oświadczeniu podpisanym przez adwokata i radcę prawnego, wszczęte zostanie pełne postępowanie sądowe w tej sprawie.

Wykonanie orzeczenia sądowego

Po wyczerpaniu wszystkich środków odwoławczych orzeczenia sądów krajowych stają się wykonalne. Jeżeli dłużnik nie wywiąże się z wyroku w terminie 20 dni, sekretarz sądu, na wniosek, może zidentyfikować majątek dłużnika i dokonać jego zajęcia.

Orzeczenia dotyczące zagranicznych wyroków wydanych przez państwa UE podlegają uproszczonym warunkom egzekucji, takim jak unijne nakazy zapłaty i europejski tytuł egzekucyjny. Wyroki wydane przez państwa spoza UE są uznawane i egzekwowane, pod warunkiem że państwo, które je wydało, jest stroną umowy dwustronnej lub wielostronnej z Hiszpanią. Jeśli nie istnieje taka umowa, stosuje się hiszpańskie postępowanie egzekucyjne (exequatur).

Postępowanie upadłościowe

Postępowanie przedupadłościowe

Dłużnik ma możliwość wynegocjowania formalnej umowy o refinansowaniu (acuerdo de refinanciacion formal) ze swoimi wierzycielami. Umowa ta musi zostać podpisana przez sąd. W ramach tej umowy strony mogą dowolnie umorzyć taką część długu, jaką uznają za konieczną.

Postępowanie upadłościowe

Postępowanie upadłościowe wszczyna się poprzez złożenie wniosku o wydanie postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Po rozpatrzeniu wniosku sędzia wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości. Wierzyciele powinni zgłosić swoje wierzytelności w ciągu jednego miesiąca od opublikowania postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Sąd wyznacza syndyka, który bada sytuację finansową dłużnika i sporządza sprawozdanie dotyczące jego zadłużenia. Jeśli nie ma sprzeciwu wobec sprawozdania, syndyk przedkłada jego ostateczną wersję sędziemu. Następnie sędzia zarządza rozpoczęcie fazy układu wraz z harmonogramem spłat, planem naprawczym oraz alternatywnymi propozycjami spłaty.

W trakcie tego postępowania dłużnik może złożyć wniosek o likwidację: na wniosek dłużnika – w dowolnym momencie; gdy dłużnik nie jest już w stanie dokonywać zaplanowanych spłat lub wywiązywać się z zobowiązań wynikających z układu; na wniosek wierzyciela – z powodu naruszenia warunków układu; na wniosek administracji sądowej – w przypadku zaprzestania działalności zawodowej lub gospodarczej.

Administracja sądowa sporządza plan likwidacyjny w celu zbycia (sprzedaży) składników majątku wchodzących w skład masy upadłościowej, który następnie przedkłada się sędziemu do zatwierdzenia.

Likwidacja

Celem likwidacji w Hiszpanii jest sprzedaż aktywów spółki. W tej fazie spółka zachowuje osobowość prawną. W celu przeprowadzenia procesu powoływani są likwidatorzy, którzy mogą również przejąć funkcję organu zarządzającego i przedstawiciela spółki.

Likwidator nie może dokonywać podziału majątku spółki między jej wspólników, dopóki nie zostaną spłaceni wszyscy wierzyciele i uregulowane wszystkie roszczenia wobec spółki. Poszkodowani wierzyciele mogą zaskarżyć transakcje, które ich zdaniem mogły zostać przeprowadzone niezgodnie z prawem podczas podziału majątku.

Ostatnia aktualizacja: luty 2026 r.