Francja

W kierunku okresu przedwyborczego, w którym dominuje postawa wyczekująca, przed wyborami, których wynik jest bardziej niepewny niż kiedykolwiek

W 2026 r. aktywność gospodarcza nadal spowalniała. Trwające ożywienie w eksporcie produktów lotniczych i kosmicznych tylko częściowo zrównoważyło spadek inwestycji przedsiębiorstw, na tle niepewności (geo)politycznej. Pod wpływem gwałtownego wzrostu inflacji – spowodowanego głównie kosztami energii – konsumpcja gospodarstw domowych pozostawała na niskim poziomie. Rok 2027 będzie w dużej mierze zdominowany przez wybory prezydenckie w kwietniu i maju, po których prawdopodobnie odbędą się nowe wybory parlamentarne. Okres przedwyborczy będzie charakteryzował się znaczną niepewnością polityczną i fiskalną, biorąc pod uwagę, że wyścig wyborczy jest całkowicie otwarty, a programy potencjalnych zwycięzców są diametralnie różne. W tej sytuacji poziom oszczędności zapobiegawczych pozostanie bardzo wysoki, uniemożliwiając jakiekolwiek znaczące ożywienie konsumpcji gospodarstw domowych. Pomimo spowolnienia inflacji realny wzrost płac jest tym razem niepewny, biorąc pod uwagę sytuację na rynku pracy, która jest znacznie mniej sprzyjająca niż w latach 2022–2023.

Niepewność polityczna i fiskalna skłoni również przedsiębiorstwa do przyjęcia postawy wyczekującej. Jest to tym bardziej prawdopodobne, że wiele z nich wkroczy w rok 2027 w (bardzo) trudnej sytuacji płynnościowej, dotkniętych wzrostem stóp procentowych, a przede wszystkim rosnącymi kosztami produkcji w 2026 r. Takie wyczekujące podejście może wpłynąć na tworzenie miejsc pracy i inwestycje w okresie poprzedzającym wybory. Ożywienie popytu ze strony gospodarstw domowych i przedsiębiorstw będzie wówczas w dużej mierze zależało od wyniku wyborów i złagodzenia niepewności politycznej. Liczba upadłości przedsiębiorstw będzie nadal rosnąć, przekraczając do końca czerwca 2026 r. próg 70 000 (w ciągu 12 miesięcy) – o prawie 50 procent więcej niż przed pandemią. Chociaż brak stabilnej większości sprawia, że jest mało prawdopodobne, by uchwalono znaczące środki budżetowe – a ostatecznie ograniczenie wydatków – nie oczekuje się już, by wydatki publiczne były siłą napędową w 2027 r. Słaby popyt krajowy prawdopodobnie ograniczy import; jednak nadal oczekuje się utrzymania znacznych przepływów z Chin. Jeśli chodzi o eksport, pozytywny trend utrzyma się w sektorach farmaceutycznym, obronnym, a przede wszystkim lotniczym i kosmicznym. Z drugiej strony większość pozostałych sektorów będzie nadal borykać się z trudnościami, a ich eksport będzie zależał w szczególności od niepewnego ożywienia gospodarki niemieckiej.

Finanse publiczne pozostają głęboko na minusie

Brak stabilnej większości od czasu wyborów parlamentarnych w 2025 r. będzie nadal uniemożliwiał jakąkolwiek znaczącą konsolidację finansów publicznych. Podobnie jak w latach 2025 i 2026, negocjacje będą prawdopodobnie trudne, a budżet na rok 2027 może zostać zatwierdzony z opóźnieniem, gdy rok będzie już w zaawansowanej fazie. W każdym razie rozdrobnienie składu Zgromadzenia Narodowego nie pozwoli ani na znaczące cięcia wydatków, ani na gwałtowne podwyżki podatków. W przypadku braku budżetu na rok 2027 zostanie przedłużony budżet z poprzedniego roku. Deficyt publiczny pozostanie zatem – w najlepszym razie – na stabilnym poziomie około 5 procent PKB. Niezależnie od tego, kto wygra wybory prezydenckie i (bardzo) prawdopodobne wybory parlamentarne, nowy rząd po objęciu władzy prawdopodobnie będzie dążył do uchwalenia budżetu korygującego. Tymczasem odsetki będą nadal gwałtownie rosły w związku z kosztami zaciągania pożyczek – obecnie należącymi do najwyższych wśród głównych gospodarek strefy euro. Dług publiczny będzie nadal gwałtownie wzrastał, ostatecznie przekraczając 120 procent PKB. Jego stabilność finansowa pozostanie jednym z kluczowych wyzwań stojących przed francuską gospodarką w kontekście niestabilności politycznej i niepewności, które mogą nie zostać w pełni rozwiązane do 2027 r., pomimo ważnych wyborów zaplanowanych na ten rok.

Oczekuje się, że w 2027 r. deficyt na rachunku bieżącym utrzyma się na umiarkowanym poziomie. Eksport będzie nadal napędzany przez sektory lotniczy, obronny i farmaceutyczny. Import będzie w dużej mierze zależał od tendencji cen ropy naftowej, które mają spaść, ale nadal będą uzależnione od rozwoju sytuacji geopolitycznej. Nadwyżka na bilansie usług (1,5% PKB) jest niewystarczająca, by zrównoważyć deficyt na bilansie towarowym (-1,9% PKB). Deficyt na rachunku bieżącym jest finansowany poprzez emisję długu lub akcji notowanych na giełdzie, nabywanych przez nierezydentów. Na koniec marca 2026 r. nierezydenci posiadali ponad połowę papierów wartościowych wyemitowanych przez sektor publiczny (56%), przedsiębiorstwa niefinansowe (63%) oraz francuskie banki (71%).

Wybory w 2027 r., które są równie ważne, co trudne do przewidzenia

Prezydent Macron z centroprawicowej partii „Renaissance”, sprawujący władzę od 2017 r., został ponownie wybrany na drugą kadencję w kwietniu 2022 r. Chociaż po raz kolejny zapewnił sobie zwycięstwo w drugiej turze przeciwko Marine Le Pen z Ruchu Narodowego (RN, skrajna prawica), tym razem wynik był bardziej wyrównany (58,5%–41,5%, w porównaniu z 66%–34% w 2017 r.). W wyborach parlamentarnych, które odbyły się dwa miesiące później, jego partia zdobyła jedynie 170 z 577 mandatów w Zgromadzeniu Narodowym. Sojusz z dwiema innymi partiami centroprawicowymi pozwolił mu uzyskać łącznie zaledwie 250 mandatów. Z powodu braku większości rząd był zmuszony do forsowania budżetów i reform bez głosowania w Zgromadzeniu Narodowym, narażając się jednocześnie na ryzyko ewentualnego wniosku o wotum nieufności. W czerwcu 2024 r., po miażdżącym zwycięstwie RN w wyborach europejskich, prezydent Macron podjął decyzję o rozwiązaniu Zgromadzenia Narodowego. W wyniku kolejnych wyborów parlamentarnych powstało Zgromadzenie Narodowe bardziej rozdrobnione niż kiedykolwiek, podzielone na trzy bloki, z których żaden nie dysponował bezwzględną większością. Lewicowy sojusz NFP zdobył 192 mandaty (w tym 72 dla skrajnie lewicowej partii LFI), centrowa koalicja Ensemble – 164, a RN – 143. Prezydent Macron mianował Michela Barniera (LR, prawica) na stanowisko premiera, który został odwołany przez Zgromadzenie Narodowe w grudniu 2024 r. Następnie stanowisko to objął centrysta François Bayrou, który został odwołany we wrześniu 2025 r.

Ich następca, Sébastien Lecornu (centrysta), szybko złożył rezygnację w październiku 2025 r. z powodu impasu w rozmowach dotyczących budżetu na rok 2026. Następnie został ponownie mianowany na swoje stanowisko i udało mu się przeforsować minimalistyczny budżet w lutym 2026 r., po upływie terminu. Podobnie jak jego poprzednicy, stoi on w obliczu ciągłego zagrożenia wotum nieufności, a podobny scenariusz jest możliwy w przypadku budżetu na rok 2027.

Ta niepewność polityczna będzie się utrzymywać – co najmniej – do wyborów prezydenckich 18 kwietnia, których wynik pozostaje niepewny. Na niecały rok przed wyborami, podczas gdy wszystkie sondaże wskazują, że Marine Le Pen awansuje do drugiej tury z wynikiem około 35 procent głosów, tożsamość drugiego finalisty pozostaje niepewna. Kilku kandydatów zbliża się do progu 10 procent lub nawet go przekracza: Jean-Luc Mélenchon (LFI), byli premierzy centroprawicy Edouard Philippe i Gabriel Attal, a nawet jeden z kandydatów, który mógłby wyłonić się z ewentualnych prawyborów obejmujących spektrum od lewicy po centrolewicę. Wynik jest tym bardziej niepewny, że spodziewane są liczne wycofania się spośród 23 kandydatów, którzy już do lata 2026 r. zgłosili swoje kandydatury. Chociaż oczekuje się, że druga tura będzie niezwykle wyrównana, w żadnym wypadku nie można wykluczyć zwycięstwa RN. Zwycięstwo RN – lub LFI – stanowiłoby bezprecedensowe wstrząsy na tle znacznego zadłużenia Francji wobec rynków finansowych. Niezależnie od wyniku tych wyborów scenariusz, w którym w ich następstwie nastąpi rozwiązanie Zgromadzenia Narodowego i ogłoszenie nowych wyborów parlamentarnych, wydaje się nieunikniony. Jednak biorąc pod uwagę rozdrobnienie i polaryzację sceny politycznej, nie ma gwarancji, że w wyniku tych wyborów powstanie stabilna większość. W związku z tym ryzyko niestabilności politycznej pozostanie szczególnie wysokie w perspektywie krótkoterminowej, a potencjalnie również w perspektywie średnioterminowej, po ważnych wyborach w 2027 roku.

Płatności

Karty bankowe są obecnie najczęściej stosowaną formą płatności we Francji, choć czeki nadal są powszechnie używane. Pod względem wartości czeki i przelewy pozostają najpopularniejszymi formami płatności.

Jeżeli czek pozostaje niezrealizowany przez ponad 30 dni od daty pierwszego przedstawienia, beneficjent może natychmiast uzyskać tytuł egzekucyjny (bez konieczności przeprowadzania dalszych procedur lub ponoszenia dodatkowych kosztów). Podstawą do tego jest zaświadczenie o braku zapłaty wystawione przez bank wierzyciela po drugiej nieudanej próbie przedstawienia czeku do zapłaty oraz w sytuacji, gdy dłużnik nie przedstawił dowodu zapłaty w ciągu 15 dni od otrzymania formalnego wezwania do zapłaty doręczonego przez komornika (art. L.131?73 Kodeksu monetarnego i finansowego).

Weksle, znacznie rzadziej stosowana metoda płatności, stają się coraz rzadsze pod względem liczby transakcji – choć nadal odgrywają ważną rolę pod względem łącznej wartości. Weksle nadal stanowią atrakcyjne rozwiązanie dla przedsiębiorstw, ponieważ można je zdyskontować lub scedować, a tym samym stanowią cenne źródło krótkoterminowego finansowania. Ponadto wierzyciele mogą je wykorzystywać do wszczęcia postępowania sądowego w zakresie „prawa wekslowego” (droit cambiaire) i nadają się one szczególnie do płatności ratalnych.

Przelewy bankowe w ramach płatności krajowych lub międzynarodowych można realizować za pośrednictwem sieci elektronicznej SWIFT, z której korzysta francuski system bankowy. SWIFT oferuje niezawodną platformę do szybkich płatności, ale wymaga wzajemnego zaufania między dostawcami a ich klientami. Francja jest również częścią sieci SEPA.

Windykacja należności

O ile ogólne warunki sprzedaży nie stanowią inaczej lub strony nie uzgodniły inaczej, terminy płatności ustala się na trzydzieści dni od daty odbioru towarów lub wykonania zamówionych usług. Stopy procentowe i warunki ich stosowania muszą być określone w umowie – w przeciwnym razie obowiązuje stopa procentowa stosowana przez Europejski Bank Centralny w jego najnowszych operacjach refinansowych. W pierwszej połowie danego roku obowiązuje stopa procentowa obowiązująca 1 stycznia, a w drugiej połowie danego roku – stopa procentowa obowiązująca 1 lipca.

Faza polubowna

Na tym etapie wierzyciel i dłużnik próbują osiągnąć polubowne porozumienie poprzez bezpośredni kontakt, aby uniknąć postępowania sądowego. Analizowane są wszystkie dokumenty podpisane między stronami (takie jak umowy i faktury). W miarę możliwości dłużnikowi może zostać przyznany przedłużony termin na spłatę zadłużenia, a długość tego okresu jest negocjowana w ramach ugody.

Postępowanie sądowe

Nakaz zapłaty (injonction de payer)

Gdy roszczenie wynika z zobowiązania umownego i jest zarówno wymagalne, jak i bezsporne, wierzyciele mogą skorzystać z procedury nakazu zapłaty (injonction de payer). Ten elastyczny system opiera się na gotowych formularzach i nie wymaga od wnioskodawców przedstawiania argumentów przed sądem cywilnym (tribunal d’instance) ani właściwym sądem gospodarczym (o jurysdykcji w okręgu, w którym znajduje się siedziba dłużnika). Korzystając z tej procedury, wierzyciele mogą szybko uzyskać nakaz sądowy, który jest następnie doręczany przez komornika. Pozwany ma wówczas miesiąc na wniesienie sprzeciwu.

Postępowanie w trybie przyspieszonym

Référé-provision zapewnia wierzycielom szybki sposób windykacji należności. Jeśli dłużnik nie stawi się na rozprawie ani nie jest na niej reprezentowany, można wydać wyrok zaoczny. Sąd wydaje wówczas orzeczenie, zazwyczaj w ciągu siedmiu do czternastu dni (chociaż możliwe są również orzeczenia wydawane tego samego dnia). Właściwość sądu ogranicza się do długów, których istnienie nie może być zasadniczo kwestionowane. Jeśli pojawią się poważne wątpliwości co do wysokości długu, sędzia prowadzący postępowanie w trybie uproszczonym nie ma kompetencji do wydania orzeczenia na korzyść wierzyciela. Wyroki mogą być natychmiast wykonane, nawet jeśli dłużnik złoży odwołanie.

Jeśli roszczenie okaże się sporne, sędzia uprawniony do rozpatrywania spraw pilnych (juge des référés) ocenia, czy roszczenie jest uzasadnione. W razie potrzeby sędzia może następnie podjąć decyzję o uznaniu się za niewłaściwego do rozstrzygnięcia sprawy. Na podstawie oceny zasadności sprawy może on następnie zaproponować powodowi wystąpienie o wydanie orzeczenia w ramach formalnego postępowania sądowego.

Postępowanie zwykłe

Tego rodzaju formalne procedury umożliwiają uznanie zasadności roszczenia przez sąd. Jest to stosunkowo długotrwały proces, który może trwać rok lub dłużej, ze względu na nacisk kładziony na kontradyktoryjny charakter postępowania oraz liczne etapy, z których się składa. Etapy te obejmują przedłożenie dokumentów potwierdzających, pisemnych oświadczeń stron, badanie dowodów, różne przerwy na naradę oraz, wreszcie, rozprawę w sprawie ustnych argumentów (audience de plaidoirie).

Postępowanie wszczyna się na podstawie wezwania do sądu (Assignation), które doręcza się dłużnikowi na 15 dni przed pierwszą rozprawą proceduralną. Podczas tej rozprawy sąd wyznacza termin na wymianę pism procesowych i ujawnienie dowodów. Wydane orzeczenia niekoniecznie podlegają natychmiastowej egzekucji. Aby mogły zostać wykonane, muszą najpierw zostać doręczone dłużnikowi. Podlegają one również zaskarżeniu.

Egzekucja orzeczenia sądowego

O ile orzeczenie sądowe nie jest tymczasowo wykonalne, egzekucja może się rozpocząć dopiero wtedy, gdy w ciągu miesiąca nie zostanie wniesione odwołanie, i musi nastąpić w ciągu dziesięciu lat od doręczenia orzeczenia sądowego. O egzekucję można wnioskować, jeśli dłużnik nie zastosuje się do wyroku. Zobowiązania płatnicze można egzekwować poprzez zajęcie (rachunków bankowych lub aktywów) lub poprzez osobę trzecią, która jest dłużnikiem dłużnika (zajęcie wynagrodzenia).

Francja przyjęła mechanizmy egzekucyjne dotyczące orzeczeń wydanych przez inne państwa członkowskie UE. Mechanizmy te obejmują nakaz zapłaty w ramach europejskiego tytułu egzekucyjnego. Orzeczenia wydane przez państwa niebędące członkami UE mogą zostać uznane i wykonane, pod warunkiem że państwo, które je wydało, jest stroną umowy dwustronnej lub wielostronnej z Francją. W przypadku braku takiej umowy wierzyciele są zobowiązani do skorzystania z francuskiej procedury exequatur.

Postępowania upadłościowe

Francuskie prawo upadłościowe przewiduje sześć procedur mających na celu restrukturyzację lub zapobieganie upadłości. Są to postępowania wspomagane lub postępowania nadzorowane przez sąd.

POSTĘPOWANIA Z WSPARCIEM

Mogą one mieć charakter ad hoc lub przebiegać w ramach postępowania pojednawczego. Oba są nieformalnymi, polubownymi postępowaniami, w których wierzycieli nie można zmusić do zawarcia porozumienia restrukturyzacyjnego, a zarząd spółki nadal prowadzi działalność. Negocjacje te podlegają prawu umów przez cały czas ich trwania. Postępowania są prowadzone pod nadzorem wyznaczonego przez sąd pełnomocnika (mandataire ad hoc lub mediatora) w celu pomocy dłużnikowi w osiągnięciu porozumienia z wierzycielami. Oba rodzaje postępowań mają charakter poufny, jednak mediacja może ostatecznie zostać upubliczniona, jeśli dłużnik uzyska zgodę sądu gospodarczego. Niemniej jednak warunki porozumień pozostają poufne i mogą być ujawnione wyłącznie stronom, które je podpisały.

POSTĘPOWANIA KONTROLOWANE PRZEZ SĄD

Cztery rodzaje postępowań podlegających kontroli sądowej to postępowanie o reorganizację sądową, postępowanie o likwidację sądową, postępowanie o ochronę (sauvegarde) oraz przyspieszone postępowanie o ochronę finansową (AFS).

We wszystkich czterech postępowaniach wszelkie wcześniej zgłoszone roszczenia ulegają automatycznemu zawieszeniu. Wierzyciele muszą zgłosić dowody swoich roszczeń w ciągu dwóch miesięcy od opublikowania orzeczenia o wszczęciu postępowania lub w ciągu czterech miesięcy w przypadku wierzycieli mających siedzibę poza Francją. Zobowiązania powstałe po wszczęciu postępowania mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami zaciągniętymi wcześniej. Niektóre rodzaje transakcji mogą zostać unieważnione przez sąd, jeśli zostały zawarte przez dłużnika w okresie „hardening” (przed wydaniem orzeczenia o wszczęciu postępowania w sprawie reorganizacji sądowej lub likwidacji sądowej).

W przypadku postępowań pod nadzorem sądowym zakres zaangażowania wyznaczonego przez sąd mediatora może się różnić. Procedury „sauvegarde” i AFS są postępowaniami, w których dłużnik zachowuje kontrolę nad majątkiem, natomiast w przypadku reorganizacji sądowej sąd może zdecydować o odwołaniu kadry kierowniczej spółki. Rola kierownictwa jest szczególnie ograniczona w przypadku likwidacji sądowej, ponieważ spółka będąca dłużnikiem zazwyczaj zaprzestaje prowadzenia działalności. Niemniej jednak sąd może zdecydować o kontynuowaniu działalności przedsiębiorstwa pod nadzorem likwidatora wyznaczonego przez sąd.

0

Ostatnia aktualizacja: lipiec 2026 r.