Francja

Działalność gospodarcza w sposób trwały hamowana przez niepewność polityczną

W 2025 r. aktywność gospodarcza była ponownie w dużej mierze wspierana przez wydatki publiczne oraz utrzymujące się ożywienie w eksporcie produktów lotniczych i kosmicznych. Chociaż uchwalenie budżetu na 2026 r. na początku roku zmniejszyło krótkoterminową niepewność polityczną i fiskalną, może to nadal wpływać na popyt krajowy. Zachowanie gospodarstw domowych, których oszczędności zapobiegawcze osiągnęły historyczne poziomy, pozostaje niepewne. Pomimo utrzymującej się niskiej inflacji, która mogłaby spowodować wzrost płac w ujęciu realnym, oczekuje się dalszego spowolnienia tempa tworzenia nowych miejsc pracy.

Chociaż niższe stopy procentowe będą sprzyjać ożywieniu inwestycji w dobra kapitałowe, tak jak miało to miejsce w trzecim kwartale 2025 r., ożywienie to jest również niepewne, o czym świadczy pogorszenie sytuacji w kolejnym kwartale. Pod koniec 2025 r. wyczekująca postawa przedsiębiorstw spowodowała również, że zawierano mniej umów na czas nieokreślony, a więcej umów na czas określony. W obliczu utrzymującego się słabego popytu i trwającej spłaty kredytów gwarantowanych przez państwo przedsiębiorstwa będą nadal borykać się z trudnymi warunkami. Oczekuje się, że liczba upadłości ustabilizuje się na wysokim poziomie po przekroczeniu 68 000 w 2025 r., co stanowi wzrost o 42% w porównaniu z okresem przed pandemią. Ponieważ budżet na rok 2026 nie przewiduje żadnych znaczących środków oszczędnościowych, oczekuje się, że w 2026 r. wydatki publiczne ponownie przyczynią się do wzrostu gospodarczego. Biorąc pod uwagę stan portfela zamówień, oczekuje się, że eksport z sektora lotniczego i kosmicznego będzie nadal odnotowywał ożywienie; inne branże pozostaną jednak uzależnione od niepewnego ożywienia niemieckiej gospodarki.

Brak stabilnej większości uniemożliwia próby gruntownej reformy finansów publicznych

Podobnie jak w ostatnich latach, deficyt budżetowy w 2026 r. pozostanie na bardzo wysokim poziomie. Brak solidnej większości nie prowadzi do znaczących cięć wydatków ani gwałtownych podwyżek podatków w porównaniu z budżetem na 2025 r. W związku z tym redukcja deficytu publicznego będzie przebiegać bardzo stopniowo. Jednocześnie koszty odsetkowe będą nadal gwałtownie rosły w ślad za stopami finansowania, które obecnie należą do najwyższych wśród głównych gospodarek strefy euro. Dług publiczny będzie nadal gwałtownie wzrastał, a jego stabilność będzie głównym wyzwaniem dla francuskiej gospodarki w kontekście negatywnej niestabilności politycznej.

Oczekuje się, że deficyt na rachunku bieżącym w 2026 r. utrzyma się na niskim poziomie. Eksport będzie napędzany przez sektor lotniczy, podczas gdy import powinien pozostać ograniczony ze względu na stosunkowo niskie ceny ropy naftowej. Nadwyżka w bilansie usług (1,9% PKB) nie wystarczy, by zrównoważyć deficyt w bilansie towarowym (-2,1% PKB). Deficyt na rachunku bieżącym jest finansowany poprzez emisję długu lub zakup akcji notowanych na giełdzie przez nierezydentów. Na koniec września 2025 r. nierezydenci posiadali ponad połowę papierów wartościowych wyemitowanych przez agencje rządowe (54%), przedsiębiorstwa niefinansowe (62%) oraz francuskie banki (71%).

Niestabilność polityczna spowodowana historyczną fragmentacją Zgromadzenia Narodowego

Prezydent Emmanuel Macron z centroprawicowej partii „Renaissance”, sprawujący władzę od 2017 r., został ponownie wybrany na drugą kadencję w kwietniu 2022 r. Chociaż w drugiej turze ponownie pokonał Marine Le Pen z skrajnie prawicowego Zgromadzenia Narodowego (RN), przewaga ta była w 2022 r. mniejsza (58,5% do 41,5%, w porównaniu z 66% do 34% w 2017 r.). W wyborach parlamentarnych, które odbyły się dwa miesiące później, jego partia zdobyła jedynie 170 z 577 mandatów w Zgromadzeniu Narodowym, izbie niższej parlamentu. Koalicja z dwoma innymi partiami centroprawicowymi zdołała zdobyć łącznie zaledwie 250 mandatów, co zmusiło rząd do uchwalania budżetów i reform bez głosowania w Zgromadzeniu Narodowym z powodu braku większości, narażając się tym samym na ryzyko wotum nieufności. W czerwcu 2024 r., po miażdżącym zwycięstwie RN w wyborach europejskich, prezydent Macron podjął decyzję o rozwiązaniu Zgromadzenia Narodowego. Wynikiem kolejnych wyborów parlamentarnych było jeszcze bardziej rozdrobnione Zgromadzenie Narodowe, podzielone na trzy bloki, z których żaden nie dysponował bezwzględną większością. Lewicowy sojusz NFP zdobył 192 mandaty (w tym 72 dla skrajnie lewicowej partii LFI), centrowa koalicja Ensemble – 164, a RN – 143. Prezydent Macron mianował na stanowisko premiera Michela Barniera (LR, prawica), który w grudniu 2024 r. przegrał głosowanie nad wotum nieufności w Zgromadzeniu Narodowym, a później centrystę François Bayrou, który z kolei przegrał głosowanie nad wotum nieufności we wrześniu 2025 r.

Ich następca, Sébastien Lecornu (centrysta), również jest uzależniony od poparcia LR i socjalistów. Podobnie jak jego poprzednicy, jest on nieustannie narażony na groźbę wotum nieufności. Chociaż został mianowany po raz drugi przez prezydenta Macrona po złożeniu rezygnacji w październiku 2025 r. w wyniku impasu w negocjacjach dotyczących budżetu na rok 2026, nie można wykluczyć ryzyka kolejnego wotum nieufności lub jego rezygnacji. Pod koniec grudnia 2025 r. brak porozumienia w sprawie budżetu na rok 2026 zmusił rząd do uchwalenia ustawodawstwa nadzwyczajnego w celu zapewnienia ciągłości funkcjonowania państwa francuskiego. Na początku 2026 r. rządowi w końcu udało się uchwalić budżet bez znaczącego zmniejszenia deficytu dzięki ustępstwom wobec PS (ograniczone cięcia wydatków) i LR (ograniczone podwyżki podatków). W rezultacie partie te nie zagłosowały za wnioskami o wotum nieufności, które pojawiły się po zatwierdzeniu budżetu.

W świetle tej bezprecedensowej fragmentacji, która uniemożliwia wyłonienie trwałej większości, w dłuższej perspektywie prawdopodobny wydaje się scenariusz rozwiązania Zgromadzenia Narodowego (izby niższej parlamentu) i ogłoszenia nowych wyborów parlamentarnych. Dokładny termin podjęcia takiej decyzji nie jest jeszcze znany, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że uwaga wszystkich skupia się już na wyborach prezydenckich w 2027 r., po których prawdopodobnie odbędzie się kolejna tura wyborów parlamentarnych. Jednak biorąc pod uwagę rozdrobnienie i polaryzację sceny politycznej, nie jest wcale pewne, czy w wyniku tych wyborów uda się stworzyć stabilną większość. Ryzyko niestabilności politycznej pozostaje zatem szczególnie wysokie w perspektywie krótkoterminowej, a potencjalnie również w perspektywie średnioterminowej.

Płatności

Karty bankowe są obecnie najczęściej stosowaną formą płatności we Francji, choć czeki nadal są powszechnie używane. Pod względem wartości czeki i przelewy pozostają najpopularniejszymi formami płatności.

Jeżeli czek pozostaje niezrealizowany przez ponad 30 dni od daty pierwszego przedstawienia, beneficjent może natychmiast uzyskać tytuł egzekucyjny (bez konieczności przeprowadzania dalszych procedur i ponoszenia dodatkowych kosztów). Podstawą do tego jest zaświadczenie o braku zapłaty wystawione przez bank wierzyciela po drugiej nieudanej próbie przedstawienia czeku do zapłaty oraz w sytuacji, gdy dłużnik nie przedstawił dowodu zapłaty w ciągu 15 dni od otrzymania formalnego wezwania do zapłaty doręczonego przez komornika (art. L.131?73 Kodeksu monetarnego i finansowego).

Weksle, znacznie rzadziej stosowana metoda płatności, stają się coraz rzadsze pod względem liczby transakcji – choć nadal odgrywają ważną rolę pod względem łącznej wartości. Weksle nadal stanowią atrakcyjne rozwiązanie dla przedsiębiorstw, ponieważ można je zdyskontować lub scedować, a tym samym stanowią cenne źródło krótkoterminowego finansowania. Ponadto wierzyciele mogą je wykorzystać do wszczęcia postępowania sądowego w ramach „prawa wekslowego” (droit cambiaire) i nadają się one szczególnie do płatności ratalnych.

Przelewy bankowe w ramach płatności krajowych lub międzynarodowych można realizować za pośrednictwem sieci elektronicznej SWIFT, z której korzysta francuski system bankowy. SWIFT oferuje niezawodną platformę do szybkich płatności, ale wymaga wzajemnego zaufania między dostawcami a ich klientami. Francja jest również częścią sieci SEPA.

Windykacja należności

O ile nie określono inaczej w ogólnych warunkach sprzedaży lub nie uzgodniono inaczej między stronami, terminy płatności ustala się na trzydzieści dni od daty odbioru towarów lub wykonania zamówionych usług. Stopy procentowe i warunki ich stosowania muszą być określone w umowie – w przeciwnym razie obowiązuje stopa procentowa stosowana przez Europejski Bank Centralny w jego najnowszych operacjach refinansowych. W pierwszej połowie danego roku obowiązuje stopa procentowa obowiązująca 1 stycznia, a w drugiej połowie danego roku – stopa procentowa obowiązująca 1 lipca.

Faza polubowna

Na tym etapie wierzyciel i dłużnik próbują osiągnąć polubowne porozumienie poprzez bezpośredni kontakt, aby uniknąć postępowania sądowego. Analizowane są wszystkie dokumenty podpisane między stronami (takie jak umowy i faktury). W miarę możliwości dłużnikowi może zostać przyznany przedłużony termin na spłatę zadłużenia, a długość tego okresu jest negocjowana w ramach ugody.

Postępowanie sądowe

Nakaz zapłaty (injonction de payer)

Gdy roszczenie wynika z zobowiązania umownego i jest zarówno wymagalne, jak i bezsporne, wierzyciele mogą skorzystać z procedury nakazu zapłaty (injonction de payer). Ten elastyczny system opiera się na gotowych formularzach i nie wymaga od wnioskodawców przedstawiania argumentów przed sądem cywilnym (tribunal d’instance) ani właściwym sądem gospodarczym (o jurysdykcji w okręgu, w którym znajduje się siedziba dłużnika). Korzystając z tej procedury, wierzyciele mogą szybko uzyskać nakaz sądowy, który jest następnie doręczany przez komornika. Pozwany ma wówczas miesiąc na wniesienie sprzeciwu.

Postępowanie w trybie przyspieszonym

Référé-provision zapewnia wierzycielom szybki sposób windykacji należności. Jeśli dłużnik nie stawi się na rozprawie ani nie jest na niej reprezentowany, można wydać wyrok zaoczny. Sąd wydaje wówczas orzeczenie, zazwyczaj w ciągu siedmiu do czternastu dni (choć możliwe są również orzeczenia wydawane tego samego dnia). Właściwość sądu ogranicza się do długów, których istoty nie można zasadniczo podważyć. Jeśli pojawią się poważne wątpliwości co do wysokości długu, sędzia prowadzący postępowanie w trybie uproszczonym nie ma kompetencji do wydania orzeczenia na korzyść wierzyciela. Wyroki mogą być natychmiast wykonane, nawet jeśli dłużnik wniesie odwołanie.

Jeśli roszczenie okaże się sporne, sędzia właściwy do rozpatrywania spraw pilnych (juge des référés) ocenia, czy roszczenie jest uzasadnione. W razie potrzeby sędzia może następnie podjąć decyzję o uznaniu się za niewłaściwego do rozstrzygnięcia sprawy. Na podstawie oceny zasadności sprawy może on następnie zaproponować powodowi, aby ten wystąpił o wydanie orzeczenia w ramach formalnego postępowania sądowego.

Postępowanie zwykłe

Tego rodzaju formalne procedury umożliwiają uznanie zasadności roszczenia przez sąd. Jest to stosunkowo długotrwały proces, który może trwać rok lub dłużej, ze względu na nacisk kładziony na kontradyktoryjny charakter postępowania oraz liczne etapy, z których się składa. Etapy te obejmują przedłożenie dokumentów uzupełniających, pisemne oświadczenia stron, badanie dowodów, różne przerwy na naradę oraz, wreszcie, rozprawę w sprawie ustnych argumentów (audience de plaidoirie).

Postępowanie wszczyna się na podstawie wezwania do sądu (Assignation), które doręcza się dłużnikowi na 15 dni przed pierwszą rozprawą proceduralną. Podczas tej rozprawy sąd wyznacza termin na wymianę pism procesowych i ujawnienie dowodów. Wydane orzeczenia niekoniecznie podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Aby mogły zostać wykonane, muszą najpierw zostać doręczone dłużnikowi. Podlegają one również zaskarżeniu.

Egzekucja orzeczenia sądowego

O ile orzeczenie sądowe nie jest tymczasowo wykonalne, egzekucja może rozpocząć się dopiero wtedy, gdy w ciągu miesiąca nie zostanie wniesione odwołanie, i musi nastąpić w ciągu dziesięciu lat od doręczenia orzeczenia sądowego. O egzekucję można wnioskować, jeśli dłużnik nie zastosuje się do wyroku. Zobowiązania płatnicze można egzekwować poprzez zajęcie (rachunków bankowych lub aktywów) lub poprzez osobę trzecią, która jest dłużnikiem dłużnika (zajęcie wierzytelności).

Francja przyjęła mechanizmy egzekucji orzeczeń wydanych przez inne państwa członkowskie UE. Mechanizmy te obejmują nakaz zapłaty w ramach europejskiego tytułu egzekucyjnego. Orzeczenia wydane przez państwa niebędące członkami UE mogą zostać uznane i wykonane, pod warunkiem że państwo, które je wydało, jest stroną umowy dwustronnej lub wielostronnej z Francją. W przypadku braku takiej umowy wierzyciele są zobowiązani do skorzystania z francuskiej procedury exequatur.

Postępowania upadłościowe

Francuskie prawo upadłościowe przewiduje sześć procedur mających na celu restrukturyzację lub zapobieganie upadłości. Są to postępowania z pomocą lub postępowania nadzorowane przez sąd.

POSTĘPOWANIA Z WSPARCIEM

Mogą one mieć charakter ad hoc na zlecenie lub odbywać się w ramach postępowania pojednawczego. Oba są nieformalnymi, polubownymi postępowaniami, w których wierzycieli nie można zmusić do zawarcia porozumienia restrukturyzacyjnego, a kierownictwo spółki nadal prowadzi działalność. Negocjacje te podlegają prawu umów przez cały czas ich trwania. Postępowania są prowadzone pod nadzorem wyznaczonego przez sąd pełnomocnika (mandataire ad hoc lub mediatora) w celu pomocy dłużnikowi w osiągnięciu porozumienia z wierzycielami. Oba rodzaje postępowań mają charakter poufny, jednak mediacja może ostatecznie zostać upubliczniona, jeśli dłużnik uzyska zgodę sądu gospodarczego. Niemniej jednak warunki porozumień pozostają poufne i mogą być ujawnione wyłącznie stronom, które je podpisały.

POSTĘPOWANIA KONTROLOWANE PRZEZ SĄD

Cztery rodzaje postępowań podlegających kontroli sądowej to: reorganizacja sądowa, likwidacja sądowa, procedura „sauvegarde” oraz przyspieszona procedura finansowa „sauvegarde” (AFS).

We wszystkich czterech postępowaniach wszelkie wcześniej zgłoszone roszczenia zostają automatycznie zawieszone. Wierzyciele muszą złożyć dowody swoich roszczeń w ciągu dwóch miesięcy od opublikowania orzeczenia o wszczęciu postępowania lub w ciągu czterech miesięcy w przypadku wierzycieli mających siedzibę poza Francją. Zobowiązania powstałe po wszczęciu postępowania mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami zaciągniętymi wcześniej. Niektóre rodzaje transakcji mogą zostać unieważnione przez sąd, jeśli zostały zawarte przez dłużnika w okresie „hardening” (przed wydaniem orzeczenia o wszczęciu postępowania o reorganizację sądową lub likwidację sądową).

W przypadku postępowań pod nadzorem sądowym zakres zaangażowania wyznaczonego przez sąd mediatora może się różnić. Procedury „sauvegarde” i AFS są postępowaniami, w których dłużnik zachowuje kontrolę nad majątkiem, natomiast w przypadku restrukturyzacji sądowej sąd może zdecydować o odwołaniu kadry zarządzającej spółki. Rola kierownictwa jest szczególnie ograniczona w przypadku likwidacji sądowej, ponieważ spółka będąca dłużnikiem zazwyczaj zaprzestaje prowadzenia działalności. Niemniej jednak sąd może zdecydować o kontynuowaniu działalności przedsiębiorstwa pod nadzorem likwidatora wyznaczonego przez sąd.

0

Ostatnia aktualizacja: luty 2026 r.