Dania

Rok 2025 powinien przynieść koniec niepewności konsumentów, pomimo silnego wzrostu

Gospodarka duńska ma szansę na stabilny wzrost w 2025 r., wspierany przez prężny sektor farmaceutyczny, który nadal napędza eksport i chroni gospodarkę przed wieloma ogólnymi słabościami na świecie. Chociaż konsumpcja gospodarstw domowych pozostawała na niskim poziomie w 2024 r., oczekuje się, że bardziej sprzyjające otoczenie gospodarcze przyczyni się do ożywienia gospodarczego. Rosnące płace realne, wspierane przez solidny wzrost płac nominalnych i spowolnienie inflacji, zwiększą dochody rozporządzalne, a wyższy poziom zatrudnienia i rosnące ceny nieruchomości wzmocnią zaufanie konsumentów dzięki efektowi bogactwa.

Kluczową rolę odegra również polityka pieniężna, ponieważ Nationalbanken, duński bank centralny, zamierza pójść w ślady EBC i obniżyć stopy procentowe, dzięki czemu zaciąganie kredytów stanie się bardziej atrakcyjne zarówno dla gospodarstw domowych, jak i przedsiębiorstw. W połączeniu ze wzrostem wydatków rządowych zapewni to dodatkowe wsparcie dla popytu krajowego, przyczyniając się do utrzymania aktywności gospodarczej. Ogólnie rzecz biorąc, dzięki silnemu sektorowi zewnętrznemu i poprawiającej się sytuacji krajowej oczekuje się, że gospodarka duńska pozostanie odporna w 2025 r.

Oczekuje się, że liczba upadłości przedsiębiorstw w 2025 r. utrzyma się na stosunkowo stabilnym poziomie, po okresie złagodzenia sytuacji w ciągu ostatnich dwóch lat, który nastąpił po wcześniejszym wzroście. Chociaż rosnący popyt krajowy i niższe stopy procentowe stanowią wsparcie dla sektora prywatnego, sytuacja pozostaje trudna ze względu na wciąż wysokie ceny gazu i energii elektrycznej oraz niestabilną sytuację eksportową, na którą negatywnie wpływają napięcia geopolityczne i cła.

Dodatnie salda pomimo rosnących wydatków publicznych

Prognoza na rok 2025 odzwierciedla utrzymanie solidnej polityki fiskalnej; oczekuje się jednak, że wyższe wydatki publiczne, w tym zwiększone wydatki na obronność, doprowadzą do zmniejszenia salda budżetowego, które jednak powinno pozostać dodatnie, ponieważ przewiduje się wzrost dochodów podatkowych wynikający z wyższych wynagrodzeń i dobrej kondycji sektora przedsiębiorstw. Mimo to przewiduje się, że poziom długu publicznego Danii pozostanie niski w porównaniu z międzynarodowymi standardami, co wzmacnia wysoką zdolność kraju do obsługi długu.

Oczekuje się, że saldo rachunku bieżącego Danii w 2025 r. pozostanie dodatnie, wspierane przez silny eksport towarów i usług. Jednak po szczególnie dobrym roku 2024 nadwyżka prawdopodobnie nieznacznie się zmniejszy ze względu na bardziej umiarkowany popyt zewnętrzny i utrzymującą się niepewność na arenie międzynarodowej. Chociaż duże przedsiębiorstwa krajowe nadal przyczyniają się do okresowych wahań, strukturalnie konkurencyjny sektor eksportowy Danii (farmaceutyczny, spożywczy, energetyczny itp.) zapewnia, że rachunek bieżący pozostaje ogólnie w solidnej kondycji.

Globalne napięcia mają wpływ na Danię

Sytuacja polityczna w Danii pozostaje stosunkowo stabilna pod rządami koalicji centrystycznej, w skład której wchodzą centrolewicowi socjaldemokraci premier Mette Frederiksen, centroprawicowa Partia Liberalna oraz centryści z Partii Umiarkowanych, a kolejne wybory muszą się odbyć przed październikiem 2026 r. Pomimo wewnętrznych sporów dotyczących polityki emerytalnej i gospodarczej, przedterminowe wybory wydają się mało prawdopodobne, biorąc pod uwagę obecną niepopularność rządu (wynoszącą w sondażach około 35%). Wybory samorządowe i regionalne w listopadzie 2025 r. będą dobrym wskaźnikiem popularności obecnego rządu, zwłaszcza że opieka zdrowotna i kwestie klimatyczne ponownie stały się najważniejszymi zagadnieniami, a zaraz po nich plasuje się kwestia obronności.

Ponowne zainteresowanie Donalda Trumpa Grenlandią wywołało w Danii dalsze dyskusje na temat przyszłości Królestwa Danii (Dania, Wyspy Owcze i Grenlandia), zwłaszcza w kontekście wyborów na Grenlandii w 2025 r. Wzrost wydatków publicznych, zwłaszcza na obronność (celem jest osiągnięcie poziomu 3% PKB do 2033 r. z około 2% w 2024 r., przy kwocie 15 mld DKK, około 2 mld EUR, przeznaczone konkretnie na obronę Grenlandii), powoduje nasilenie dyskusji na temat sposobu sfinansowania tego wzrostu, co prowadzi zarówno do reform niektórych aspektów sektora publicznego, jak i potencjalnie do podwyższenia podatków.

Płatności

Dania staje się społeczeństwem bezgotówkowym. Przelewy bankowe są najczęściej stosowaną formą płatności. Wszystkie główne duńskie banki korzystają z sieci SWIFT, ponieważ jest to szybkie i wydajne rozwiązanie do realizacji transakcji krajowych i międzynarodowych. Dania wdrożyła również jednolity obszar płatności w euro (SEPA) w celu uproszczenia przelewów bankowych w euro.

Czeki i weksle są obecnie rzadko stosowane w Danii. Oba są traktowane jako potwierdzenie długu.

Niespłacone weksle i czeki, które zostały przyjęte, są instrumentami podlegającymi egzekucji sądowej, co oznacza, że wierzyciele nie muszą uzyskiwać wyroku sądowego. W takich przypadkach wyznacza się komornika sądowego (Fogedret) w celu nadzorowania egzekucji zajęcia. Wcześniej dłużnik zostaje wezwany do złożenia oświadczenia o swojej sytuacji finansowej w celu ustalenia jego zdolności do spłaty długu. Złożenie fałszywego oświadczenia o niewypłacalności stanowi przestępstwo.

Windykacja należności

Etap polubowny

Niezapłacone weksle i akceptowane czeki są dokumentami podlegającymi egzekucji z mocy prawa, co oznacza, że wierzyciele nie muszą uzyskiwać wyroku sądowego. W takich przypadkach wyznacza się komornika sądowego (Fogedret) w celu nadzorowania egzekucji zajęcia. Wcześniej dłużnik zostaje wezwany do złożenia oświadczenia o swojej sytuacji finansowej w celu ustalenia jego zdolności do spłaty długu. Złożenie fałszywego oświadczenia o niewypłacalności stanowi przestępstwo.

Po upływie 10 dni od daty wezwania do zapłaty pełnomocnik wierzyciela może obciążyć dłużnika kosztami windykacji pozasądowej (według oficjalnego cennika) oraz doręczyć mu wezwanie do zapłaty, w którym wyznacza się mu kolejne 10 dni na uregulowanie należności. W przypadku niedotrzymania tego terminu płatności dłużnikowi może zostać wysłane upomnienie określające datę i godzinę wizyty. Możliwe jest wysłanie trzeciego upomnienia oraz nawiązanie kontaktów telefonicznych.

W przypadku braku uzgodnienia przez strony konkretnych klauzul dotyczących stóp procentowych (maksymalnie 2% miesięcznie), stopa procentowa mająca zastosowanie do umów handlowych zawartych po 1 sierpnia 2002 r. wynosi albo stopę referencyjną Duńskiego Banku Narodowego, albo stopę kredytową (udlånsrente) obowiązującą 1 stycznia lub 1 lipca danego roku, powiększoną o dodatkowe 8%.

Postępowanie sądowe

Postępowanie w trybie przyspieszonym

Od 1 stycznia 2008 r. zaległe płatności, których kwota nie przekracza 50 000 DKK lub 6 723 EUR i które są bezsporne, są rozpatrywane w ramach uproszczonej procedury windykacyjnej (forenklet inkassoprocedure), w ramach której wierzyciel składa formularz nakazu bezpośrednio u sędziego-komornika w celu doręczenia go dłużnikowi. W przypadku braku odpowiedzi w ciągu 14 dni wydawany jest nakaz egzekucyjny.

Postępowanie zwykłe

Jeżeli dłużnik nie odpowie na wezwanie do zapłaty lub jeżeli spór nie jest poważny, wierzyciele mogą uzyskać wyrok po przeprowadzeniu postępowania kontradyktoryjnego lub wyrok zaoczny nakazujący dłużnikowi zapłatę. Trwa to zazwyczaj trzy miesiące.

W przypadku wyroku zaocznego dłużnik może zostać zobowiązany do zapłaty kwoty głównej wraz z odsetkami i kosztami (w tym opłat sądowych oraz, w stosownych przypadkach, udziału w kosztach prawnych wierzyciela) w terminie 14 dni.

Wszystkie sprawy, niezależnie od wysokości roszczenia i stopnia złożoności, sporne lub nie, rozpatrywane są przez sąd pierwszej instancji (Byret). Sądowi przewodniczy skład trzech sędziów lub jeden sędzia wspomagany przez biegłych, którzy rozpatrują zarówno dowody pisemne, jak i ustne.

Odwołania dotyczące roszczeń przekraczających 10 000 DKK rozpatrywane są przez jeden z dwóch sądów okręgowych – Vestre Landsret w Viborgu (dla regionu Jutlandii) lub Østre Landsret w Kopenhadze (dla pozostałej części kraju). Sprawy wyjątkowe, dotyczące kwestii zasadniczych, można kierować bezpośrednio do właściwego sądu okręgowego. Postępowanie to obejmuje serię rozpraw wstępnych, podczas których strony przedstawiają pisemne oświadczenia i dowody, oraz rozprawę plenarną, podczas której sąd wysłuchuje zeznań świadków i argumentów obu stron. Koszty sądowe zależą od wartości przedmiotu sporu. Koszty sądowe ponosi zazwyczaj strona przegrywająca.

W Danii sądy gospodarcze działają wyłącznie w rejonie Kopenhagi. Składają się one z sądu morskiego i gospodarczego (Sø-og Handelsretten), którym przewodniczy skład sędziowski złożony z sędziów zawodowych i niezawodowych. Sędziowie ci są właściwi do rozpatrywania spraw dotyczących sporów gospodarczych i morskich, prawa konkurencji, postępowań upadłościowych oraz spraw związanych z handlem międzynarodowym.

0

Wykonanie orzeczenia sądowego

Wyroki krajowe stają się wykonalne po wyczerpaniu wszystkich instancji odwoławczych. Jeżeli dłużnik nie zastosuje się do wyroku w ciągu dwóch tygodni, wierzyciel może doprowadzić do jego wykonania za pośrednictwem komornika sądowego. Egzekucja może przybrać formę ugody w sprawie spłaty lub zajęcia majątku dłużnika. Plany spłaty są zazwyczaj uzgadniane w sądzie, a jednocześnie ustala się, które składniki majątku dłużnika mogą zostać zajęte. Sądy zazwyczaj akceptują plany spłaty trwające do dziesięciu do dwunastu miesięcy, w zależności od kwoty.

W przypadku orzeczeń zagranicznych sytuacja może być bardziej skomplikowana, jeśli orzeczenie zostało wydane przez państwo członkowskie UE, ponieważ Dania nie stosuje się do unijnych przepisów dotyczących europejskich nakazów zapłaty. Orzeczenia wydane przez państwa spoza UE mogą zostać uznane i wykonane, pod warunkiem że państwo, które je wydało, jest stroną umowy dwustronnej lub wielostronnej z Danią.

Postępowania upadłościowe

Postępowania pozasądowe

Pozasądowa restrukturyzacja może odbywać się w drodze formalnych ugód, w ramach których uznaje się zadłużenie wobec wierzycieli i uzgadnia się raty spłaty bez konieczności odwoływania się do sądu. Niemniej jednak, ze względu na sprawność duńskiego systemu sądowego, postępowania pozasądowe są zazwyczaj wykorzystywane jako nieformalne narzędzia negocjacyjne.

Postępowania restrukturyzacyjne

Postępowania restrukturyzacyjne opierają się na orzeczeniach wydanych przez sąd upadłościowy. Sąd bada możliwość zawarcia przymusowego układu i/lub przeniesienia przedsiębiorstwa. Postępowania te mogą być wszczęte przez dłużnika w przypadku niewypłacalności lub przez wierzyciela (jednak wyłącznie w odniesieniu do osób prawnych). Następnie sąd wyznacza syndyka restrukturyzacyjnego. Dłużnik zachowuje kontrolę nad swoim majątkiem w trakcie postępowania, ale nie może zawierać transakcji o istotnym znaczeniu bez zgody syndyka restrukturyzacyjnego. Wynik postępowania zależy od propozycji syndyka.

Likwidacja

Postępowania likwidacyjne opierają się na postanowieniach o ogłoszeniu upadłości wydanych przez sąd, na wniosek dłużnika lub wierzyciela. Dłużnik musi być niewypłacalny. Sąd wyznacza syndyka, który jest uprawniony do działania we wszystkich sprawach w imieniu masy upadłościowej. Jego głównym zadaniem jest likwidacja majątku dłużnika i podział uzyskanego z tego tytułu dochodu między wierzycieli. Wierzyciele muszą zgłaszać swoje roszczenia syndykowi w celu ich oszacowania.

Ostatnia aktualizacja: marzec 2025 r.