Europa
Zjednoczone Emiraty Arabskie
Chiny
Tajwan
Turcja
Kamerun
IndieUmiarkowany wzrost wspierany przez sektory inne niż naftowy oraz inwestycje publiczne
W 2025 r. wzrost gospodarczy nieco spowolni pod wpływem niewielkiego spadku produkcji ropy naftowej. Niemniej jednak nadal będzie wspierany przez sektor usług i rolnictwo. W 2026 r. spodziewane jest umiarkowane ożywienie gospodarcze, napędzane odbiciem w produkcji ropy naftowej i bawełny oraz wzrostem inwestycji publicznych. Oczekuje się, że w sezonie 2025–2026 produkcja rolna (sorgo, proso, kukurydza, ryż, orzeszki ziemne) odnotuje umiarkowany wzrost, chociaż produkcja bawełny pozostanie na stabilnym poziomie po spadku w latach 2024–2025 spowodowanym powodziami. Otwarcie nowej przędzalni bawełny na początku 2025 r. (o wydajności 18 200 ton na sezon), wraz z działaniami na rzecz industrializacji sektora bawełnianego, powinno w perspektywie średnioterminowej wspierać produkcję, eksport i inwestycje. Produkcja górnicza, głównie rzemieślnicza, będzie nadal rosła w latach 2025 i 2026, napędzana wysokimi cenami złota i zwiększonymi zdolnościami wydobywczymi. Inwestycje, zwłaszcza w rolnictwie i infrastrukturze, również przyczynią się do wzrostu gospodarczego w ramach krajowego planu rozwoju „Chad Connection 2030”. Plan ten, uruchomiony w połowie 2025 r., przewiduje inwestycje publiczne i prywatne w wysokości 30 mld USD, mające na celu zwiększenie PKB o 60%, wydobycie 2,5 mln osób z ubóstwa oraz uczynienie Czadu regionalnym wzorem rozwoju do 2030 r.
Perspektywy dla sektora naftowego pozostają jednak niepewne. Nacjonalizacja aktywów ExxonMobil w 2023 r., która uniemożliwiła ich sprzedaż brytyjskiej spółce Savannah Energy, osłabiła zaufanie inwestorów. Savannah Energy pozywa rząd Czadu o odszkodowanie, a orzeczenie sądu spodziewane jest w pierwszej połowie 2026 r. Sprawa ta skłoniła firmę do rezygnacji z projektów związanych z energią słoneczną (przewidujących zwiększenie mocy o 500 MW) i stanowi negatywny sygnał dla inwestorów zagranicznych, utrudniając podpisywanie nowych umów naftowych.
Oczekuje się, że inflacja zacznie spadać w 2025 r. dzięki niższym światowym cenom paliw, dobrym zbiorom rolnym oraz odbudowie zasobów rybnych w Jeziorze Czadzkim. Tendencja ta powinna utrzymać się w 2026 r. W marcu 2025 r. Bank Państw Afryki Środkowej obniżył swoją podstawową stopę procentową z 5% do 4,5%, co w połączeniu ze spadającą inflacją i napływem uchodźców z Sudanu powinno wspierać konsumpcję i inwestycje.
Spadek dochodów z ropy naftowej oraz wysokie wydatki na bezpieczeństwo i pomoc humanitarną
Oczekuje się, że w 2025 r. deficyt budżetowy nieznacznie się zmniejszy dzięki lepszej mobilizacji zasobów (+20% w porównaniu z budżetem na 2024 r.), podczas gdy wydatki prawdopodobnie wzrosną jedynie o 18%. Wzrost dochodów będzie wynikał głównie z dochodów pozapaliwowych, cyfryzacji poboru podatków oraz wprowadzenia nowych ceł eksportowych (na gumę arabską, sezam, pistacje, wyroby skórzane, antymon i surową miedź), które zaczęły obowiązywać w połowie 2025 r. Jednocześnie przewiduje się spadek dochodów z ropy naftowej w związku z obniżką światowych cen. Rząd planuje uprościć system podatkowy, ograniczyć zwolnienia, wzmocnić egzekwowanie zaległych należności oraz zwalczać oszustwa. Reformy te, wspierane przez MFW w ramach rozszerzonego instrumentu kredytowego (Extended Credit Facility) o wartości 625 mln USD na okres od lipca 2025 r. do lipca 2029 r., powinny nadal przynosić efekty w 2026 r. Oczekuje się dodatkowego wzrostu dochodów dzięki nowym podatkom od wyrobów tytoniowych, kosmetyków, jednorazowych wyrobów z tworzyw sztucznych oraz tkanin syntetycznych. Pomimo tych wysiłków deficyt budżetowy prawdopodobnie wzrośnie z powodu wydatków na bezpieczeństwo i pomoc humanitarną, obsługi długu krajowego (48% całkowitego długu w 2024 r.) oraz malejących dochodów z ropy naftowej. Oczekuje się wzrostu wydatków inwestycyjnych w ramach krajowego planu rozwoju o nazwie „Chad Vision 2030”. Oprócz wkładów dwustronnych i wielostronnych deficyt będzie finansowany za pośrednictwem regionalnego rynku finansowego. Wskaźnik zadłużenia wzrośnie w latach 2025 i 2026 w związku z utrzymującym się deficytem pierwotnym i umiarkowanym wzrostem gospodarczym. MFW uznaje zadłużenie za możliwe do utrzymania, ale ostrzega przed wysokim ryzykiem nadmiernego zadłużenia wynikającym z uzależnienia od dochodów z ropy naftowej i finansowania zewnętrznego, które są podatne na wstrząsy zewnętrzne.
W 2025 r. oczekuje się, że rachunek bieżący odnotuje deficyt w związku ze spadkiem nadwyżki handlowej. Na eksport wpłynie spadek światowych cen ropy naftowej — która w 2024 r. stanowiła około 70% całkowitej wartości eksportu — oraz spadek eksportu bawełny (czwartego co do wielkości produktu eksportowego Czadu) po słabej produkcji w sezonie 2024–2025. W 2026 r. eksport bawełny powinien się ożywić dzięki lepszym warunkom pogodowym i rządowemu wsparciu dla producentów. Rosnące ceny złota oraz zwiększona produkcja powinny również pobudzić sprzedaż. Jednak te pozytywne zmiany mogą okazać się niewystarczające, by powstrzymać pogorszenie się bilansu handlowego i zrównoważyć utratę finansowania z USAID w 2025 r.
Rząd zmaga się z ruchami rebeliantów i islamistów, podsycanymi przez niezadowolenie społeczne i ubóstwo
W kwietniu 2021 r. Mahamat Déby objął stanowisko prezydenta administracji wojskowej po śmierci swojego ojca, Idrissa Déby’ego, który zginął z rąk rebeliantów. Po długim okresie przejściowym wygrał wybory prezydenckie w maju 2024 r., uzyskując 61,03% głosów, a jego partia, Patriotyczny Ruch Ocalenia, zapewniła sobie większość parlamentarną w grudniu 2024 r., zdobywając 124 z 188 mandatów. Wybory te umocniły jego pozycję przy władzy.
Rząd kontroluje instytucje i represjonuje opozycję polityczną. Reforma konstytucyjna wprowadzona w 2025 r. (przedłużająca kadencję prezydenta z pięciu do siedmiu lat oraz znosząca ograniczenia dotyczące liczby kadencji) zapewnia rządowi jeszcze silniejszą pozycję. Utrzymuje się jednak niezadowolenie społeczne, spowodowane ograniczeniami swobód, brakiem bezpieczeństwa i kryzysem humanitarnym, jednak protesty są tłumione. Wojna domowa w Sudanie doprowadziła do napływu ponad 1,4 mln uchodźców (stan na sierpień 2025 r.), z których większość stanowią Sudańczycy. Niezadowolenie to podsyca działalność grup rebeliantów i islamistów (Boko Haram, ISIS w Afryce Zachodniej oraz Ansaru w rejonie Jeziora Czadzkiego), które pozostają aktywne i stanowią wyzwanie dla rządu.
Na arenie międzynarodowej wojska francuskie wycofały się z Czadu w styczniu 2025 r. Wcześniej, w kwietniu 2024 r., część sił amerykańskich opuściła ten kraj, choć współpraca między Stanami Zjednoczonymi a Czadem wydaje się nadal funkcjonować. Kraj zwraca się również ku nowym partnerom, takim jak Rosja, która rozmieściła żołnierzy milicji Korpusu Afrykańskiego, a także Egipt, Turcja i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Te ostatnie udzieliły pod koniec 2024 r. pożyczki w wysokości 500 mln USD na wsparcie finansów publicznych, uzupełnionej porozumieniem z lipca 2025 r. mającym na celu pobudzenie inwestycji i handlu. Tymczasem Chiny pozostają kluczowym graczem: jako główny dostawca Czadu i jego drugi co do wielkości odbiorca, kupują głównie ropę naftową. Czad współpracuje również na płaszczyźnie dyplomatycznej i wojskowej z Konfederacją Państw Sahelu (CES), zwłaszcza w walce z ugrupowaniami islamistycznymi i rebeliantami. Wreszcie, choć kraj ten oficjalnie zachowuje neutralne stanowisko w konflikcie sudańskim, stał się kluczowym punktem tranzytowym dla dostaw broni ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich do Sił Szybkiego Reagowania (RSF) sprzeciwiających się rządowi w Chartumie. Władze starają się unikać konfrontacji z RSF, które cieszą się poparciem niektórych czadyjskich społeczności przygranicznych.