Europa
Serbia
Czarnogóra
Czechy
Turcja
Chiny
PolskaWzrost gospodarczy pozostanie umiarkowany
W 2025 r. Bośnia i Hercegowina ma odnotować umiarkowany wzrost gospodarczy, niższy od tempa wzrostu w innych krajach Bałkanów Zachodnich. Kluczowym czynnikiem napędzającym gospodarkę pozostanie konsumpcja prywatna, która stanowi 65% PKB. Będzie to wspierane przez gwałtowny wzrost płac nominalnych (+13,9% w styczniu 2025 r.), spowodowany niedoborem siły roboczej, oraz towarzyszący temu wzrost płacy minimalnej brutto w Federacji Bośni i Hercegowiny o 61,5% (63% ludności), co miało na celu ograniczenie szarej strefy. Pomimo wzrostu cen żywności na początku 2025 r. inflacja pozostanie ogólnie pod kontrolą, co przyczyni się do zwiększenia siły nabywczej gospodarstw domowych. Turystyka, po rekordowym roku 2024, będzie miała pozytywny wpływ na sytuację społeczną. Jednak zróżnicowana sytuacja gospodarcza w Europie, przy czym polityka handlowa Stanów Zjednoczonych będzie hamować aktywność gospodarczą w Niemczech i Austrii (choć w Serbii i Chorwacji sytuacja będzie stosunkowo stabilna), może wpłynąć na przekazy pieniężne emigrantów, które stanowią 10% PKB.
Kraj ten będzie nadal borykał się z bardzo wysokim bezrobociem (27,3% w styczniu 2025 r.), napędzanym przez zależność od nasyconych sektorów, takich jak metalurgia i rolnictwo. Masowa emigracja wykwalifikowanych pracowników dodatkowo pogłębia niedobór wykwalifikowanej siły roboczej.
Deficyt pod kontrolą pomimo presji ze strony wydatków publicznych i importu
Deficyt budżetowy Bośni i Hercegowiny może nieznacznie spaść do 2025 r. Będzie on jednak charakteryzował się wzrostem wydatków w obu podmiotach (Federacji i Republice Serbskiej) posiadających niezależne budżety. Wzrost ten dotyczy infrastruktury, a także reform społecznych i płacowych mających na celu utrzymanie umiarkowanego wzrostu gospodarczego. Ponieważ bank centralny jest powiązany z EBC poprzez system izby walutowej i powiązanie z euro, polityka fiskalna stanowi główny instrument wpływający na warunki gospodarcze. Władze spodziewają się jednak wyższych wpływów z podatków i planują wprowadzić środki konsolidacji fiskalnej, takie jak stopniowe wycofywanie dotacji energetycznych oraz przywrócenie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Dług publiczny pozostanie natomiast na stosunkowo niskim poziomie i pod kontrolą (20% PKB). Pomimo europejskiego finansowania infrastruktury zdolność zadłużeniowa kraju pozostaje stosunkowo ograniczona, a krajowy rynek finansowy jest słabo rozwinięty.
Deficyt na rachunku bieżącym będzie się utrzymywał, głównie z powodu strukturalnie wysokiego deficytu handlowego. Wynika to z dużej zależności od importu towarów przemysłowych i spożywczych, podczas gdy główne pozycje eksportowe kraju, takie jak paliwa, maszyny i sprzęt elektryczny oraz wyroby metalowe, tylko częściowo równoważą tę nierównowagę. Z drugiej strony handel usługami będzie nadal wykazywał nadwyżkę, wspierany przez dynamiczny sektor turystyczny (rekordowe wyniki w 2024 r.) oraz dynamicznie rozwijającą się branżę IT. Bezpośredni wpływ ewentualnych ceł amerykańskich na eksport bośniacki prawdopodobnie pozostanie ograniczony (mniej niż 2% całkowitego eksportu do USA, czyli 0,1% PKB), ale ewentualny pośredni efekt w postaci spowolnienia popytu europejskiego mógłby wpłynąć na eksport do kluczowych partnerów, takich jak Niemcy i Włochy.
Na rozdrożu integracji europejskiej i dezintegracji krajowej
W następstwie porozumień z Dayton z 1995 r. Bośnia i Hercegowina została podzielona na dwa autonomiczne podmioty: Federację Bośni i Hercegowiny (FBiH), z większością bośniacko-chorwacką, oraz Republikę Serbską (RS), z większością serbską, a także centralnie zarządzany okręg Br?ko. Władza jest skoncentrowana odpowiednio w obu autonomicznych podmiotach. Rząd centralny odpowiada jedynie za politykę zagraniczną, obronę oraz negocjacje w sprawie przystąpienia do UE. W wyborach krajowych w październiku 2022 r. zwyciężyły serbskie, chorwackie i bośniackie partie nacjonalistyczne zarówno na szczeblu centralnym, jak i na szczeblu podmiotów. Rada Ministrów, pełniąca funkcję rządu centralnego, została wybrana pod koniec stycznia 2023 r. przy poparciu 23 spośród 42 członków Izby Reprezentantów, reprezentujących osiem partii. Dominują w niej dwie partie: serbscy nacjonaliści (SNSD) i chorwaccy nacjonaliści (HDZ BiH). Kraj reprezentuje rotacyjna, trzyosobowa prezydencja, reprezentująca trzy grupy etniczne i działająca w oparciu o konsensus. Obecnie w wyborach mogą startować wyłącznie kandydaci należący do jednej z trzech grup etnicznych. Te złożone ramy instytucjonalne są podważane przez obecną blokadę instytucji centralnych ze strony SNSD oraz separatystyczne działania Milorada Dodika, jej przywódcy i prezydenta Republiki Serbskiej. W lutym 2025 r. Dodik został skazany na rok więzienia i pozbawiony prawa do sprawowania funkcji politycznych na sześć lat za nieprzestrzeganie decyzji Międzynarodowego Wysokiego Przedstawiciela, w tym za unieważnienie aktów prawnych przyjętych przez Republikę Serbską w sprzeczności z zasadami europejskimi. Rozwój infrastruktury, takiej jak korytarz autostradowy 5c oraz gazociągi łączące z Chorwacją i Serbią, na przykład gazociąg Ionian Adriatic Pipeline (IAP) mający na celu zmniejszenie zależności od Rosji, jest spowalniany przez wewnętrzne spory. Pomimo tych napięć negocjacje w sprawie przystąpienia do Unii Europejskiej oficjalnie rozpoczęły się w marcu 2025 r., po podjęciu wysiłków zmierzających do spełnienia wymogów europejskich (walka z praniem brudnych pieniędzy, zarządzanie migracją). Kolejne wybory parlamentarne zaplanowano na październik 2026 r., ale do tego czasu paraliż polityczny prawdopodobnie będzie się utrzymywał.
Na arenie międzynarodowej kraj ten znajduje się w centrum ważnych kwestii geopolitycznych. UE wspiera integrację kraju, ale uzależnia pomoc finansową od przeprowadzenia reform strukturalnych, podczas gdy bliskie powiązania Milorada Dodika z Rosją komplikują te wysiłki. Rosja milcząco popiera separatystyczne ambicje Republiki Serbskiej (RS), krytykując jednocześnie rolę międzynarodowego Wysokiego Przedstawiciela nadzorującego cywilne wdrażanie porozumień z Dayton. Jednocześnie w marcu 2025 r. UE wzmocniła swoją obecność wojskową poprzez misję EUFOR (w celu zagwarantowania wdrożenia porozumień z Dayton), aby utrzymać stabilność w obliczu narastających napięć. W 2025 r., w którym kraj obchodzi 30. rocznicę podpisania porozumień z Dayton, kraj ten znajduje się na rozdrożu: albo pójdzie w kierunku integracji europejskiej, albo narazi się na ryzyko rozpadu.