Belgia

Umiarkowany wzrost utrzymuje się wyłącznie dzięki stabilnej sile nabywczej

Oczekuje się, że gospodarka belgijska będzie nadal rosła w umiarkowanym, ale stonowanym tempie zarówno w 2026, jak i w 2027 roku. Siła nabywcza gospodarstw domowych będzie ponownie wspierana przez automatyczną indeksację wynagrodzeń, emerytur i świadczeń socjalnych do kosztów utrzymania, co pozostaje charakterystyczną cechą belgijskiego systemu. Mechanizm ten powinien stanowić istotny bufor chroniący przed rosnącymi cenami, jednak jego skuteczność zostanie częściowo zniwelowana przez ponowny wzrost cen energii, który w 2026 r. wpłynie na siłę nabywczą, przyczyniając się do szerszej presji inflacyjnej. Zmiany te będą miały negatywny wpływ na nastroje konsumentów. Jednocześnie polityka fiskalna oferuje jedynie ograniczone wsparcie. W obliczu już i tak napiętej sytuacji finansów publicznych rząd ma niewielkie pole manewru, by zwiększyć wydatki lub wprowadzić ukierunkowane środki wsparcia dla gospodarstw domowych, w przeciwieństwie do roli, jaką odgrywał podczas ostatnich kryzysów. Chociaż belgijskie gospodarstwa domowe nadal dysponują stosunkowo pokaźnymi oszczędnościami, które powinny złagodzić bezpośredni wpływ wyższych cen, oczekuje się, że stopniowy wzrost bezrobocia podważy zaufanie i zahamuje wzrost konsumpcji. Ponadto dalsze zaostrzanie zarówno polityki fiskalnej, jak i monetarnej jeszcze bardziej ograniczy realny popyt krajowy zarówno w 2026 r., jak i w 2027 r., chociaż złagodzenie presji inflacyjnej mogłoby nieco wspierać wzrost gospodarczy w 2027 r.

Po długotrwałym okresie spadku marż w latach 2023–2024 przedsiębiorstwa zaczęły odnotowywać pewną nieznaczna poprawę rentowności, co sprzyjało ożywieniu inwestycji prywatnych. Do tego odbicia przyczyniło się początkowe złagodzenie stóp procentowych przez Europejski Bank Centralny (EBC), które obniżyło koszty finansowania i wsparło nakłady inwestycyjne. Niemniej jednak te pozytywne zmiany okazały się niewystarczające, by zrównoważyć gwałtowny wzrost liczby upadłości przedsiębiorstw odnotowany w latach 2021–2025, przy czym wskaźniki upadłości przekroczyły poziomy sprzed pandemii o około 10%. W perspektywie długoterminowej oczekuje się, że rosnące koszty operacyjne – zwłaszcza w zakresie energii, półproduktów i siły roboczej – będą w coraz większym stopniu obciążać marże przedsiębiorstw, a indeksacja kosztów osłabi ich konkurencyjność cenową. Ponadto ponowne zaostrzenie polityki pieniężnej EBC prawdopodobnie spowoduje zaostrzenie warunków finansowania. Oczekuje się, że wszystkie te czynniki łącznie będą stopniowo osłabiać rentowność, hamować aktywność inwestycyjną i przyczyniać się do wzrostu liczby upadłości w 2026 r., przy czym podwyższony poziom utrzyma się również w 2027 r. W sektorze budowlanym aktywność pozostaje szczególnie ograniczona: liczba pozwoleń na budowę utrzymuje się na niskim poziomie, a pogorszenie warunków w sektorze ma się utrzymać, ograniczając aktywność poza segmentem inżynierii lądowej.

Oczekuje się, że w ciągu najbliższych kilku lat wydatki publiczne będą miały jedynie ograniczony wpływ na wzrost gospodarczy. Nowy rząd zasygnalizował zamiar ograniczenia wzrostu wydatków bieżących poprzez reformy rynku pracy i systemu emerytalnego, a także poprzez wprowadzenie częściowych ograniczeń mechanizmów indeksacji płac. Jednocześnie nastąpi zmiana struktury wydatków, a wyższe inwestycje publiczne zapewnią pewne wsparcie dla aktywności gospodarczej. Oczekuje się, że zwiększone wydatki na obronność, wraz z utrzymującymi się inwestycjami w transformację energetyczną i infrastrukturę cyfrową, będą stanowić pewne wsparcie dla wzrostu gospodarczego. Jednak możliwości ekspansji fiskalnej pozostają silnie ograniczone przez unijną procedurę nadmiernego deficytu, co ogranicza zdolność rządu do zrównoważenia słabszej dynamiki sektora prywatnego. Perspektywy dla eksportu pozostają trudne. Zewnętrzny popyt w Belgii nadal jest hamowany przez spowolnienie gospodarki europejskiej i światowej, a cła amerykańskie wywierają dodatkową presję na sektory narażone na wahania handlu. Ponadto przemysł farmaceutyczny – jeden z kluczowych motorów eksportu Belgii – przechodzi fazę normalizacji po kilku wyjątkowo dobrych latach w okresie bezpośrednio poprzedzającym pandemię oraz w okresie po pandemii. W rezultacie oczekuje się, że wzrost eksportu pozostanie umiarkowany, wnosząc jedynie skromny wkład w ogólną aktywność gospodarczą.

Nowa unijna procedura nadmiernego deficytu zmusza rząd do ograniczenia wydatków

Polityka budżetowa Belgii w latach 2026–2027 pozostaje ściśle ograniczona przez ramy budżetowe UE w związku z objęciem kraju procedurą nadmiernego deficytu z powodu utrzymujących się deficytów przekraczających 3% PKB. Zgodnie ze zmienionymi przepisami rząd jest zobowiązany do osiągnięcia średniej rocznej redukcji deficytu o około 0,5 punktu procentowego PKB, co ogranicza zakres dyskrecjonalnego wsparcia fiskalnego. Federalny plan konsolidacji przedstawiony wiosną 2025 r. ma na celu zmniejszenie deficytu do 3% PKB do 2030 r. poprzez skumulowane działania o wartości około 23 mld EUR (3,7% PKB), opierające się głównie na reformach strukturalnych. Obejmują one reformy rynku pracy i systemu emerytalnego – takie jak ograniczenie zasiłków dla bezrobotnych do dwóch lat oraz zniechęcanie do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę – przy czym automatyczna indeksacja wynagrodzeń i emerytur pozostaje bez zmian. Od 2026 r. spodziewane są wyższe dochody wynikające z reformy podatkowej, w tym nowego 10-procentowego podatku od zysków kapitałowych od niektórych aktywów finansowych powyżej rocznego progu zwolnienia w wysokości 10 000 EUR, a także oszczędności wynikające z reform instytucjonalnych. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę, że władze federalne odpowiadają jedynie za około połowę całkowitych wydatków publicznych, a koordynacja między regionami jest ograniczona, oczekuje się, że polityka fiskalna w latach 2026–2027 pozostanie umiarkowanie restrykcyjna, a wsparcie skoncentruje się głównie na obronności, transformacji energetycznej oraz inwestycjach w infrastrukturę cyfrową.

Oczekuje się, że saldo rachunku bieżącego Belgii poprawi się jedynie nieznacznie w latach 2026 i 2027. Chociaż bilans handlu towarami może skorzystać na nieco korzystniejszych warunkach wymiany handlowej, wyniki eksportu pozostają pod presją słabego popytu europejskiego i światowego, utrzymującej się niepewności handlowej oraz ceł amerykańskich. Ponadto sektor farmaceutyczny nadal wraca do normy po kilku wyjątkowo dobrych latach po pandemii. Eksport usług i dochody pierwotne powinny nadal stanowić czynnik wspierający, ale ogólny eksport netto prawdopodobnie wniesie jedynie skromny wkład w wzrost gospodarczy.

Belgia ma na razie stabilny rząd

Po wyborach federalnych w 2024 r., w których prawicowy Nowy Sojusz Flamandzki (N-VA) stał się największą partią, po długotrwałych negocjacjach w styczniu 2025 r. ostatecznie udało się utworzyć rząd. Powstała w ten sposób koalicja pięciu partii – skupiająca N-VA, CD&V (flamandzcy chrześcijańscy demokraci), Vooruit (flamandzcy socjaldemokraci), MR (francuskojęzyczni liberałowie) oraz Les Engagés (walonijscy centryści) – stała się znana jako koalicja „Arizona”. Pomimo szerokiego spektrum ideologicznego rząd zajmuje w dużej mierze centrystyczne stanowisko i działa w warunkach znacznych ograniczeń, w szczególności w ramach unijnej procedury nadmiernego deficytu oraz przy silnym sprzeciwie ze strony związków zawodowych. W tych ramach koalicji udało się uchwalić budżet i wdrożyć pierwszy pakiet reform strukturalnych, w tym zmiany w zasiłkach dla bezrobotnych, emeryturach, niektórych elementach indeksacji płac oraz wprowadzenie podatku od zysków kapitałowych, mające na celu poprawę perspektyw fiskalnych. Niemniej jednak pole manewru pozostaje ograniczone. Oczekuje się, że środki te zaledwie częściowo zrównoważą rosnące wydatki na obronę i narastającą presję demograficzną, podczas gdy rozdrobniona baza parlamentarna rządu ogranicza zakres możliwości przeprowadzenia dalszych daleko idących reform.

Perspektywy reform instytucjonalnych są niejednoznaczne. Planowane zniesienie Senatu spotkało się ze stosunkowo szerokim poparciem w całym spektrum politycznym, ponieważ kilka partii opowiadało się już wcześniej za takim posunięciem. Rola izby wyższej znacznie osłabła w ostatnich dziesięcioleciach, a Senat zbiera się obecnie zaledwie około dziesięciu razy w roku. Jednak jego zniesienie wymagałoby większości dwóch trzecich głosów w izbie niższej, której koalicja Arizona nie dysponuje. W rezultacie wynik tej reformy pozostaje niepewny.

Na razie rząd utrzymuje stosunkowo komfortową pozycję i nadal cieszy się większością poparcia w większości sondaży. Jednak niepopularność niektórych proponowanych środków może stać się źródłem napięć politycznych i z czasem stanowić wyzwanie dla spójności politycznej. Kolejne regularne wybory federalne zaplanowano na rok 2029.

Płatności

Windykacja należności

Etap polubowny

Nie ma specjalnych przepisów dotyczących pozasądowego windykowania należności między przedsiębiorstwami. Wierzyciele powinni próbować uzyskać spłatę od dłużników, wysyłając pisemne upomnienia. Przed wszczęciem postępowania sądowego przeciwko spółce będącej dłużnikiem często warto poprosić prawnika o sprawdzenie bazy danych zajęć majątkowych.

Postępowanie sądowe

Wyroki są zazwyczaj wydawane w ciągu 30 dni od zakończenia rozpraw. Wyrok zaoczny wydaje się w przypadkach, gdy dłużnicy nie są obecni ani nie są reprezentowani podczas postępowania.

Postępowanie przyspieszone

Procedura ta jest rzadko stosowana w sprawach między przedsiębiorstwami i nie może być zastosowana, gdy dług jest przedmiotem sporu. Ustawa z 2016 r. wprowadziła nowy zestaw zasad proceduralnych, tworząc pozasądową procedurę administracyjną dla długów bezspornych. Po wydaniu nakazu zapłaty dłużnik ma miesiąc na uregulowanie należności. Jeśli dłużnik odmówi, wierzyciel może zwrócić się do komornika o wydanie tytułu wykonawczego. Ponadto zgodnie z nowymi przepisami wniesienie odwołania od wyroku nie wstrzymuje już wykonalności tego wyroku. W związku z tym nawet jeśli dłużnik wszczął postępowanie odwoławcze, wierzyciel będzie mógł dochodzić spłaty długu.

Klauzula zastrzeżenia własności

Jest to postanowienie umowne stanowiące, że sprzedający zachowuje prawo własności do towarów do momentu otrzymania pełnej zapłaty od kupującego. Niewypłaceni wierzyciele mogą dochodzić roszczeń z tytułu towarów znajdujących się w posiadaniu dłużnika. Wynika z tego, że klauzula zastrzeżenia własności jest wykonalna we wszystkich sytuacjach, w których wierzyciele ponoszą straty wynikające z niewypłacalności, niezależnie od charakteru umowy leżącej u podstaw transakcji. Gdy towary sprzedane z zastrzeżeniem prawa własności zostają przekształcone w wierzytelność (po sprzedaży), prawa sprzedawcy-właściciela dotyczące tej wierzytelności (ceny sprzedaży) określa się mianem subrogacji rzeczowej.

Postępowanie zwykłe przed sądem gospodarczym

Wszelkie spory między przedsiębiorstwami mogą być rozpatrywane przez sąd gospodarczy w Belgii. W przypadku roszczeń transgranicznych opartych na przepisach europejskich możliwe jest wszczęcie europejskiego postępowania egzekucyjnego w sprawie zapłaty. Wnoszący roszczenia mogą również skorzystać z europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń.

Wezwanie do stawienia się w sprawie

Komornik wyznacza dłużnikowi termin rozprawy w celu wszczęcia postępowania. Jeśli nie dojdzie do rozprawy, wyrok zostanie wydany w ciągu czterech do sześciu tygodni. W przypadku toczących się rozpraw strony muszą przedstawić swoje stanowiska w pisemnych konkluzjach. Po wydaniu wyroku istnieje możliwość wniesienia apelacji – jeśli nie zostanie ona wniesiona, nastąpi egzekucja prowadzona przez komornika.

Postępowanie zabezpieczające

Postępowanie sądowe toczy się na korzyść tylko jednej strony (ex parte). Istnieją trzy zasadnicze warunki przeprowadzenia zajęcia:

pilny charakter środka;

do nałożenia zajęcia zabezpieczającego wymagana jest uprzednia zgoda sędziego;

dług musi być pewny, wymagalny i określony kwotowo.

Dłużnik może wystąpić o uchylenie zajęcia, jeśli zostało ono nałożone niesłusznie. Jednak po nałożeniu zajęcia pozostaje ono w mocy przez okres trzech lat. Następnie zajęcie zabezpieczające może zostać przekształcone w nakaz egzekucyjny.

Wykonanie orzeczenia sądowego

Wyrok staje się wykonalny po wyczerpaniu wszystkich środków odwoławczych. Jeśli dłużnik odmówi dokonania płatności, komornik może zająć majątek dłużnika lub uzyskać płatność za pośrednictwem osoby trzeciej (działanie bezpośrednie).

Orzeczenia zagraniczne mogą być uznawane i wykonywane w Belgii, pod warunkiem spełnienia różnych kryteriów. Wynik będzie zależał od tego, czy orzeczenie zostało wydane w kraju UE (w takim przypadku będą miały zastosowanie szczególnie korzystne warunki egzekucji), czy w kraju spoza UE (w którym stosuje się standardowe procedury exequatur).

Postępowanie upadłościowe

0

POSTĘPOWANIE UPADŁOŚCIOWE

Dłużnicy mogą złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, gdy od pewnego czasu zaprzestali dokonywania płatności lub gdy utracili zaufanie wierzycieli. W przypadku ogłoszenia upadłości wierzyciele muszą zgłosić swoje roszczenia w terminie określonym w orzeczeniu sądu o ogłoszeniu upadłości. Niezgłoszenie roszczenia przez wierzyciela spowoduje utratę jego praw pierwszeństwa. Następnie sąd wyznacza syndyka lub kuratora w celu weryfikacji wierzytelności. Wierzyciel może powołać się na klauzulę zastrzeżenia własności w celu odzyskania swojego mienia.

Od 2017 r. zgłaszanie wierzytelności w ramach postępowań upadłościowych musi odbywać się drogą elektroniczną za pośrednictwem Centralnego Rejestru Wypłacalności (www.regsol.be), w którym rejestrowane są wszystkie upadłości z ostatnich 30 lat

SĄDOWY PROCES RESTRUKTURYZACJI

Sądowy proces restrukturyzacji (reorganisation judiciaire), mający na celu reorganizację zobowiązań spółki wobec wierzycieli, może zostać przyznany przez sąd na wniosek każdego dłużnika borykającego się z trudnościami finansowymi, które zagrażają kontynuacji jego działalności w perspektywie krótko- lub średnioterminowej. Dłużnik składa uzasadniony wniosek do sekretariatu sądu gospodarczego w celu uzyskania przedłużenia terminu spłaty zadłużenia. Okres ten wynosi zazwyczaj sześć miesięcy, w trakcie których dłużnik musi przedstawić plan reorganizacji wszystkim swoim wierzycielom.

Wierzyciele z wierzytelnościami zaległymi (czyli takimi, które powstały przed rozpoczęciem przedłużonego terminu) nie mogą wszcząć żadnego postępowania egzekucyjnego w celu sprzedaży nieruchomości lub ruchomości dłużnika, mogą jednak żądać wykonania klauzuli zastrzeżenia własności. Niemniej jednak przedłużony termin nie uniemożliwia dłużnikowi dokonywania dobrowolnych spłat na rzecz dowolnych wierzycieli z wierzytelnościami zaległymi. Ponadto przedłużony termin nie obejmuje współdłużników i poręczycieli, którzy nadal są zobowiązani do wywiązania się ze swoich zobowiązań.

Ostatnia aktualizacja: marzec 2025 r.