pol-PL
31.12.2019

Upadłości i restrukturyzacje firm w Polsce w 2019 roku

1 stycznia 2016 roku wprowadzono nowe prawo restrukturyzacyjne.Głównym celem postępowania restrukturyzacyjnego, oprócz zaspokojenia wierzycieli, jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego - również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli.

 

Istotną zmianą jest także fakt, że w obecnym prawie, postępowaniu restrukturyzacyjnemu podlegają zarówno firmy niewypłacalne, jak i zagrożone niewypłacalnością, w związku z tym nowe statystyki pokazują nie tylko liczbę bankrutów, ale także firm zagrożonych bankructwem. Wcześniej obowiązujące prawo umożliwiało ogłoszenie upadłości układowej tylko wobec firmy faktycznie niewypłacalnej. 

 

  • W roku 2019 ogłoszono 1019 postanowień o upadłości i restrukturyzacji firm w Polsce, o 4,5 proc. więcej niż w roku 2018 (wg danych na 27 grudnia 2019 r.)
  • Wśród wszystkich rodzajów postępowań najwięcej ogłoszono upadłości – 574 (wzrost
    o 3 proc.). Stanowią one aż 56 proc. wszystkich postępowań.
  • Łączna liczba postępowań restrukturyzacyjnych wzrosła o blisko 7 proc.W roku 2019 zanotowano ich łącznie 445, co stanowi prawie 44 proc. wszystkich postępowań.
  • Utrzymuje się ciągły, znaczący wzrost liczby przyspieszonych postępowań układowych. Ich liczba wzrosła r/r o 15 proc. i w 2019 roku ta najszybsza forma restrukturyzacji stanowiła już 67 proc. wszystkich postępowań restrukturyzacyjnych i 29 proc. ogółu postanowień sądowych.
  • Zmalała liczba postępowań układowych i sanacyjnych.
  • Upadłości w branżach odzwierciedlają sytuację obserwowaną na rynku. Roczny wzrost o 30 proc. zanotował transport (w ciągu dwóch lat o 83 proc.) oraz o 8 proc. handel (w ciągu dwóch lat o 15 proc.). Aż o 38 proc. wzrosła liczba postanowień w rolnictwie i leśnictwie.
  • Poprawę zanotowała produkcja (-2 proc.), która nadal jest liderem w ogólnej liczbie upadłości i restrukturyzacji (25,7 proc wszystkich postanowień). Goni ją jednak handel, który z powodu wzrostu postanowień stanowi już 24,7 proc. całości.
  • Zmniejszyła się liczba postanowień w budownictwie (-13 proc.), dzięki czemu udział budownictwa w ogólnej liczbie upadłości i restrukturyzacji zmniejszył się do 12 proc., co daje wynik o ponad połowę niższy w porównaniu z rekordowym rokiem 2012, kiedy co czwarte postanowienie sądowe dotyczyło firmy budowlanej.

 

1

 

2

 

 

 

Komentuje Grzegorz Sielewicz, główny ekonomista Coface w Europie Centralnej

Polska gospodarka wchodzi w okres spowolnienia gospodarczego, co zaczyna być widoczne również w sytuacji płynnościowej przedsiębiorstw. W 2019 r. liczba upadłości i restrukturyzacji firm w Polsce zwiększyła się o 4,5 proc. Zgodnie z ostatnio opublikowanym danymi przez Główny Urząd Statystyczny, w trzecim kwartale 2019 r. tempo wzrostu PKB było najniższe w trzech ostatnich latach i sięgnęło 3,9 proc. w ujęciu rocznym. Prognoza Coface zakłada, że wzrost gospodarczy w Polsce wyniósł 4,3 proc. w całym 2019 r., podczas gdy jeszcze w 2018 r. sięgnął 5,1proc. Spowolnienie gospodarcze znajduje potwierdzenie zwłaszcza w danych za drugą połowę 2019 r., a pogorszenie koniunktury dość szybko wpłynęło na wzrost liczby upadłości i restrukturyzacji biznesu w Polsce. Podczas gdy jeszcze w pierwszej połowie 2019 r. odnotowano zbliżoną liczbę postanowień do roku ubiegłego to drugie półrocze przyniosło już ich 9-proc. wzrost.

 

Nasza gospodarka nadal w dużym stopniu jest zasilana popytem wewnętrznym. Niemniej jednak jej rosnąca otwartość uzależnia Polskę od sytuacji na rynkach zagranicznych. Rosnące ryzyko na rynkach eksportowych znajduje potwierdzenie w niższym wzroście eksportu niż w roku poprzednim, a także większej liczbie upadłości i restrukturyzacji w branżach zależnych w dużym stopniu od popytu zagranicznego. W 2019 r. istotny wzrost postanowień miał miejsce w branży produkcji mebli (o 90 proc.), które są jednym z hitów eksportowych Polski, produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (o 44 proc.), które są powszechnie wykorzystywane w branży motoryzacyjnej doświadczającej obecnie spadku popytu, a także w transporcie (o 30 proc.), który ma wysoką ekspozycję na rynki zagraniczne, a polskie firmy transportowe utrzymują pozycję lidera w drogowym przewozie międzynarodowym w Unii Europejskiej. Należy oczekiwać, że spowolnienie gospodarcze na rynkach zewnętrznych będzie głównym czynnikiem zagrożenia dla polskiej gospodarki oraz sytuacji przedsiębiorstw w 2020 r. Polska jest uzależniona od sytuacji w globalnej gospodarce w sposób bezpośredni i pośredni poprzez zaangażowanie polskich firm w globalnych łańcuchach produkcyjnych. W 2020 r. oczekujemy dalszego spowolnienia globalnego wzrostu PKB, a wojna handlowa pomiędzy USA a Chinami będzie w istotny sposób kształtować globalną gospodarkę. Ponadto, prawdopodobieństwo szybkiej poprawy koniunktury na naszych głównych rynkach eksportowych jest niskie – szacujemy, że wzrost gospodarczy w Niemczech wyniesie zaledwie 0,5 proc. w 2020 r., a droga Wielkiej Brytanii (trzeci co do wielkości odbiorca polskiego eksportu) jest coraz bliższa wyjściu z Unii Europejskiej, jednak sam proces brexitu nadal jest niejasny.

 

Konsumpcja gospodarstw domowych pozostaje główną siłą napędową polskiej gospodarki, jednak nie oznacza to, że firmy uzależnione bezpośrednio od popytu wewnętrznego nie borykają się z  problemami płynnościowymi. W handlu detalicznym liczba upadłości i restrukturyzacji wzrosła o 17 proc. w 2019 r. Wysoka konkurencja, dalszy wzrost płac pracowników, rozszerzenie ograniczenia handlu w niedziele to niektóre z wielu czynników jakie branża już odczuła, a w 2020 r. mniej dynamiczny wzrost popytu, dalsze ograniczenie handlu w niedziele, wzrost akcyzy na produkty alkoholowe i tytoniowe, czy możliwe wprowadzenie podatku handlowego nie będą sprzyjały poprawie sytuacji w branży handlowej. Przedsiębiorstwa w Polsce nadal zmagają się z brakami kadrowymi i presją na wzrost wynagrodzeń, jednak w obliczu spowolnienia gospodarczego popyt na pracę obniża się. Jednocześnie skłonność inwestycyjna firm, zwłaszcza tych mniejszych, jest dość niska, a inwestycje w automatyzację i robotyzację mogłyby zwiększyć wydajność produkcyjną na najbliższe lata w obliczu przewidywanych niekorzystnych zmian demograficznych.

 

Rok 2020 będzie trudniejszy dla polskiej gospodarki niż lata ubiegłe, co także znajdzie odzwierciedlenie w większej liczbie upadłości i restrukturyzacji. Prognoza Coface zakłada, że wzrost gospodarczy Polski sięgnie 3,3 proc., a upadłości i restrukturyzacje wzrosną o 6 proc. w 2020 r. Po skokowym zwiększeniu wykorzystania restrukturyzacji w poprzednich latach, ich liczba będzie się stabilizować pozostając na zbliżonym do obecnego udziału, czyli 44 proc. w łącznej liczbie postanowień.

 

3

 

 

Charakterystyka upadłości i restrukturyzacji w wybranych sektorach
Komentuje Barbara Kamińska,dyrektor działu oceny ryzyka w Coface

Pomimo wyraźnej dekoniunktury w krajach Europy Zachodniej, w 2019 roku polska gospodarka rozwijała się stabilnie w tempie powyżej 4 proc. (prognoza Coface 4,3 proc.), przy czym kolejne kwartały wskazywały na  osłabiającą się dynamikę wzrostu. W trzecim kwartale wzrost PKB osiągnął wartość 3,9 proc., przede wszystkim za sprawą spadku inwestycji, ale również nieco niższej konsumpcji prywatnej. Ilość upadłości zarejestrowanych w 2019 roku zwiększyła się o 4,5 proc., podczas gdy rok wcześniej tempo ich wzrostu wyniosło 10 proc. Największe przyrosty upadłości zanotowano w branżach z wysoką ekspozycją eksportową (m. in. w branży meblarskiej +90 proc., produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych +43 proc. i w  transporcie +30 proc.).

 

Produkcja przemysłowa

Produkcja przemysłowa w Polsce notowała w 2019 r. dodatnią dynamikę wzrostu. Według danych GUS, w pierwszych 11 miesiącach 2019 r. w ujęciu narastającym, produkcja przemysłowa wzrosła o 4 proc. Rosła sprzedaż zarówno dóbr inwestycyjnych, trwałych (np. środków transportu), jak i konsumpcyjnych.

W tym dobrym dla polskiego przemysłu roku liczba upadłości i restrukturyzacji zmniejszyła się o 2 proc., zaś udział niewypłacalnych podmiotów z sektora produkcyjnego w grupie wszystkich upadłości skurczył się z 27,4 proc. na koniec 2018 roku, do 25,7 proc. w 2019 roku. Oczywiście sytuacja była zróżnicowana w zależności od typu produkcji.

 

Na uwagę zasługuje zaskakujące wyhamowanie negatywnej tendencji w zakresie liczby upadłości w branży produkcji i przetwórstwa metali – pomimo dużych problemów sektora stalowego w Europie i na świecie, widocznie pogarszających się wyników kwartalnych wielu przedsiębiorstw – liczba upadłości i restrukturyzacji zmniejszyła się o 9 proc. (w 2018 wzrost o 20 proc.). Również pozytywnie zaskoczyły takie gałęzie przemysłu jak produkcja wyrobów z drewna z wyłączeniem mebli (-25 proc.) oraz produkcja maszyn, urządzeń i urządzeń elektrycznych (-25 proc.).

 

Z kolei bardzo niepokojąco wzrosła liczba upadłości wśród przedsiębiorstw produkujących meble (+90 proc.) oraz wytwarzających wyroby z gum i tworzyw sztucznych (+44 proc.). Przemysł meblarski w znacznej mierze uzależniony jest od popytu zagranicznego, a ten słabnie w związku z trwającym spowolnieniem gospodarczym u naszego zachodniego sąsiada. Wzrost kosztów pracy i energii dodatkowo kładzie się cieniem na kondycji branży. Natomiast wiele firm z sektora przetwórstwa tworzyw sztucznych to poddostawcy branży motoryzacyjnej, która zagranicą od dłuższego czasu mierzy się z problemami.

 

Handel

W 2019 roku ponownie wzrosła liczba upadłości i restrukturyzacji w handlu, w 2018 roku był to wzrost o 7 proc., obecnie zanotowano o 8 proc. więcej postanowień sądów. Udział upadłości dystrybutorów w strukturze wszystkich niewypłacalności plasował się na stabilnie wysokim poziomie 24,7 proc. Największy przyrost upadłości zarejestrowano w handlu detalicznym (+17 proc.). Biorąc pod uwagę wysoką konsumpcję prywatną w Polsce, której sprzyja historycznie najniższa stopa bezrobocia, rosnące płace i transfery społeczne z budżetu państwa, te wyniki mogą dziwić. Z drugiej strony, to co sprzyja popytowi w branży, stanowi obciążenie dla jej kosztów. Handel działa w warunkach wysokiej konkurencyjności i niskich marż. Żądania płacowe, którym mogą podołać duże sieci handlowe stanowią często barierę nie do pokonania dla mniejszych podmiotów lub tych, których koszty obsługi długu są zbyt wysokie. W 2020 roku nastąpi dalsze zaostrzenie przepisów dotyczących zakazu handlu w niedzielę – tylko w 6 niedziel handel będzie dozwolony. W perspektywie pozostaje kwestia podatku handlowego, którego zasadność bada obecnie Trybunał Sprawiedliwości UE, a którego wykonanie zostało zawieszone przez rząd do czerwca 2020 roku.

 

Budownictwo

Branża budowlana zanotowała w 2019 roku spadek liczby upadłości o 13 proc., podczas gdy rok wcześniej mieliśmy do czynienia z ich wzrostem o 4 proc. Udział upadłości firm z sektora budowlanego pozostawał jednak relatywnie wysoki wynosząc blisko 12 proc. ogółu postanowień, w porównaniu do 14,4 proc. na koniec 2018 roku. Te statystyki mogą oczywiście cieszyć, wskazując na umiarkowaną poprawę kondycji sektora budowlanego w minionym roku. W 2019 roku wiele podmiotów z branży zanotowało poprawę rentowności za sprawą wyhamowania wzrostu cen materiałów budowlanych i kosztów pracy, zastępowania nierentownych kontraktów podpisanych w latach 2015-2017 zleceniami na korzystniejszych warunkach. Z drugiej strony od kwietnia 2019 r. wskaźniki koniunktury w budownictwie pogarszały się, notowana była mniejsza liczba realizowanych projektów inwestycyjnych, szczególnie tych samorządowych i dotyczących infrastruktury transportowej. Dynamika produkcji budowlano-montażowej znacznie spadła w porównaniu z rokiem ubiegłym (w okresie I-XI 2019 wzrost o 2,8 proc. w porównaniu do 19,7 proc. za okres I-XI 2018). Sytuację ratował stabilny wysoki popyt na budownictwo mieszkaniowe i komercyjne.

 

Perspektywy rozwoju branży należy ocenić z troską. Wysokie koszty pracy (wzrost płacy minimalnej) oraz niedobory wykwalifikowanych pracowników będą się utrzymywać, zwłaszcza w perspektywie otwarcia w 2020 r. niemieckiego rynku pracy dla obywateli spoza UE. Dodatkowe wyzwania dla przedsiębiorców budowlanych stanowi konieczność wprowadzenia Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK), zaś mechanizm podzielonej płatności obowiązujący od 1 listopada 2019 r. może niekorzystnie wpływać na płynność mniejszych podmiotów. Dodatkowo kończąca się w 2020 roku perspektywa budżetowa UE spowoduje cykliczny spadek inwestycji, przy czym nowa perspektywa unijna ma być zdecydowanie mniej hojna dla inwestycji samorządowych. W tym kontekście trudno oczekiwać skrócenia przeterminowanych płatności w branży, których odsetek należy do jednego z najwyższych.

 

Transport

Branża transportowo-logistyczna utrzymała wysoką niekorzystną dynamikę wzrostu upadłości, notowaną w poprzednich kwartałach. Liczba postanowień w 2019 roku zwiększyła się z 56 do 73, generując wysoki przyrost o ponad 30 proc. Problemem sektora jest duże rozdrobnienie, wysoki udział kosztów pracy w strukturze wydatków (około 35 proc.) oraz znaczne niedobory pracowników, stanowiące podstawową barierę rozwoju usług transportowych przy wysokim popycie zarówno w Polsce, jak i Europie. Szacuje się, że 20 proc. czynnych kierowców osiągnęło już wiek emerytalny, a kolejne 20 proc. osiągnie barierę senioralną w ciągu dekady, zastąpienie ich pracownikami lokalnymi będzie niemożliwe. Branża zmaga się z kłopotami płynnościowymi, co potwierdzają badania Coface plasujące usługi transportowe na pozycji niechlubnego lidera średnich opóźnień płatniczych, przy stosowanych już bardzo długich terminach płatności. Wynegocjowany w grudniu 2019 unijny kompromis w zakresie Pakietu Mobilności polscy przewoźnicy przyjęli z umiarkowanym optymizmem – zrezygnowano w nim m.in. z odniesienia do rozporządzenia Rzym I, czyli konieczności zatrudniania kierowców według prawa kraju, na terenie którego świadczona jest usługa. Wydaje się, że konkurencyjność usług polskich firm transportowych w Europie Zachodniej pozostanie w najbliższych latach niezagrożona. 

 

4
5

 

Województwo, gdzie zarejestrowanych jest najwięcej firm, jak zawsze otwiera listę. Blisko 19 proc. (189 postanowień) spośród wszystkich upadających oraz objętych restrukturyzacją firm ogłosiły sądy na Mazowszu (czyli prawie co piąta firma pochodzi z województwa stołecznego). Duże wzrosty zanotowały województwa wielkopolskie, łódzkie, podlaskie i dolnośląskie. Statystykę zamykają tradycyjnie województwa z najmniejszą liczbą niewypłacalności – opolskie, lubuskie i świętokrzyskie.

 

6

 

W 2019 r. sytuacja pogorszyła się najbardziej w grupie przedsiębiorców (wzrost aż o 19 proc.) i spółek z o.o. (+ 3 proc.), pozostałe formy prawne zanotowały spadki lub podobną liczbę postanowień sądowych. Znamienny jest obserwowany od wielu lat wzrost liczby upadających przedsiębiorców. W tej grupie firm praktycznie stosowane są tylko trzy rodzaje postępowań: najbardziej popularne przyśpieszone postępowanie układowe (aż 47 proc. przypadków), upadłość likwidacyjna (42 proc.) oraz sanacja (11 proc.). Największą grupę wśród firm upadających lub objętych restrukturyzacją stanowią jak zawsze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (48 proc. wszystkich postępowań). Na drugim miejscu znalazła się grupa przedsiębiorców (36 proc.).

 

Wielkość, wiek i zatrudnienie w upadających i restrukturyzowanych firmach
Obroty

Zgodnie z analizą obrotów firm, których upadłość lub restrukturyzację ogłoszono w 2019 roku, problem niewypłacalności dotyczy w większości firm średnich i małych. Na 53 proc. przedsiębiorstw, o których dane finansowe posiadał Coface*, 51 proc. firm objętych postępowaniami generowało obrót pomiędzy 5 a 50 mln złotych. 35 proc. stanowiły firmy z rocznym obrotem do 5 mln złotych. Najmniejszą grupą stanowiącą 14 proc. były przedsiębiorstwa duże, generujące powyżej 50 mln zł obrotu rocznie. W 2011 roku, w którym rozpoczęto analizę wielkości obrotów, najmniejsze firmy wobec, których toczyły się postępowania stanowiły aż 42 proc., a największe jedynie 6 proc.

 

7

 

Pod względem obrotów, w pierwszej trójce na liście upadłości znalazły się firmy ISD Trade Sp. z o.o. Sp.K. (upadłość likwidacyjna), Zakłady Mięsne Henryk Kania S.A. (przyspieszone postępowanie układowe) oraz ISD Huta Częstochowa Sp. z o.o. (upadłość likwidacyjna).

W gronie znanych firm objętych postępowaniami znalazły się m.in: Pol-Mot Auto S.A., Pini Beef Sp. z o.o. QUMAK S.A., Neckermann Polska Biuro Podróży Sp. z o.o., Marspol Grupa S.A., czy Rosa-Bud S.A.

 

Wiek

Z analizy wieku firm, których upadłość ogłoszono wynika, że 94 proc. spośród nich zostało założonych po transformacji ustrojowej, która miała miejsce w połowie 1989 roku, a 12 proc. bankrutów to firmy założone w ciągu ostatnich 5 lat (w okresie 2015-2019).

 

Warto jednak wspomnieć o przedsiębiorstwach o długiej historii na rynku, których upadłość ogłoszono w 2013 roku. Firm założonych przed 1989 rokiem było 6 proc. Są wśród nich: Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w Oleśnicy S.A., których początki sięgają 1913 roku (upadłość likwidacyjna), przedsiębiorstwo Conbelts S.A. (w sanacji) z historią od 1945 roku, czy Kutnowskie Zakłady Drobiarskie EXDROB S.A. (upadłość likwidacyjna), działające od 1948 roku.

Zatrudnienie

Bankructwa przedsiębiorstw to również istotny problem społeczny. Po restrukturyzacji firm, wiele miejsc pracy udaje się zachować, jednak – szczególnie w mniejszych miejscowościach – upadłość dużego pracodawcy rodzi problemy dla całego regionu. Analizując zatrudnienie w firmach, których upadłość ogłoszono, na ponad 40 proc. przedsiębiorstw, o których dane o zatrudnieniu posiadał Coface,
największą grupę – 60 proc. – stanowią firmy zatrudniające od 10 do 100 osób. Z kolei 20 proc. to największe przedsiębiorstwa, w firmach zatrudniających powyżej 100 osób pracowało blisko 21 tysięcy osób. Najmniejsze firmy zatrudniające do 9 osób stanowiły 20 proc., ale należy tu pamiętać, że przedsiębiorstwa, dla których Coface nie posiada danych o zatrudnieniu to głównie firmy najmniejsze, więc udział tej grupy jest w rzeczywistości wyższy.

 

 

KONTAKT DLA MEDIÓW:
Beata PADZIK – T. +48 22 465 00 12, M. +48 503 079 022 – E. beata.padzik@coface.com

Pobierz tę notatkę prasową : Upadłości i restrukturyzacje firm w Polsce w 2019 roku (754,04 kB)
Góra
  • Polish
  • English